Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do szli¬ fowania wcinajacego gwintów, np. rowków gwin¬ tów, wewnetrznych w pierscieniach synchronicz¬ nych.Znane jest urzadzenie do szlifowania wcinajacego gwintów, zawierajace sciernice wieloprofillowa, wy¬ posazona w stól i prowadzone w rowkach stolu ru¬ chem wzdluznym sanie, mocujace obrotowe wrze¬ ciono przedmiotu obrabianego oraz napedzane sa¬ nie posuwu ze sciernica. W urzadzeniu tymi scier¬ nica wielowrebowa otrzymuje najpierw posuw wglebny na pelna glebokosc gwintu, po czym przedmiot obrabiany wykonuje jeden obrót i prze- suiwia sie przy tym o jeden skok gwintu.Urzadzenie to powoduje jednak znaczne straty czasu przy biegu jalowym, a podczas wcinania sie sciernicy na pelna glebokosc, sciernica 'ta zuzywa sie szybko, zwlaszcza przy gwintach wewnetrznych o duzej srednicy i traci swa zdolnosc utrzymywania dokladnych wymiarów. Z tego powodu musi odby¬ wac sie tu co najmniej drugie przejscie dla wyszli- fowania na wymiar przedmiotu wykonczonego, a przejscie to przeprowadza sie taka isama lufo niz¬ sza predkoscia szlifowania jak predkosc szlifowania pierwszego przejscia. Dalsze straty czasu powoduje wysuwanie wrzeciona sciernicy i ruch powrotny wrzeciona przedmiotu obrabianego w czasie biegu jalowego w polozenie wyjsciowe pierwszego przej¬ scia.Z uwagi na to, ze sciernica pracuje (tylko swa lewa luib prawa powierzchnia nosna, przeto zuzywa sie ona nierównomiernie, przez co uzyskuje sie ja¬ kosc gwintu niezadawalajaca.Zadaniem wynalazku jest przeto skonstruowanie takiego urzadzenia, które pozwoliloby na skrócenie czasu pracy przy szlifowaniu wcinajacym gwintów oraz umozliwiloby szlifowanie równiez gwintów stozkowych.Istota urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze urzadzenie to ma mechanizm, sprzegajacy bez luzu .ruch obrotowy wrzeciona przedmiotu 'obra¬ bianego i ruch wzdluzny san w olbu kierunkach, przy czym mechanizm ten zawiera element prowa¬ dzacy z powierzchnia prowadzaca, przebiegajaca ukosnie do rowków wzdluznych i przylegajacego do elementu prowadzacego ibez luzu elementu wodza¬ cego, ruchomego wzgledem elementu prowadzacego, przy czym jeden z obu elementów prowadzacych lub wodzacych tego mechanizmu jest polaczony ze stolem, natomiast drugi z obu elementów jest po¬ laczony z wrzecionem przedmiotu obrabianego, oraz ze jest wyposazone w naped nawrotny do nawrotu wrzeciona i w -uklad sterujacy do jednoczesnego uruchamiania napedu nawrotnego posuwu.Przez zastosowanie nawrotnego ruchu obrotowego i ruchu wzdluznego wrzeciona przedmiotu obrabia¬ nego, jak równiez przez dosuw poprzeczny scierni¬ cy, jaki odbywa sie jednoczesnie kazdorazowo przy 91233w zmianie kierunku, mozliwe jest w czasie ruchu wzdluznego szlifowanie ciagle w obu kierunkach.Cala glebokosc szlifowania wcinajacego imoze byc podzielona na kiika przejsc przedmiotu obrabianego w obu kierunkach, w zwiazku z czyim eliminuje sie przejscie biegu jalowego; i skraca sie znacznie czas szlifowania.Przez zastosowanie ruchu nawrotnego sciernica zuzywa isie równomiernie na obu jej powierzch¬ niach nosnych, wskutek czego polepsza sie jakosc i dokladnosc