Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do chwy¬ tania i przenoszenia zwlaszcza betonowych elemen¬ tów budowlanych, skladajace sie z zaczepu wyko¬ nanego z prostokatnego ksztaltownika i zasuwki blokujacej, polaczonej ruchomo z tym zaczepem za pomoca obejmy, przy czym zaczep w polozeniu roboczym siega ponizej dolnej krawedzi zasuwki i na jednym ze swych boków przeciwleglym do zasuwki, ma wyciecie, które rozciaga sie na calej szerokosci tego boku.Dotychczas betonowe elementy budowlane, w celu latwiejszego ich chwytania i przenoszenia byly wy¬ posazone w specjalne uchwyty z pretów stalowych, w które wkladano haki zaopatrzone w sprezyste zapadki lub samozakleszczajace zasuwy. Takie uchwyty wmontowane w betonowe elementy budo¬ wlane byly niepraktyczne i uciazliwe gdyz wysta¬ waly na zewnatrz tych elementów, przez co utru¬ dnialy ich obróbke mechaniczna i wzajemne ich zestawianie.Ponadto znane jest z opisu patentowego RFN nr 2016301 urzadzenie do chwytania i przenoszenia betonowych elementów budowlanych, które sklada sie z zaczepu oraz z polaczonej z nim zasuwy i któ¬ rego zaczep na jednym ze swych boków ma wycie¬ cia, ale urzadzenie to z powodu tego, ze wykonane w zaczepie wyciecie ma ksztalt prostokatny jest malo sprawne, uciazliwe w obsludze i zawodne w dzialaniu.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad zna¬ nych urzadzen do chwytania i przenoszenia beto¬ nowych elementów budowlanych, a zadaniem wio¬ dacym do tego celu opracowanie urzadzenia wy¬ mienionego na wstepie rodzaju, które bedzie latwe w obsludze i niezawodne w dzialaniu.Zgodnie z wynalazkiem cel ten osiagnieto dzieki temu, ze wycieciu wykonanemu w zaczepie nadano taki ksztalt, iz górna czesc powierzchni tego wycie¬ cia tworzy z osia wzdluzna zaczepu kat ostry, a czesc dolna powierzchni tego wyciecia jest spiralnie za¬ krzywiona.Ponadto istotna cecha urzadzenia wedlug wyna¬ lazku jest to, ze zaczep ma w górnej swej czesci trwale przymocowane ucho, przy czym miedzy tym uchem i zasuwka blokujaca ma osadzona na czopach sprezyne, a zasuwka w swej dolnej czesci jest wy¬ posazona w czop do ograniczania jej przesuwu.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiesza sie na mechanicznie napedzanym dzwigu i wprowadza sie go do wneki technologicznej betonowego elementu budowlanego, przez którego scianke jest przetkniety pret stalowy. Po bocznym przesunieciu urzadzenia zaczep zahacza za pret stalowy a zasuwka opuszcza sie ku dolowi przez co blokuje ruchy calego urza¬ dzenia we wnece technologicznej elementu budo¬ wlanego. Korzystnym jest jezeli wneka posiada prosty ksztalt pryzmatyczny, poniewaz wówczas od¬ cinki przechodzacych poprzecznie przez wneke pre¬ tów stalowych sa krótkie, co jest istotne ze wzgledu 90 7713 na to, ze w czasie obciazenia, wystepuja glównie sily scinajace.Opisane wyzej mocowanie obciaza we wlasciwy sposób zaczep bowiem prawie caly przekrój zacze¬ pu wspóldziala przy przejmowaniu obciazenia, co umozliwia stosowanie urzadzen o malych rozmia¬ rach.Dalsza zaleta jest to, ze czesc wystajaca z pod¬ noszonego przedmiotu moze byc obciazona w do¬ wolnym kierunku (np. równiez w kierunku osi wzdluznej wneki).Przy masowej produkcji elementów betonowych de-tworzenia wnek sa stosowane skrzynie. Material na skrzynie musi byc tak dobrany by zapewnic ^odpowiednia odpornosc na naprezenia mechaniczne wystepujace przy wylewaniu betonu i na ewentual¬ ne naprezenia cieplne wystepujace przy obróbce betonuja z drugiej strony by umozliwial wytwa¬ rzanie skrzyn w sposób dokladny i tani. Materialem takim moze np. byc spelniajace powyzsze wymaga¬ nia tworzywo sztuczne posiadajace dobre wlasci¬ wosci mechaniczne i przystosowane do przeróbki metoda wtrysku umozliwiajaca tania produkcje wielkoseryjna.