PL90598B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest stop manganowo-niklowy z dodatkiem chromu, zelaza, olowiu i miedzi, wykazujacy podatnosc na obróbke i odpornosc na korozje.

Znane dwuskladnikowe stopy manganowo-niklowe o zawartosci od 15 do 40% Ni sa dobrze obrabialne zarówno na goraco, jak i na zimno, wykazuja jednak mala odpornosc na pokrywanie sie powierzchniowym nalotem oraz na ogólna korozje w warunkach atmosferycznych i w srodowisku wodnym, jak na przyklad w wodzie doprowadzanej do lokali mieszkalnych lub w wodzie morskiej.. W tego rodzaju srodowiskach wodnych stopy te sa równiez w wysokim stopniu podatne na korozje naprezeniowa.

Celem wynalazku jest stop manganowo-niklowy odporny na korozje oraz na powstawanie spekan w nastepstwie korozji naprezeniowej. Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze stop zawiera 5 do 20% Ni, 5 do 15% Cr, 30 do 60% Fe, 0 do 2% Pb oraz 0 do 2,5% Cu. Pozostala czesc stanowi mangan w ilosci 18 do 55%, nie biorac pod uwage zanieczyszczen.

Podane w opisie i

Claims (11)

zastrzezeniach zawartosci poszczególnych skladników zostaly wyrazone w % wagowych. Istotne dla rozwiazania wedlug wynalazku jest utrzymanie skladu wszystkich skladników stopu w wyzej podanych granicach. Tylko w tym przypadku wystepuja lacznie takie wlasnosci, jak podatnosc na obróbke oraz odpornosc zarówno na korozje ogólna, jak równiez na powstawanie pekniec spowodowanych korozja naprezeniowa. W szczególnosci niezbedna jest zawartosc co najmniej 5% Cr dla nadania tego rodzaju stopom dobrej odpornosci na korozje spowodowana warunkami atmosferycznymi oraz na korozje ogólna, na przyklad na skutek oddzialywania wody zasilajacej lokale mieszkalne, wody morskiej i 3% wodnego roztworu chlorku sodowego. Zawartosc chromu nie powinna przekraczac 15%, gdyz wieksze ilosci tego pierwiastka wplywaja szkodliwie na obrabialnosc stopów wedlug wynalazku. Nalezy jednak zaznaczyc, ?e w przypadku nieobecnosci zelaza w skladzie stych stopów, wykazuja one mala odpornosc na korozje naprezeniowa pomimo dodatku chromu.2 90 598 Zelazo wywiera bardzo maly wplyw na odpornosc stopów manganowo-niklowych na korozje ogólna lub nie wywiera go w ogóle, chociaz w niektórych przypadkach dodatek zelaza zwieksza odpornosc tych stopów na korozje naprezeniowa. Zupelnie nieoczekiwanie natomiast, stopy zawierajace chrom w podanej wyzej ilosci oraz dodatkowo 30 do 60% Fe, wykazuja szczególnie dobra odpornosc na korozje ogólna i na korozje naprezeniowa, przy czym odpornosc na korozje ogólna jest z reguly lepsza od odpornosci, która wykazuja stopy miedziowo-niklowe o duzej zawartosci miedzi, lub stopy srebrowo-niklowe, chociaz nie jest ona tak dobra jak stali nierdzewnych. W celu uzyskania najwyzszej odpornosci na korozje, w szczególnosci na korozje naprezeniowa, na przyklad stopów poddanych dzialaniu chlorków, zawartosc chromu powinna korzystnie przekraczac 8%, zawartosc zelaza natomiast powinna korzystnie przekraczac 35%, nie powinna jednak byc wieksza od 55%. Stopy powinny zawierac co najmniej 5% Ni dla nadania im odpowiedniej odpornosci na korozje naprezeniowa oraz ogólna, przy