Przedmiotem wynalazku jest beztransformatoro- wa przetwornica pólprzewodnikowa, przetwarzaja¬ ca prad staly na prad przemienny trójfazowy, przeznaczona zwlaszcza do zasilania silników in¬ dukcyjnych malej mocy lotniczych przyrzadów pokladowych.Dotychczas znane przetwornice trójfazowe wyko¬ nane sa jako wzmacniacze transformatorowe trzy- kanalowe lub dwukanalowe, w których trzy fazy wyjsciowe uzyskiwane sa przez polaczenie uzwojen wyjsciowych w ukladzie Scotta lub pochodnym, sterowane badz generatorem sinusoidalnym za po¬ srednictwem przesuwników fazowych, badz ukla¬ dem zbudowanym w technice cyfrowej, wytwarza¬ jacym siec prostokatnych impulsów przesunietych o 1/4 okresu — dla ukladów dwukanalowych, zas o 1/3 okresu — dla ukladów trójkanalowych.Wzmacnianie mocy sygnalu odbywa sie badz na przebiegu sinusoidalnym, badz na przebiegu prosto¬ katnym z zachowaniem zaleznosci fazowych i wy¬ dzieleniem podstawowej czestotliwosci w formie sinusoidy za pomoca filtrów w ostatnim stopniu wzmacniacza.Wszystkie omówione wyzej rodzaje przetwornic sa ciezkie, poniewaz stosowane sa w nich transfor¬ matory i filtry koncowe. Stosowane czasem do na¬ pedzania silników proste uklady z wyjsciowym przebiegiem w formie prostokatów sa niekorzystne z uwagi na zawartosc harmonicznych (zwlaszcza trzeciej harmonicznej), które powoduje dodatkowe 19 grzanie silnika i powstawanie momentów pasozy¬ tniczych zmniejszajacych jego moment napedowy.Celem wynalazku jest rozwiazanie przetwornicy pólprzewodnikowej bez wymienionych wad, zas zagadnieniem technicznym jest opracowanie lekkie¬ go, nieskomplikowanego, pewnego w dzialaniu, po¬ zbawionego trzeciej harmonicznej w przebiegu wyjsciowym ukladu ibeztransformatorowej przetwor¬ nicy o ekonomicznym wytwarzaniu sieci trójfazo¬ wej.Cel ten zrealizowano przez sformowanie sieci trójfazowej z wytwarzanych przez generator impul¬ sów prostokatnych oraz zastosowanie trzech kana¬ lów wzmacniaczy na tranzystorach komplementar¬ nych pracujacych w ten sposób na wspólne skojarzone obciazenie trójfazowe, ze napiecie mie- dzyfazowe w przypadku obciazenia polaczonego w trójkat ma ksztalt prostokatów, a miedzy dodatnia, a ujemna polówka napiecia wystepuje przerwa o dlugosci 1/6 okresu, zas w przypadku polaczenia w gwiazde napiecie fazowe ma forme schodków o czterech poziomach.Uklad przetwornicy wedlug wynalazku ma rejestr przesuwajacy negacje stanów skladajacy sie z trzech przerzutników polaczonych w ten sposób, ze kazdy impuls z generatora o czestotliwosci równej szescio¬ krotnej czestotliwosci wyjsciowej przetwornicy prze¬ suwa negacje stanu pierwszego przerzutnika do drugiego przerzutnika, negacje stanu drugiego — do trzeciego oraz negacje stanu trzeciego przerzutnika 90 80290 802 3 do przerzutnika pierwszego, przy czym ma on zespól wykluczajacy istnienie jednakowych stanów we wszystkich trzech przerzutnikach. Zespól ten sklada sie z dwóch ukladów typu „NAND", na wejscia których podane sa sygnaly z przerzutników, a wyj¬ scia ich podane sa na wejscia ustawiajace jednego z przerzutników. Kazdy z przerzutników steruje wyjsciowym wzmacniaczem mocy. Negacja wyjscia przerzutnika steruje jednym z pary tranzystorów komplementarnych bezposrednio lub po wzmocnie¬ niu pradowym w zaleznosci od mocy przetwornicy, wyjscie przerzutnika steruje drugim z wymienionej pary tranzystorów za posrednictwem tranzystora o takiej samej