gwintów.Zgodnie z wynalazkiem elementy mechanizmu sprzegAajacego sa umieszczone centrycznie w sto¬ sunku do osi wychyineij san.W, kojzystnej^p^staci wykonania mechanizm spiz^gajacy sklada- ma z zebnika, polaczonego z Wzedonem przedniiobu obrabianego, z zejbatki wyposazonej w zamocowany na niej element wo¬ dzacy 'oraz' z ulozyskowanego na stole elementu pro¬ wadzacego, nastawianego ukosnie do osi wzdluznej zebatki, przy czym element wodzacy jest umiesz¬ czony centrycznie do osi wychylnej czesci górnej san oraz jest dociskany sprezynowo do elementu prowadzacego. '"'"'.'.Mement prowadzacy, zaopatrzony, w srubowa po¬ wierzchnie (prowadzaca, jest polaczony z wrzecio¬ nem przedmiotu obrabianego oraz dociskany za po¬ moca sprezyny do elementu wodzacego, ulozysko- wanego obrotowo na stole, a os wychylna czesci górnej san styka sie z powierzchnia prowadzaca elementu prowadzacego i z' elementem wodzacym.' Zebatka mechanizmu sprzeglajacego jest ulo¬ zyskowana na obu jej koncach w sposób wzdluznie przesuwny w bloku lozyskowym w zmieniajacych sie kierUnkach.Za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku moga byc szlifowane sposobem nawrotnym gwinty stoz¬ kowe. Przebieg obu isprzeganych ruchów (jest nieza¬ lezny od polozenia katowego czesci górnej san.Przedmiot wynalazku jest wyjasniony blizej ha kilku przykladach jego wykonania, uwidocznionych na rysunku schematycznym, na którym fig. 1 przed¬ stawia urzajdzenie do szlifowania wedlug wynalazku, w rzucie poziomym, fig. 2 — urzadzenie do szlifo¬ wania, uwidocznione na fifg. 1, czesciowo w- prze¬ kroju podluznym, fig. 3 — szczegól urzadzenia do szlifowania, uwidocznionego na fig. 2, w przekroju wzdluz llinii III—III na fig. 2, fig. 4 — dalsza postac wykonania szczególu Urzadzenia do szlifowania, uwidocznionego na fig. 1 do 2, a fig. 5 — jeszcze inna postac wykonania urzadzenia do szlifowania, czesciowo w przekroju podluznym.Na fig. 1 odnosnikiem 1 oznaczono wrzeciono przedmiotu obrabianego w urzadzeniu do szlifowa¬ nia wedlug wynalazku, wyposazonym w uchwyt zaciskowy 2 do zamocowania pierscienia synchro¬ nicznego 0. Pierscien synchroniczny 0 ma stozkowa powierzchnie wewnetrzna o (kacie stozka rej ma byc wykonany gwint 3. Wrzeciono przed¬ miotu obrabianego 1 jest ulozyskowane w czesci górnej san 4 przedmiotu obrabianego i jest ko¬ rzystnie napedzane hydraulicznie silnikiem nastaw- czym 5, przykreconym za .pomoca kolnierza do czesci górnej san 4.Czesc górna san 4 jest ustawiana na okreslony kat wokól osi pionowej S. 1 za pomoca obrotowego kolnierza 6 nierzu obrotowym 7 czesci dolnej san 8. Czesc dol¬ na san 8 jest ulozyskowana przesuwnie w rowkach wzdluznych 9 stolu 10 urzadzenia. Urzadzenie prze¬ suwajace Na isuporcie poprzecznym 11, ulozyskowanym przesuwnie w kierunku poprzecznym do rowków 9 jest osadzona napedzana sciernica 12. Suport U sciernicy 12 jest zamontowany na suporcie wzdluz¬ nym 13, a sciernica 12 ma rowki wspólsrodkowe 14, umieszczone w odleglosci R.Na suporcie 15, wychylanym wokól osi A, jest ulozyiskowany tarczowy otociagacz sciernicy 29, któ- ry na fig. 1 jest przedstawiony w polozeniu robo¬ czym. W celu