Przedmiotem wynalazku jest sposób rejestracji pomia¬ rów elektrycznych stosowany do rejestracji szybkich prze¬ biegów powtarzalnych,przedstawionych w postaci zmiany napiecia w funkcji czasu, a wiec do rejestracji przebiegów wobuloskopowych, oscylogramów defektoskopów ultra- 5 dzwiekowych, ultradzwiekowych przyrzadów diagnosty¬ cznych, rejestracji echa spinowego i innych.Znany sposób rejestracji pomiarów elektrycznych jest realizowany za pomoca konwertora próbkujacego i wspól¬ pracujacego z nim rejestratora X-Y lub Y-t, przy czym io niedogodnoscia sposobu jest skomplikowana obsluga kon- wetera próbkujacego, wymagajaca wysokich kwalifikacji obslugujacego nie tylko przy instalowaniu przyrzadu, lecz takze podczas jego uzytkowania. Szczególnie klopotliwe jest zsynchronizowanie konwertera próbkujacego z prze- 15 biegiem, który ma byc rejestrowany.Konwerter próbkujacy, sluzacy do wykonywania tych pomiarów, jest urzadzeniem bardzo rozbudowanym. Skla¬ da sie z czterech oddzielnych zespolów: z konwertera, z wewnetrznych linii opózniajacych, z wysokoomowego 20 ukladu wejsciowego, z dzielnikiem napiecia i z kalibratora.Zespoly telacza sieza pomoca zewnetrznych kabli koncen¬ trycznych, wzglednie przez odpowiednie umieszczenie sond pomiarowych.Najbardziej rozbudowany jest konwerter, który sklada 25 sie z przedwzmaciacza i wzmacniacza bledu, z dwóch integratorów, z ukladu dwustrumieniowego, z generatora impulsów próbkujacych i komparatora, z ukladu wybiera¬ nia sposobu próbkowania, z generatora szybkiego przebie¬ gu piloksztaltnego, z generatora przebiegu schodkowego 30 i z ukladu dwustrumieniowego. Wspólpraca poszczegól¬ nych ukladów przebiega w sposób opisany nizej. Impuls wyzwalajacy, o stalym wyprzedzeniu wzgledem sygnalu badanego, poprzez uklad synchronizacji wyzwala genera¬ tor szybkiego przebiegu piloksztaltnego. Napieciepiloksz- taltne z tego generatora jest podane do ukladu komparato¬ ra, w którym zostaje wygenerowany impuls porównania w momencie zrównania napiecia piloksztaltnego z napie¬ ciem podawanym z ukladu wybierania sposbu próbkowa¬ nia. Zmiana tego napiecia powoduje zmiane odstepu czasu miedzy impulsem wyzwalajacym a impulsem porównania, co w efekcie daje zmiane polozenia punktu pobierania próbki wzdluz kolejnych sygnalów badanych. Ksztalt tego napiecia zalezy od wybranego sposobu próbkowania.W przypadku automatycznego przesuwu punktu próbko¬ wania napiecie podawane z ukladu wybierania sposobu próbkowania do ukladu komparatora ma ksztalt przebiegu schodkowego. Przebieg ten sterowany impulsami z kompa¬ ratora, wytworzony jest w generatorze napiecia schodko¬ wego. Impuls porównania wyzwala generator impulsów próbkujacych, na którego wyjsciu uzyskuje sie dwie pary symetrycznych przeciwsobnych impulsów. Impulsy te do¬ prowadzone sa do sond, w których umieszczone sa uklady pobierania próbek. Uklad pobierania próbek zrealizowany jest w postaci symetrycznej bramki diodowej, otwieranej w czasie pojawienia sie impulsów próbkujacych.W czasie otwarcia bramki zostaje pobrana próbka z przebiegu badanego w momencie próbkowania. Impuls ten jest wzmocniony w przedwzmacniaczu i wzmacniaczu bledu i po przejsciu przez oporowy dzielnik napiecia, 9071190711 3 zmieniajacy czulosc odchylania Y, jest doprowadzony do ukladu integratora. Praca integratora jest sterowana im¬ pulsami z komparatora za pomoca kluczy elektronowych.W przerwie miedzy