przewodnosci, jak tranzystor z pary kamplementarnej, sterowany negacja wyjscia. Dzie¬ je sie to w ten sposób, ze kolektor wymienionego tranzystora wlaczony jest poprzez opornik w baze drugiego tranzystora z pary komplementarnej. Para tranzystorów 'komplementarnych polaczona jest kolektorami, który to punkt stanowi wyjscie prze¬ twornicy.Do wyjsc dolaczone jest skojarzone obciazenie trójfazowe, zwlaszcza silnik trójfazowy polaczony w trójkat lub w gwiazde.Uklad przetwornicy wedlug wynalazku nie ma transformatorów i filtrów wyjsciowych, dzieki temu jest lekki i nadaje sie do umieszczania bezposrednio w pokladowych przyrzadach lotniczych zawieraja¬ cych silniki indukcyjne, jak zyrobusola, sztuczny horyzont, zakretomierz itp. Dzieki przelacznikowej pracy tranzystorów oraz brakowi w przebiegu wyj¬ sciowym trzeciej harmonicznej czestotliwosci pod¬ stawowej uzyskiwana jest duza sprawnosc prze¬ twarzania energii.Opisany uklad jest przedstawiony na przykladzie* wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat blokowy przetwornicy, fig. 2 — sche¬ mat blokowy rejestru przesuwajacego negacje sta¬ nów, zas fig. 3 — schemat elektryczny wzmacniaczy.Przetwornica wedlug wynalazku sklada sie z gene¬ ratora o czestotliwosci szesciokrotnie wyzszej od czestotliwosci wyjsciowej przetwornicy, rejestru 1 przesuwajacego negacje stanów oraz trzech jedna¬ kowych wzmacniaczy mocy 2, 3, 4, których wyjscia R, S, T zasilaja indukcyjne obciazenie trójfazowe polaczone w trójkat lub gwiazde. Przebiegi napiec na obciazeniu w obu przypadkach pokazuje fig. 1.Rejestr 1 przesuwajacy negacje stanów sklada sie z trzech przerzutników typu JK 5, 6, 7 oraz dwu ukladów NAND 8 i 9. Kazdy kolejny impuls z ge¬ neratora, przesuwa negacje stanu przerzutnika po¬ przedniego do przerzutnika nastepnego: z 5 do 6, z 6 do 7 i z 7 do 5, przy czym uklady NAND zapew¬ niaja prawidlowe ustawienie rejestru przy wlacze¬ niu eliminujac stan, przy którym na wyjsciach przerzutników wystepuja jednakowe sygnaly. Wej¬ scia pierwszego z ukladów NAND 8 polaczone sa z wyjsciami Q przerzutników 5, 6, 7, a jego wyjscie wchodzi na wejscie ustawiajace R przerzutnika 5.Wejscia drugiego z ukladów NAND 9 polaczone sa z negacjami Q wyjsc przerzutników, a jego wyjscie na wejscie ustawiajace S przerzutnika 5. Na wejscia zegarowe T przerzutników podane sa sygnaly z ge¬ neratora.W pierwszym kanale wzmocnienia 2 wyjscie Q przerzutnika 5 polaczone jest z baza tranzystora T± typu npn, którego kolektor poprzez opornik Rt ste¬ ruje baza tranzystora T2 typu pnp, zas emiter pola¬ czony jest z emiterem tranzystora T8. Baza tranzys¬ tora T2 zwarta jest z jego emiterem opornikiem R2.Negacja Q wyjscia przerzutnika 5 polaczona jest z baza tranzystora T8 typu npn. Emiter i baza tran¬ zystora T8 polaczone sa opornikiem R8. Kolektory tranzystorów T2 i T8 sa polaczone, stanowiac wyj¬ scie R przetwornicy, zas na ich emitery podane jest napiecie zasilania. Do emitera tranzystora T2 przy¬ laczona jest katoda diody Dl9 do jego kolektora ano¬ da tejze diody. Do kolektora tranzystora T8 przyla¬ czona jest katoda diody D2, której anoda polaczona jest do emitera tegoz tranzystora. Wyjscia przerzut- ników 6 i 7 steruja w analogiczny sposób dwoma pozostalymi kanalami wzmocnienia 3 i 4, w których polaczenie kolektorów tranzystorów T2' i T8' oraz T2" i T8" stanowia wyjscia przetwornicy odpowiednio S i T. PL