Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie optyczne do odczytywania rzednych bez uzycia przymiaru wstegowego.Znane dotychczas i stosowane urzadzenie tego rodzaju np. urzadzenie wedlug opisu patentowego polskiego nr 38909 umozliwia wyznaczenie stalego kata o wartosci 63°26'. Urzadzenie to uzywac mozna jedynie do pomiarów terenu w kategorii „D", po¬ niewaz daje ono mozliwosc wytyczenia kata o war¬ tosci 63°26' na linie pomiarowa w jednym kierun¬ ku, natomiast drugi kierunek pozostaje bez kon¬ troli. Pryzmat tego urzadzenia sluzy jedynie do wyznaczania kata 63°26' i nie ma mozliwosci je¬ dnoczesnej wspólpracy z wegielnica pentagonalna wyznaczajaca kat 90°.Celem wynalazku jest konstrukcja urzadzenia optycznego zwiekszajacego dokladnosc pomiaru oraz dajacego mozliwosc jednoczesnej obserwacji calej linii pomiarowej.Cel ten osiagnieto przez zainstalowanie w urza¬ dzeniu pryzmatów odpowiednio zaszlifowanych.Pryzmaty te pozwalaja na wyznaczanie kata stale¬ go o wartosci 153°26' i ustawione sa wzgledem sie¬ bie o 180°. Pryzmaty te w postaci krazka plasko- -równoleglego maja prostopadle sciete cztery po¬ wierzchnie bedace cieciwami krazka, przy czym dwie z tych powierzchni prostopadlych powleczone sa srebrem i miedzia.Istota urzadzenia polega na tym, ze jeden z pryz¬ matów wedlug wynalazku jest zlaczony razem ze znanym pryzmatem pentagonalnym, a drugi takze zlaczony jest z drugim pryzmatem pentagonalnym z odpowiednim przesunieciem pozwalajacym na za¬ lamywanie sie promieni w poszczególnych pryzma- tach (90° i 153°26') w jednakowych kierunkach co w duzej mierze eliminuje wszelkie bledy pod wzgledem kierunku naswietlania, paralaksy, wibra¬ cji powietrza i temu podobne. Rozwiazanie to po¬ zwala na dokladne wyznaczenie wierzcholka kata io na linii pomiarowej do punktu namiarowego przy pomocy zegrania dwóch bocznych tyczek na linie pomiarowa widocznych w pryzmacie pentagonalnym i punktu namiarowego widocznego w pryzmatach wedlug wynalazku.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pryzmat wedlug wynalazku^ fig. 2-rzut przebiegu wiazki promieni w tym pryzmacie.Jak przedstawiono na fig. 1 pryzmat 1 wykonany jest w postaci krazka plasko-równoleglego. Pryzmat 1 posiada sciete prostopadle do powierzchni krazka cztery boczne powierzchnie A'B', B'C, D'E', E'F', które sa gladko — przezroczyste. Powierzchnia A'B', i D'E' sa powleczone np. galwanicznie sre- brem i miedzia.Pryzmaty 1 przedstawione na fig. 2 umieszczone sa w urzadzeniu pod i nad dwoma znanymi pen- tagonalnymi pryzmatami 2 i ustawione wzgledem siebie o 180°, przy czym usytuowane sa w ten spo- so sób, zeby jeden z pryzmatów 1 dajacy kat wierz- 9118691186 cholkowy 153°26' pomiedzy liniami laczacymi pun¬ kty B, C byl zlaczony z pentagonalnym pryzmatem 2 wycelowanym w kierunku punktu B i odwrotnie drugi pryzmat 1 wyznaczajacy kat wierzcholkowy 153°26' pomiedzy liniami laczacymi punkty A, C byl zlaczony z drugim pentagonalnym pryzmatem 2 wycelowanym w kierunku punktu A.Zastosowanie tego rodzaju pryzmatów w urzadze¬ niu daje duza mozliwosc samokontroli pomiaru, gdzie wyznaczenie spodka prostopadlej punktu na¬ miarowego C dzieli odcinek podstawy DF trójka¬ ta na dwie równe czesci. W tym przypadku dlugosc podstawy trójkata jest równoczesnie wartoscia wy¬ sokosci trójkata co jest celem pomiaru rzednych.Zastosowanie takiego urzadzenia optycznego pozwa¬ la na wyeliminowanie domiarów wstegowych w granicach 80—90%, posiada duze zalety w terenach trudnodostepnych, przy duzym ruchu pieszych oraz pojazdów mechanicznych. PL