Opis patentowy opublikowano: 15.08.1977 90844 MKP H03d 1/00 H03g 7/00 GOls 1/04 Int. Cl.2 H03D 1/00 H03G 7/00 pUS 1/04 Twórca wynalazku: Czeslaw Frac Uprawniony z patentu: Zaklady Radiowe „Radmor", Gdynia (Polska) Detektor automatycznej regulacji wzmocnienia, zwlaszcza w radionamierniku automatycznym Wynalazek dotyczy detektora automatycznej regulacji wzmocnienia, zwlaszcza w radionamierniku automatycz¬ nym zapewniajacego znaczne zmniejszenie znieksztalcen przy odbiorze emisji Al.Znany jest detektor wygladzajacy emisji Al (opis paten¬ towy nr 1190763 Wielkiej Brytanii) zlozony z dwóch ukladów detekcyjnych, polaczonych równolegle, o róznych stalych czasowych. Detektor ten niejestprzewidziany i nie moze byc Uzyty w radionamierniku automatycznym. Przy podanym równoleglym polaczeniu ukladów detekcyjnych, o czasie trwania impulsu wyjsciowego decyduje krótszy impuls wejsciowy i nie ma mozliwosci wydluzenia impulsu wyjsciowego bez jednoczesnego zwiekszenia stalych cza¬ sowych RC obydwu ukladów detekcyjnych.Detektor automatycznej regulacji wzmocnienia wedlug wynalazku zawiera dwa stopnie detekcji. Stopienwejscio¬ wy detekcji posiada mala stala czasowa rozladowania, stopien wyjsciowy zas duza. Stopnie te sa polaczone ukla¬ dem czasowym, zawierajacym tranzystor, zalaczony rów¬ nolegle do pojemnosci wyjsciowej. Tranzystor ten jest sterowany z punktu srodkowego szeregowego polaczenia opornika i kondensatora, których pozostale koncówki sa polaczone z elektrodami elementu nieliniowego na wyjsciu detektora.Kondensator ukladu czasowego sluzy doodpowiedniego opóznienia odetkania tranzystora czasowego, który wów¬ czas rozladowuje pojemnosc wyjsciowa detektora. Opóz¬ nienie liczy sie od momentu zaniku napiecia na stopniu wejsciowym detektora.Detektor wedlug wynalazku zapewnia duza stalosc wzmocnienia odbiornika z automatyczna regulacja wzmocnienia przy odbiorze przerywanych sygnalów Al, zwlaszcza sygnalów rozpoznawczych i namiarowych lan¬ cucha radiolatarn pracujacych kolejno na tej samej czes¬ totliwosci. Wzmocnienie odbiornikapozostaje praktycznie stale podczas przerw sygnalu nie przekraczajacych zada¬ nej wartosci, dzieki czemu unika sie znieksztalcen sygna¬ lów Al. Detektor moze byc równiez stosowany do demodu- lacji Al, szczególnie gdyokres sinusoidy wypelniajacej jest wspólmierny z czasem trwania impulsu, przy czym uzy¬ skuje sie wyrazna poprawe jakosci demodulacji.Detektor wedlug wynalazku w porównaniu z rozwiaza¬ niem konwencjonalnym zawiera dodatkowo tylko trzy elementy: opornik, kondensatoritranzystor.Mimo prosto¬ ty detektor jest w duzym stopniu uniwersalny, a jego dostosowanie do róznych celów i wymagan jest bardzo proste, sprowadza sie bowiem do dobrania trzech niezalez¬ nych od siebie stalych czasowych. Zastosowanie w ukla¬ dzie sterowania tranzystora zwierajacego stopien wyjscio¬ wy umozliwia samoczynne dostosowanie sie ukladu do wielkosci zmian sygnalu, co znacznie skraca stany przejs¬ ciowe w odbiorniku.Wynalazek jest blizej wyjasniony w przykladzie wyko¬ nania przedstawionym na rysunku, który jest schematem ideowym ukladu elektronicznego detektora.Tranzystor Tl, opornik Rl i kondensator Cl stanowia pierwszy stopien detektora o malej stalej czasowej RIO.Dioda D, opornik R2 i kondensator C2 