tymi impulsami klucze elektronowe znajduja sie w stanie otwartym i napiecie na kondensato¬ rze zespolu kluczy ma stala wartosc. Pod wplywem impul¬ su z komparatora klucze elektronowe przechodza na okre¬ slony czas w stan zamkniety. W tym czasie na wejsciu integratora pojawia sie impuls próbki, który powoduje zmiane napiecia na kondensatorze tych kluczy o wartosc równa swojej amplitudzie. Po ponownym przejsciu kluczy w stan otwarty ta nowa wartosc napiecia zostaje zapamie¬ tana na kondensatorzei podana poprzez wzmacniacz ope¬ racyjny do wyjscia ukladu integratora. Z integratora na¬ piecie to podawane jest do ukladu dwustrumieniowego, w którym realizowane sa funkcje odwracania przesuwu, plynnej regulacji wzmocnienia oraz wyboru kanalu i ro¬ dzaju prezentacji. Oprócz tego, napiecie z wyjscia integra¬ tora, podane jest jako napiecie sprzezenia zwrotnego do ukladu pobierania próbek, dzieki czemu caly uklad prze¬ twarzania próbek pracuje w zamknietej petli i próbkowa¬ na jest kazdorazowo jedynie wartosc wzglednego przyros¬ tu sygnalu badanego od próbki do próbki.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedogodnosci znanego sposobu rejestracji pomiarów elektrycznych.Cel ten osiagnieto przez podanie napiecia szybkiej pod¬ stawy czasu z pierwszego urzadzenia, którego oscyiogramy podlegaja rejestracji, do zespolu komparatorów d/ugiego urzadzenia, którym jest konwerter próbkujacy z tym, ze napiecie szybkiej podstawy czasu pierwszego urzadzenia jest proporcjonalne do napiecia podstawy czasu przebiegu obserwowanego na ekranie lampy oscyloskopowej tego urzadzenia; przez podanie sygnalu sterujacego zpierwsze¬ go urzadzenia do bramki wejsciowej konwertera próbku¬ jacego z tym, ze sygnal sterujacy charakteryzujacy sie okreslonym wspólczynnikiem mV/cm, jest proporcjonalny do amplitudy przebiegu obserwowanego na ekranie lampy oscyloskopowej pierwszego urzadzenia; przez podanie po¬ mocniczego sygnalu znacznika z ukladu formowania im- 1 pulsu próbkujacego i impulsu z konwertera próbkujacego do pierwszego urzadzenia z tym, ze pomocniczy sygnal zanika, modulujacy jaskrawosc plamki lampy oscylosko¬ powej pierwszego urzadzenia, wykorzystuje sie do wstep¬ nej kalibracji konwertera oraz wskazywania fragmentu aktualnie rejestrowanego przebiegu; przez zrównywanie wartosci napiecia szybkiej podstawy czasu pierwszego urzadzenia z napieciem porównania, uzyskanym na wyj¬ sciu ukladuformowania przebiegu wybierajacegokonwer¬ tera próbkujacego i wytwarzania impulsu z pomocniczego sygnalu; przez formowanie napiecia wolnej podstawy cza¬ su konwertera próbkujacego przez jego uklad formowania przebiegu wybierajacego, tak, by poziom startu i stopu wolnej podstawy czasu tego konwertera próbkujacego od¬ powiadal poziomowi startu i stopu szybkiej podstawy czasu pierwszego urzadzenia; przez formowanie impulsu pomocniczego w konwerterze przez uklad formowania impulsów próbkujacych i podanie tych impulsów do bram¬ ki wejsciowej konwertera próbkujacego; przez podanie przebiegów z wyjscia tej bramki do wzmacniacza naste¬ pnie integratora konwertera próbkujacego i utrzymywanie na wyjsciu tego integratora, które jest wyjsciem sygnalu Y, napiecia stalego, proporcjonalnego do wartosci wejsciowe¬ go sygnalu w punkcie próbkowania, przy czym sygnal wyjsciowy podaje sienawejscie Y wspólpracujacegoz kon- 4 werterem trzeciego urzadzenia, którym jest rejestrator X-YlubY-t.Sposób