czym korzystna zawartosc niklu wynosi co najmniej 8%. Zawartosc niklu nie powinna jednak przekraczac 20%, powyzej bowiem tej wartosci zwieksza sie twardosc stopu, a w zwiazku z tym wzrastaja trudnosci jego obróbki. Co wiecej, korzysci zwiazane ze wzglednie niskimi kosztami zostaja utracone ze wzgledu na wprowadzenie do skladu stopu wiekszej ilosci kosztownego niklu. Optymalna zawartosc niklu w stopach nie przekracza 15%. Zawartosc manganu w stopach wynosi co najmniej 18%, a korzystnie co najmniej 20%, jednak zwiekszenie zawartosci tego pierwiastka powyzej 55% powoduje mala podatnosc stopów na obróbke mechaniczna. Optymalna zawartosc manganu w stopach nie przekracza 40%. Stopy powinny zawierac niewielkie i!osci miedzi w granicach do 2,5%, korzystnie nie wiecej niz 1,5%. Obecnosc tego pierwiastka moze stac sie przyczyna pewnego zmniejszenia podatnosci tych stopów na obróbke. Do skladu stopów mozn« dodatkowo wprowadzic olów w ilosci do 2% w celu poprawienia ich skrawalnosci, chociaz nalezy zaznaczyc, zo dodatek tego pierwiastka w pewnym stopniu pogarsza obrabialnosc tych stopów na goraco. W stopach moga wystepowac zanieczyszczenia, w sklad których wchodzi krzem w ilosciach do 1% oraz wegiel równiez w ilosciach do 1%. Zawartosc kazdego z tych pierwiastków w ilosciach wiekszych moze oddzialywac w szkodliwy Sposób na podatnosc stopów na obróbke mechaniczna, korzystna natomiast zawartosc wegla nie przekracza 0,5%. Fosfor i azot sa równiez dopuszczalne odpowiednio w ilosciach do 0,5%, korzystnie nie wiecej niz 0,1% kazdego. Stopy wedlug wynalazku o najbardziej korzystnym skladzie zawieraja od 8 do 12% IM i, od 8 do 12% Cr oraz od 40 do 50% Fe, pozostala natomiast zawartosc, poza zanieczyszczeniami, stanowi mangan. Szczególnie korzystne polaczenie niskich kosztów, dobrej obrabialnosci na goraco i zimno, jak równiez odpornosci na korozje ogólna i na pekniecia spowodowane korozja naprezeniowa wykazuje stop zawierajacy od 10 do 12% Ni, od 10 do 12% Cr, nominalnie 50% Fe oraz, jako pozostala reszte, mangan. Niektóre stopy wedlug wynalazku mojga znalezc korzystne zastosowanie jako stopy do wyrobu monet. Do takich i innych celów, do których jest wymagana odpowiednio niska twardosc stopu dla uzyskania odcisku matrycy, przy czym dopuszcza sie pewne niewielkie zmniejszenie jego odpornosci na korozje, szczególnie korzystnie nadaja sie stopy zawierajace, poza zanieczyszczeniami, od 10 do 15% Ni, od 8 do 12% Cr, od 18 do 22% Mn oraz od 51 do 60% Fe. W tego rodzaju stopach zawartosc wegla i krzemu powinna byc tak bardzo niska, jak tylko jest to praktycznie mozliwe i korzystnie nie przekraczac 0,1% w odniesieniu do kazdego z tych pierwiastków. Najbardziej korzystna zawartosc kazdego z tych pierwiastków nie powinna byc wyzsza od 0,03%. Zalecane stopy do wyrobu monet zawieraja, nie biorac pod uwage zanieczyszczen, od 11 do 13% Ni, od 9 do «1 1% Cr, od 19 do 21% Mn i od 55 do 60% Fe. Zaleta stopów wedlug wynalazku jest to, ze ogólnie biorac, nie wymagaja one odprezania podczas obróbki na zimno. Jednak przed kazdym powazniejszym odksztalceniem podczas obróbki na zimno, jak na przyklad glebokim