przeprowadzenia procesu szlifowania, który jest opisany w dalszej czesci opisu, otociagacz sciernicy 29 moze byc wychylany z powrotem wo¬ kól osi A.Z wrzecionem 1 przedmiotu obrabianego jest po¬ laczony wspólosiowo zebnik 26, który napedza ze¬ batke 23, ulozyskowana razem z zebnikiem 26 w bloku lozyskowym 34, polaczonym z czescia gór¬ na san 4. Z zebatka 23 jest polaczony element wo- dzacy 27 w postaci cylindrycznego czopu, wyposa¬ zonego w os wzdluzna S. 1. Czop ten jest dociskany do elementu prowadzacego 16 majacego postac szyny prowadzacej za pomoca sprezyny 35 poprzez sanie 4, 8. Sprezyna 35 opiera sie z jednej strony o czesc dolna san 8, a z drugiej strony o staly zde¬ rzak 17 przy stole.Element prowadzacy 16 w postaci szyny jest ulo- " zyskowany wychylnie wokól osi S. 1 na stole w ten sposób, ze powierzchnia prowadzaca 18 moze byc 36 ustawiana w stosunku do osi wzdluznej zejbatki 23 pod katem PKrtig. 1), a kat ten jest równy katowi wzniosu linii srubowej gwintu 3.Fig. 3 przedstawia blok lozyskowy 34, zebatke 23 z elementem wodzacym 27 w postaci czopu oraz element prowadzacy 16, w przekroju podluznym, przy czym zejbatika 23 zazebia sie z zebnikiem 26, a pogrubione jej konce 38 i 37 sa prowadzone w bloku lozyskowym 34.W dalszej postaaci wykonania urzadzenia do szli- 45 fowania (ifiig. 4) blok lozyskowy jest wykonany jako podwójnie dzialajacy silnik hydrauliczny, który za¬ miast silnika obrotowego 5 (i£ig. 2) sluzy do napedu wrzeciona 1 przedmiotu obrabianego.Silnik hydrauliczny ma dwa cylindry 19 i 20, 50 przy czym kazdy cylinder ma otwór wlotowy 21 i otwór wylotowy 22 dla oleju pod cisnieniem.Konce zebatki 23 sa wykonane jako tloki robocze 24 i 25. Nie uwidoczniony na rysunku, samoczynnie dzialajacy zawór sterujacy doprowadza na przemian 55 olej do (smarowania cisnieniowego, do jednego lub do drugiego cylindra 19 lub 20, wskutek czego ze¬ batka 23 jest przesuwana tam i z powrotem. Ten ruch jest przekazywany jako ruch obrotowy na zejbnik 26, a tym isamyini jest przenoszony na 60 wrzeciono 1 przedmiotu obrabianego. Równoczesnie na skutek dzialania elementu wodzacego 27 w po¬ staci czopu i elementu prowadzacego 16 w postaci szyny, wrzeciono 1 przedmiotu obrabianego poru¬ sza sie wspólnie z isaniami, 4, 8 (fig. 2) tam i z po- 85 wrotem w kierunku poosiowym. }5 91233 6 Dalsza postac wykonania, uwidoczniona na fig. 5, rózni sie od "rozwiazania, przedstawionego na fig. 2 jedynie urzadzeniem sterujacym, regulujacym ruch poosiowy wrzeciona 1 przedmiotu obrabianego.Urzadzenie sterujace ana element prowadzacy 30 w postaci krzywki tarczowej, wyposazony na swej stronie czolowej w krzywkowa powierzchnie pro¬ wadzaca 31, która wskutek dzialania sprezyny 35 jest dociskana do elementu wodzacego 32 majacego postac krazka, /ulozyskowanego obrotowo na stalym wsporniku 33 przy stole 10 maszyny. Czesc górna san 4 jest ulozyskowana obrotowo na czesci dolnej san 8, (stanowiacej linie istylku pomiedzy krazkowym elementem wodzacym 32, a krzywkowa powierzch¬ nia prowadzaca 31.Sposób dzialania urzadzenia do szlifowania, uwi¬ docznionego na fig. 1 i 2 (jest nastepujacy: Najpierw ustawia sie czesc górna