wedlugwynalazkujestwykorzystywany doreje¬ stracji szybkich przebiegów powtarzalnych, przedstawio- nych w postaci zmiany napiecia w funkcji czasu, awiec do rejestracji przebiegów wobuloskopowych, oscylogramów defektoskopów ultradzwiekowych, ultradzwiekowych przyrzadów diagnostycznych, rejestracji echa spinowego i innych. io Zestaw urzadzen, realizujacych sposób wedlug wyna¬ lazku, jest prosty w obsludze, a ze wzgledu na uproszczony - uklad konwertera pióbkujacego, mniej kosztowny niz ze¬ stawy z konwencjonalnymi konwerterami próbkujacymi.Sposób rejestracji pomiarów elektrycznych, wedlug wy- nalazku, jest dokladniej objasniony na podstawie zestawu urzadzen realizujacych go, przedstawionych na rysunku na fig. 1, natomiast uklad blokowy konwertera próbkuja¬ cego, spelniajacego pierwszoplanowa role w tym zestawie, jest przedstawiony na fig. 2.Zestawurzadzen sklada sie zoscyloskopu A, z konwerte¬ ra próbkujacego B i rejestratora C. Pierwsze wyjscie oscy¬ loskopu A jest polaczone z pierwszym wejsciem weX kon¬ wertera B. Drugie wyjscie tego oscyloskopuA jest polaczo¬ ne z drugim wejsciem weY konwertera B, natomiast wej- scie oscyloskopu A jest polaczone z pierwszym wyjsciem wyZ konwertera B. Pierwsze wyjscie wyY konwertera B jestpolaczone zpierwszym wejsciem rejestratora C typu X-Y, zas drugie wyjscie wyX tego konwertera B jest polaczone z drugim wejsciem rejestratora C.Konwerter próbkujacy B realizujacy, lacznie z urzadze¬ niami A, C z nim wspólpracujacymi, sposób rejestracji pomiarów elektrycznych sklada sie z nastepujacych ukla¬ dów: z zespolu komparatorów 1, z ukladu 2 formowania impulsu próbkujacego i impulsu Z, z integratora 3, ze wzmacniacza 4, z ukladu bramki wejsciowej 5, z ukladu 6 formowania przebiegu wybierajacego i z generatora 7 wolnego przebiegu piloksztaltnego. Pierwsze wejscie ze¬ spolu komparatorów 1 jest polaczone z pierwszym zaci¬ skiem wejsciowym weX, stanowiacym pierwsze wejscie 40 konwertera B, natomiast drugie wejscie jest polaczone z wyjsciem pierwszym ukladu 6 formowania przebiegu wybierajacego.Zespól komparatorów 1 wspólpracuje scisle z ukladem 2 formowania impulsu próbkujacego i impulsu Z. Pierwsze 45 wyjscie ukladu 2 formowania impulsu próbkujacego i im¬ pulsu Z jest polaczone z pierwszym wejsciem bramki wejsciowej 5, natomiast drugie wyjscie tego ukladu 2 jest polaczone z drugim wejsciem bramki wejsciowej 5. Trzecie wyjscie ukladu 2 formowania impulsu próbkujacego i im- 50 pulsu Z jest polaczone z pierwszymzaciskiemwyjsciowym wyZ, stanowiacym pierwsze wyjscie konwetera B. Trzecie wejscie bramki wejsciowej 5 jest polaczone z pierwszym wyjsciem integratora 3, natomiast czwarte wejscie tej bramki 5 jest polaczone z drugim zaciskiem wejsciowym 55 weY, stanowiacym drugie wejscie konwertera B. Wyjscie bramki wejsciowej 5 jest polaczone z wejsciem wzmacnia¬ cza 4. Wyjscie tego wzmacniacza 4 jest polaczone z wej¬ sciem integratora 3. Drugie wyjscie integratora 3 jest polaczone z drugim zaciskiem wyY, stanowiacym drugie 60 wyjscie konwertera B. Pierwsze wyjscie generatora 7 wol¬ nego przebiegu piloksztaltnego jest polaczone z wejsciem ukladu 6 formowania przebiegu wybierajacego, natomiast drugie wyjscie tego generatora 7 jest polaczone z trzecim zaciskiem wyjsciowym wyX, stanowiacym trzecie wyjscie 65 konwertera B. Poza tym generator 7 wolnego przebiegu90711 piloksztaltnego jest polaczony z regulatorem 