tloczeniem lub obróbka majaca na celu nadanie stopowr mozliwie najmniejszej twardosci dla zapobiezenia nadmiernemu zuzyciu matrycy podczas wyrobu monet, mozna poddac -material odprezaniu, na przyklad przez wyzarzanie w temperaturze 900°C w ciagu 1 godziny. Stopy wedlug wynalazku zostana wyjasnione blizej na ponizszych przykladach. Stopy o skladzie przedstawionym w tablicy 1 zostaly stopione na powietrzu w piecu zasilanym pradami wysokiej czestotliwosci, odlane w formach od odlewania zeliwa na wlewki o wymiarach 125 mmX50 mmX50 mm, wagi okolo 3 kg, odkute lub przewalcowane na goraco w temperaturze okolo 900°C na plyty o grubosci do 16 mm, a nastepnie przewalcowane na zimno az do uzyskania tasm o grubosci do 0,037 mm. Odpornosc kazdego ze stopów na korozje naprezeniowa byla mierzona za pomoca testu petlowego Thompsona (opisanego, na przyklad, w publikacji D.H. Thompson: Materials Research Standarts, luty 1961, str. 108), przy zastosowaniu próbki w ksztalcie litery ;,U", pobranej z tasmy otrzymanej w sposób wyzej opisany.90 698 3 Podczas przeprowadzania testu, próbka o ksztalcie „U" jest poddawana naprezeniom przez dociskanie jej konców do siebieli utrzymywanie ich w tym polozeniu w czasie, gdy próbka pozostaje zanurzona w srodowisku korozyjnym. Po zwolnieniu konców próbki, odpornosc jej na korozje naprezeniowa jest nastepnie mierzona przez obliczenie wielkosci odksztalcenia próbki od jej pierwotnego ksztaltu „LT pod wplywem przebiegajacej korozji. Wielkosc te mozna w dogodny sposób wyrazic jako procentowa relaksacje, przy czym w przypadku wystapienia pomiedzy koncami badanej próbki relaksacji dowolnie ustalonej na 50% lub wiecej uznano, ze próbka ulegla zniszczeniu. W tablicy 1 przedstawiono odpornosc kazdego stopu na korozje naprezeniowa, wyrazona w ilosci godzin trwania testu az do zniszczenia badanej próbki, to znaczy, az do zaistnienia 50% relaksacji pomiedzy koncami tej próbki zgietej w ksztalcie litery „U". Wyrazenie ,>3150" oznacza, ze zniszczenie badanej próbki nie nastapilo jeszcze nawet w czasie kontynuowania testu po uplywie podanego czasu. W niektórych przypadkach przedstawiono w tablicy 1 równiez relaksacje procentowa badanych próbek po. uplywie czasu trwania próby wynoszacym 1000 godzin. Na podstawie wyników przedstawionych w tablicy 1 wiflac, ze wszystkie stopy stanowiace przedmiot wynalazku, oznaczone numerami od 1 do 10, wykazaly dobra odpornosc na korozje ogólna oraz doskonala odpornosc na korozje naprezeniowa, co znalazlo swój wyraz w tym, ze po przerwaniu testów z chwila uplywu wyznaczonego czasu, próbki tych stopów w stanie odprezonym w ogóle nie zostaly dotkniete korozja, lub tylko w bardzo malych stopniu. Z drugiej strony, sposród stopów oznaczonych numerami od A do H, które nie stanowia przedmiotu wynalazku, stopy E, F i G wykazaly dobra odpornosc na korozje ogólna, lecz znacznie mniejsza odpornosc na korozje naprezeniowa w porównaniu ze stopami wedlug wynalazku, natomiast stopy od A do D wykazuja w tym porównaniu zmniejszona odpornosc zarówno na korozje ogólna, jak równiez i na korozje naprezeniowa. Stop H, zawierajacy tylko 3% Ni, wykazal