san 4 wedlug kata istozkowego a w stosunku do czesci dolnej san 8, przy czym kat a moze byc odczytany na nie- uwidocznionej na rysunku podzialce stopniowej przy kolnierzach 6 i 7. Z kolei ustawia sie element prowadzacy 16 majacy postac szyny prowadzacy wedlug kata wzniosu linii, srubowej |3 gwintu 3 (fig. 1), po czym imocuje sie w uchwycie zacisko¬ wym 2 przedmiot obrabiany.Po odciagnieciu sciernicy 12 (fig. 1) wychyla sie przyrzad obciagajacy wokól osi A w zasiegu su- portu 11 sciernicy 12, a nastepnie przesuwa sie su- port 11 sciernicy 12 za pomoca nieuwidocznionego na rysunku urzadzenia transportowego w lewo, z polozenia pokazanego na fig. 1 do momentu az sciernica 12 wejdzie do wnetrza pierscienia syn¬ chronicznego 0, niie (stykajac sie jednak z nim. Te¬ raz przy obracajacej isie sciernicy 12 uruchamia sie w kierunku strzalki suport poprzeczny 11 i wlacza sie jednoczesnie naped wrzeciona 1.Opisane wyzej urzadzenie sterujace wlacza przy tym jednoczesny ruch obrotowy i posuwowy wrze¬ ciona 1 przedmiotu obrabianego, przy czym wla¬ czanie to odbywa gwintu p: obwód jc • d = tg p, przy czym d jest srednia srednica gwintu.Jak wynika z fig. 1, przy szlifowaniu gwintu le¬ wego, sanie 4, 8 poruszaja sie, w czasie obrotu wrzeciona 1 przedmiotu obrabianego, w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara (okragla strzalka na fig. 1), w strone rowków 9 na prawo. Po wykonaniu okolo 1,1 obrotu i odpowied¬ nio do tego 1,1 • p posuwu, zmienia sie kierunek obrotu wrzeciona 1 i jednoczesnie kierunek posuwa Sprezyna 35 powoduje przy tym i(fig. 1) zamkniete silowo przyleganie czopa do elementu prowadzacego 16 w postaci szyny, a tym samym zmiane kierunku bez ruchu jalowego. W czasie ruchu wrzeciona 1 w obu kierunkach, sciernica 12 jest stale posu¬ wana az do osiagniecia wymiaru koncowego dla glebokosci gwintu. Potem sciernica 12 cofa sie i przesuwa isie z powrotem w polozenie obciagania, pokazane na fig. 1. Wtedy gotowy przedmiot obra¬ biany jestt wymieniony na nowy.Postac wykonania urzadzenia sterujacego, uwi¬ doczniona na fig. 5, jest bardzo prosta i nie wy¬ maga duzych nakladów. Przez zastosowanie krzyw¬ kowej powierzchni wodzacej 31 na obwodzie tar¬ czowego elementu prowadzacego 30 zamiast na jej stronie czolowej moze byc wykonanywany posuw wiekszy niz 1 • p, a tym samym obrót wiekszy niz 360°.Takie same dzialanie osiaga sie przez zastoso¬ wanie przekladni redukcyjnej, np. mechanizmu stozkowego, którego jedno kolo zebate o mniejszej liczbie zebów jest polaczone wspólsrodkowo z wrze¬ cionem 1, a drugie jego kolo zebate o wiekszej licz¬ bie zebów jest ulozyskowane obrotowo w saniach 4, 8 oraz posiada mimosrodowa do swej osi obrotowej krzywkowa powierzchnie prowadzaca lub jest po¬ laczone z elementem prowadzacym majacym postac mimosrodowej (tarczy krzywkowej, do której przy¬ lega element wodzacy, podobny do majacego postac krazka elementu wodzacego 32 uwidocznionego na fig. 5, przy czym krazek ten jest osadzony na sto¬ le 10.Postac wykonania urzadzenia sterujacego uwi¬ doczniona na fig, 2 ma te zalete, ze umozliwia wy¬ konywanie gwintów o róznym kacie wzniosu linii srubowej p. PL