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku i w prze¬ kroju poprzecznym, znajdujace, sie nad wneka elementu budowlanego, fig. 2 — urzadzenie z fig. 1 wprowadzone do wneki elementu budowlanego, a fig. 3 — urzadzenie z fig. 2 zaopatrzone w spre¬ zyne mocujaca.Glówna czescia urzadzenia jest zaczep 1, który na jednym koncu ma wyciecie umozliwiajace zaha¬ czenie, a na drugim koncu ma otwór sluzacy do polaczenia z urzadzeniem podnoszacym lub wspie¬ rajacym. Do zaczepu 1 jest przymocowana obejma 2, w która wsunieta jest blokujaca zasuwka 3. Niepo¬ zadanemu wypadnieciu zasuwki 3 z obejmy Z prze¬ ciwdziala czop 4. Przestrzen potrzebna do dolacze¬ nia urzadzenia jest utworzona przez umieszczona we wnece skrzynke 5 i pokrywe 6. Przetkniety pret stalowy 7 zapewnia wytrzymalosc skrzynki 5, która bedac wykonana np. z tworzywa sztucznego nie posiada sama wielkiej wytrzymalosci i nie jest zakotwiczona w czesci betonowej.Urzadzenie chwytajace dziala nastepujaco: po umieszczeniu narzedzia nad wneka technologiczna, blokujaca zasuwka 3 zostaje ustawiona w polozeniu „otwartym" (patrz fig. 1). Zaczep 1 zostaje wpro¬ wadzony we wneke technologiczna a wglebienie wykonane w dolnej czesci zaczepu zostaje przez boczne przesuniecie zaczepu 1 ustawione zgodnie z polozeniem zebra wystajacego z boku skrzynki.Nastepnie zabezpieczajaca zasuwka 3 zostaje prze¬ sunieta w pokazane na fig. 2 polozenie „zamkniete", w którym urzadzenie chwytakowe zostaje zamoco¬ wane. Po zamocowaniu blokujaca zasuwka 3 pod dzialaniem wlasnego ciezaru zostaje przytrzymana w polozeniu zamknietym, w którym przeciwdziala 1771 4 odhaczeniu sie zaczepu 1. Ma to miejsce wówczas, gdy urzadzenie zostanie nachylone do dolu lub po¬ chylone ukosnie.Jesli urzadzenie jest ukierunkowane tak, ze za- suwka 3 nie moze przesunac sie pod wlasnym cie¬ zarem, wów*czas musi byc wbudowana dalsza je¬ dnostka zabezpieczajaca, taka, jak np. sprezyna, sruba lub inna zapadka wzglednie klin, który przy- % trzymuje blokujaca zasuwke 3 w polozeniu zam- knietym.Przyklad zamocowania sprezynowego pokazano na fig. 3. W przykladzie tym, obok dotychczas omówionych czesci skladowych urzadzenia pokaza¬ no równiez ucho 8 przymocowane do zaczepu 1.Czopy 9 sluza do ustalenia polozenia konca spre¬ zyny 10. Zabezpieczajaca zasuwka 3 jest wyciagana przy pokonywaniu sily dzialania sprezyny 10. Po uwolnieniu, sprezyna niezaleznie od polozenia urza¬ dzenia, powoduje powrót zabezpieczajacej zasuwki 3 w polozenie zamkniete.Jak wynika z opisu, urzadzenie jest wyjatkowo proste i pewne w dzialaniu,, a jego zastosowanie znacznie przyspiesza laczenie elementów betonowych co prowadzi do powaznych oszczednosci czasu. Wy- miary i ciezar urzadzenia wedlug wynalazku sa znacznie mniejsze niz urzadzen znanych.Urzadzenie wedlug wynalazku jest bardziej od¬ porne na zanieczyszczenia w czasie uzytkowania a usuniecie przynaleznej wneki technologicznej nie jest praco- i czasochlonne. Dzieki urzadzeniu we¬ dlug wynalazku wymiary preta stalowego przebie¬ gajacego w poprzek wneki moga byc mniejsze, co prowadzi do oszczednosci stali. PL