o duzej pojemnosci stanowia drugi stopien detektora o bardzo duzej stalej czasowej R2C2. Kondensator C3 sluzyjako element czaso- 9084490844 • wy, opózniajacy moment odetkania tranzystora T2, który V wówczas rozladowuje szybko kondensator C2. Tranzystor T2 sterowany jest napieciem panujacym na kondensatorze C3. W czasie trwania sygnalu na kondensatorze Cl ustala sie napiecie Ul, natomiast na kondensatorze C2 panuje wówczas napiecie U2 mniejsze co do wartosci bezwzgled- , nej od Ul. Dzieki temu na kondensatorze C3 ustala sie napiecie U3, bedace w przyblizeniu róznica napiec Ul i U2.Polaryzacja napiecia U3 powoduje zatkanie tranzystora T2. Wskutek tego przy krótkotrwalych zanikach sygnalu kondensator C2 rozladowuje sie bardzo wolno (ze stala czasowa = R2C2) i napiecie U2 pozostaje praktycznie stale. Napiecie U2 z kolei sterujepoprzez wtórnik emitero- wy T3 odpowiednie elementy regulacji wzmocnienia w od¬ biorniku. Wzmocnienie odbiornika nie zmienia sie, gdy napiecie U2 jest stale. Oznacza to, ze krótkotrwaleprzerwy w sygnale, na przyklad podczas odbioru sygnalów rozpo¬ znawczych radiolatarn pracujacych emisja Al, nie powo¬ duja zmiany wzmocnieniaodbiornika, a co za tym idzie, nie znieksztalcaja odbieranych znaków rozpoznawczych ro¬ dzaju Al.Jesli przerwa w sygnale jest dluga (dluzsza od zadanej), nastepuje rozladowanie kondensatora C3 i tranzystor T2 zaczyna przewodzic, rozladowujac szybko kondensator C2. Napiecie U2 spada do zera i wzmocnienie odbiornika osiaga maksimum. Rola kondensatora C2 jest nastepujaca: w czasie trwania sygnalu kondensator C3 laduje sie przez diode D i opornik R3 do wartosci bedacej w przyblizeniu róznica napiec Ul i U2. Z chwila zaniku odbieranego sygnalu napiecie Ul ze wzgledu na mala stala czasowa R1C1 szybko spada do zera. Kondensator C3 zaczyna sie zatem rozladowywac ze stala czasowa wynoszaca R3C3.Jak juz wspomniano, napiecie U3 panujace na kondensato¬ rze C3 steruje bezposrednio tranzystorem T2, dlatego tran- . zystor ten jest tak dlugo zatkany, dopóki napiecie na C3 nie osiagnie wartosci odpowiadajacej poziomowi odciecia zla¬ cza baza-emiter tranzystora T2. Do chwili odetkania tran¬ zystora T2 na jego emiterze panuje wiec napiecie zblizone do U2. W zwiazku z tym rozladowanie kondensatora C3 do wartosci napiecia, zapewniajacej odetkanie tranzystora T2 powoduje szybkie rozladowanie kondensatora C2.Jesli w czasie rozladowywania kondensatora C2 na kon¬ densatorze Cl pojawia sie nowe napiecie Ul wskutek odebrania nowego sygnalu, to kondensator C2 przestajesie rozladowywac, nowa róznica napiec Ul i U2 powoduje zatkanie tranzystora T2. Napiecie U2 ustala sie szybko na nowym poziomie bez dalszego rozladowywania sie kon¬ densatora C2, co znacznie skraca stany przejsciowe w od¬ biorniku.W celu wykorzystania ukladu przedstawionego na ry¬ sunku do demodulacji sygnalów Al wystarczy zastosowac odpowiednio mala pojemnosc C3 tak, by rozladowanie kondensatora C2 nastepowalo bezposrednio po zaniku napiecia Ul. Uzyskuje sie wówczas znaczne wygladzenie wierzcholka impulsu zdemodulowanego, gdyz kondensa¬ tor C2 utrzymuje stale napiecie, jezeli tylko Ul nie jest równe zeru. Zmalenie napiecia Ul do zera powoduje ode¬ tkanie tranzystora T2 i szybkie rozladowanie kondensato¬ ra C2. PL