Przedmiotem wynalazku jest ultrasonograf do uwidacz¬ niania wewnetrznych struktur ciala za pomoca fal ultradz¬ wiekowych, znajdujacy zastosowanie szczególnie w dia¬ gnostyce przy badaniach pacjenta.W dotychczas znanych ultrasonografach glowica pro¬ mieniujaca fale ultradzwiekowe do wnetrza ciala pacjenta, wykonuje ruchy obrotowo-wahadlowe oraz ruchy poste¬ powe, dzieki czemu analizuje obszar ciala, w którym leza badane'struktury.Faleultradzwiekowe po odbiciu od tych struktur wracaja do glowicy, a nastepnie przetworzone na impulsy elektryczne zostaja doprowadzone do wskaznika z lampa oscyloskopowa wzglednie kineskopowa. Podstawa czasu wskaznika wykonuje ruchy wiazki ultradzwiekowej analizujacej cialo, zmniejszone jedynie w pewnej skali.Podstawa czasuwskaznika, która jest normalniewygaszo¬ na, zostaje rozswietlona impulsami elektrycznymi, odpo¬ wiadajacymi impulsom fali ultradzwiekowej, odbitymi od badanych struktur dajac szereg jasnych punktów.Wskutek tego na ekranie wskaznika powstaje obraz badanych struktur.Wada znanych ultrasonografów sa znieksztalcenia uzy¬ skiwanych w ten sposób obrazów, powstajace wówczas gdy predkosc katowa glowicy jest równa zeru, a wiec podstawa czasu spoczywa nieruchomo na ekranie wskaz¬ nika, co powoduje duza jasnosc rozswietlanych na ekranie punktów. W uzyskiwanych wten sposób obrazachwidocz¬ ne sa jasne smugi powtarzajace sie w róznych miejscach obrazu tylokrotnie, ilokrotnie ultradzwiekowa glowica zmienia kierunek obrotu, wtedy bowiem predkosc katowa glowicy równa sie zeru. Praktycznie otrzymuje sie tyle jasnych smug zamazujacych szczególy obrazu, ile razy glowica zmienia kierunek podczas badania pacjenta.Znane jest dotychczas jedno rozwiazanie usuwajace ta niedogodnosc. W urzadzeniu tym za pomoca ukladu gene¬ ratora impulsów zegarowych, licznika rewersyjnego, kom¬ paratora oraz ukladu drabinkowego steruje sie nadajnik zasilajacy glowice tak, aby odstepy czasowe miedzy po¬ szczególnymi impulsami elektrycznymi nadajnika, byly proporcjonalne do zmian kata obrotu glowicy. Urzadzenie to jest bardzo skomplikowane, wymagajace rozbudowane¬ go ukladu elektronicznego a wiec bardzo drogie.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedogodnosci wystepujacych w znanych rozwiazaniach przez zaprojek¬ towanie ultrasonografu, w którym obraz badanych struk¬ tur na ekranie wskaznika nie bedzie posiadal zamazuja¬ cych jasnych smug.Cel ten osiagnieto w ultrasonografie, w którym na wspólnej ruchomej osi, osadzonajestglowica promieniuja¬ ca fala ultradzwiekowa oraz obrotowy potencjometr o li¬ niowej charakterystyce, zasilany zezródla napiecia stalego lub zmiennego i wyposazony przynajmniej w jeden suwak.Obrotowy potencjometr poprzez suwak polaczony jest z ukladem rózniczkowania, elektronicznym kluczem a na¬ stepnie z nadajnikiem lub wskaznikiem, lub odbiornikiem ultrasonografu.Natomiast w odmianie ultrasonografu zastosowano ob¬ rotowy potencjometr o charakterystyce nieliniowej, najko¬ rzystniej sinusoidalnej, w którym suwaki sa przesuniete wzgledem siebie o pewien kat, przy czym potencjometrjest polaczony z nadajnikiem lub odbiornikiem ultrasonografu 91 03991 039 3 poprzez uklad odwracania fazy, uklad sumowania i klucz elektroniczny.W ultrasonografie wedlugwynalazkujak równiez w jego odmianie, przy kazdym krancowym odchyleniu glowicy w lewo lub w prawo, lub wkrancowym polozeniu spoczyn¬ kowym, gdy glowica nie wykonujeruchu,wartoscnapiecia jest równa zeru i wtedy nadajnik nie pracuje. Dzieki temu unika sie powstawania na ekranie szkodliwych jasnych smug, ilokrotnie ultradzwiekowa glowica zmienia kieru¬ nek podczas badania. Ultrasonograf wedlug wynalazku moze znalezc równiez zastosowanie przy uwidacznianiu osrodków i tworzyw róznego rodzaju.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ultrasonografu a fig. 2 - jego odmiane.Ultrasonograf wedlug wynalazku posiada ultradzwie¬ kowa glowice 1 osadzona trwale na obrotowej osi 2. Na drugim koncu osi 2 umocowany jest obrotowy potencjo- . metr 3. Potencjometr 3 jest wyposazony w suwaki 4 i pola¬ czony ze zródlem napiecia 5. Zdrugiej strony potencjometr 3 poprzez suwak 4 polaczony jest z ukladem rózniczkowa- .nia 6, ukladem elektronicznego klucza 7 i nadajnikiem 8.W odmianie ultrasonografu potencjometr 3 polaczony jest z nadajnikiem 8 poprzez uklad odwracania fazy 9, uklad sumowania 10 i uklad elektronicznego klucza 7.Podczas badaniapacjenta gdy glowica 1 wykonuje ruchy obrotowo-wahadlowe, napiecie pobierane z suwaka 4, po¬ tencjometru 3 zmieniajace sie na skutek ruchu glowicy 1, sluzy do odwzorowania ruchu obrotowo-wahadlowego glowicy 1 na ruch podstawy czasu na ekranie wskaznika.W przypadku potencjometru liniowego, to znaczy, gdy jego opornosc jest proporcjonalna do kata obrotu, napiecie brane z suwaka 4 jest rózniczkowane w ukladzie 6 i dopro¬ wadzone do klucza elektronicznego 7 sterujacego nadajnik 8.Klucz 7 dziala w ten sposób, ze gdy na jego wejsciu pojawia sie napiecie wieksze od napiecia progowego,klucz 7 umozliwia prace nadajnika 8. W przypadku, gdy na wejsciu klucza 7 brak napiecia, co wystepuje w chwili gdy glowica 1 pozostaje w spoczynku i nie wykonuje ruchu 4 obrotowo-wahadlowego, wartosc napiecia zrózniczkowa¬ na w ukladzie 6 jest równa zeru i wtedy nadajnik 8 nie pracuje. Aby usprawnic obsluge ultrasonografu, zamiast wlaczac i wylaczac nadajnik 8r mozna kluczem elektroni- cznym 7 sterowac wskaznik z ekranem oscyloskopowym wzglednie z kineskopowym, na którym powstaje obraz badanej struktury ciala. Mozna tez sterowac odbiornik wlaczajac go kluczem 7, zamiast wylaczac nadajnik 8.W odmianie ultrasonografu wedlugwynalazku przynajm- niej jedno znapiec branych suwaków 4, zostaje poddawane w ukladzie 9 odwróceniu fazy tak, aby uzyskac napiecia jednego znaku. Nastepnie sumuje sie brane napiecia z su¬ waków 4 w ukladzie sumowania 10 i podaje do klucza elektronicznego 7. PL