8 szybkosci zapisu oraz z przelacznikiem START.Uklad 6 formowania przebiegu wybierajacego jest polaczony z regulatorem 9 poczatku poziomu startu oraz z regulatorem 10 konca poziomu stopu.Zasada dzialania konwertera B jest opisana nizej. Prze¬ bieg Y*na wyjsciu wyY konwertera B jest zrekonstruowany z próbek, pobranych z kolejno pojawiajacych sie na wej¬ sciu weY tego konwertera B sygnalów badanych Yi. Na wyjsciu wyY konwertera B pojawia sie wiec wolnozmienny przebieg, którego poziom stalopradowy jest kazdorozowo proporcjonalny do wartosci chwilowej poprzednio pobra¬ nej próbki. Przy duzej gestosci próbkowania na tasmie wspólpracujacego rejestratora C ukazuje sie wierne od- wzorcowanie sygnalu badanego. Czas potrzebny do uzy¬ skania jednego odwzorcowania (jeden przesuw punktu próbkowania wzdluz calej linii podstawy czasu) jest regu¬ lowany w okreslonych granicach. W przypadku wspólpra¬ cy konwertera B z rejestratorem CtypuX-Yskalaczasowa otrzymanego zobrazowania sygnalu rejestrowanego Yi nie zalezy od gestosci próbkowania. W przypadku wspólpracy konwertera B z rejestratorem C typu Y-t skala czasowa otrzymanego odwzorcowania sygnalu rejestrowanego Yj zalezy od predkosci przesuwu rejestratora C.Rejestracje sygnalów badanych Yi otrzymuje sie w spo- . sób opisany nizej. Piloksztaltny sygnal Xi podstawy czasu oscyloskopu A jest podany na pierwszy zacisk wejsciowy weX konwertera B, a tym samym na pierwsze wejscie zespolu komparatorów 1. Na drugie wejscie zespolu kom¬ paratorów 1 jest podane wolnozmienne napiecie porówna¬ nia, pochodzace z ukladu 6 formowania przebiegu wybie¬ rajacego, które jest odpowiednio uformowane w stosunku do wolnego przebiegupiloksztaltnegogeneratora 7. Pierw¬ szy komparator ma napiecie porównania niecowyzsze, niz komparator drugi, dzieki temu komparator drugi reaguje na odpowiedniawartosc wejsciowego napiecia piloksztalt¬ nego Xi nieco wczesniej. Na wyjsciach komparatorów 1, w chwili zrównania sie napiec wejsciowych, pojawia sie impuls wyzwalajacy uklady przerzutników bistabilnych ukladu 2 formowania impulsu próbkujacego, które wraz z przerzutnikiem typu SET-RESETtego ukladu 2 generuja impuls o szerokosci ca 1% nie wiekszej jednak niz szero¬ kosc lOOns impulsu Xi podstawy czasu, pochodzacego z oscyloskopu A, przy czym impuls ten jest wykorzystywa¬ ny jako impuls pomocniczy.Jednoczesnie z pierwszego i drugiego wyjscia ukladu 2 formowania impulsupróbkujacego i impulsuZpodana jest para impulsów próbkujacych do pierwszego i drugiego wejscia bramki wejsciowej 5. Opóznienie tej pary impul¬ sów, wzgledem poczatku podstawy czasu zmienia sie suk¬ cesywnie proporcjonalnie do napiecia porównania, które wytwarzane jest w integratorze Millera. Na wyjsciu inte- : gratora Millera istnieje napiecie liniowo narastajace o szybkosci narastania regulowanej odpowiednim poten- 6 cjometrem. Napiecie to, poprzez wtórnik integratora Mil¬ lera, jest podane na trzeci zacisk wyjsciowy wyX. Uklad 6 formowania przebiegu wybierajacego stanowia regulatory 9,10 i wzmacniacz operacyjny. Ustalaja one poziom startu i stopu napiecia wolnozmiennego, wskutek czego jest moz¬ liwosc dogodnego dobrania tych poziomów do poziomu startu i stopu piloksztaltnego napiecia podstawy czasu dostarczanego przez oscyloskop A. rZ wyY-fY 1 lwe£J x. 18 K HO ttlSTART L FIG. 2 weYl Sklad wykonano w DSP, zam. 1230 Druk w UP PRL, naklad 125 + 20 egz.Cena zl 10,- PL