zaledwie „niezla" odpornosc na korozje ogólna i znacznie mniejsza odpornosc na korozje naprezeniowa w porównaniu ze stopami oznaczonymi numerami od 1- do 10. Dobra obrabiaInosc na goraco i zimno stopów wedlug wynalazku jest oczywista na tle metody, która zastosowano do przygotowania próbek o ksztalcie litery „U" do przeprowadzenia testu petlowego Thompsona. Szkodliwy wplyw nadmiernej zawartosci w stopie chromu na obrabialnosc tego stopu ilustruje ten fakt, ze okazalo sie niemozliwe przygotowanie próbek o ksztalcie litery „U" do przeprowadzenia testu Thompsona przy zastosowaniu wyzej wymienionej metody, która obejmuje obróbke materialu zarówno na goraco, jak i na zimno, ze stopów zawierajacych wiecej niz 15% Cr. Ten brak podatnosci na obróbke mechaniczna zostal podkreslony za pomoca prób przeprowadzonych na stopach o róznej zawartosci chromu. Stopy te, sklad których przedstawiono w tablicy 2, zostaly stopione na powietrzu, po czym odlano z nich trzykilogramowe wlewki, które nastepnie poddano kuciu lub walcowaniu, albo obu tym operacjom, a potem walcowaniu na zimno. Wyniki tych prób zestawiono w tablicy 2, przy czym litera „S" oznacza, ze próbe przeprowadzono z wynikiem pozytywnym, bez pekniec, natomiast litera „F" wskazuje na to, ze próba zakonczyla sie niepowodzeniem. Na podstawie wyników podanych w tablicy 2 mozna wywnioskowac, ze stopy wedlug wynalazku oznaczone numerami od 11 do 16 wykazaly podatnosc na obróbke mechaniczna zarówno na goraco, jak i na zimno oraz 95% redukcje podczas walcowania na zimno, przy czym redukcje uzV«kano we wszystkich wymienionych przypadkach bez zaobserwowania pekniec materialu. Z drugiej strony, sposród stopów od „I" do „M", które nie stanowia przedmiotu wynalazku, tylko stop „I" udalo sie. odkuc z wynikiem pozytywnym, natomiast próby odkucia próbek wszystkich pozostalych stopów zakonczyly sie niepowodzeniem. W zwiazku z tym zabraklo materialu przewalcowanego na goraco do przeprowadzenia próby walcowania na zimno. W szczególnosci porównanie stopu nr 14 ze stopem „I", które oba posiadaja w przyblizeniu takie same ilosci niklu i manganu, wskazuje na to, ze wzrost zawartosci chromu powyzej 15%, to znaczy od 12,0% w przypadku stopu nr 14 do 17,9% zawartosci chromu w stopie „I", przy równoczesnym obnizeniu zawartosci zelaza, pogarsza podatnosc stopów na obróbke mechaniczna. 15% redukcja stopu „I" w nastepstwie walcowania na zimno nie zostala uznana za sukces. Redukcja ta w wyrazny sposób wypada bardzo niekorzystnie w porównaniu z redukcja uzyskana przy zastosowaniu stopów stanowiacych przedmiot wynalazku. Na zawartosc 15% Cr, jako wartosc krytyczna dla obrabialnosci stopów, wskazuja równiez próby tloczenia na goraco, podczas przeprowadzenia których próbki stopów byly poddawane stopieniu na powietrzu i odlaniu na wlewki o wadza 9 lub 10 kg, odkuwaniu w 900°C na prety o srednicy w przyblizeniu 40 mm i byly nastepnie poddawane obróbce skrawaniem na prety o srednicy 32 mm. Z otrzymanych pretów wycieto ksztaltki o dlugosci 38 mm, po czym poddano Je splaszczeniu za pomoca jednorazowego uderzenia mlota kuzniczego. Podczas przeprowadzenia tej ciezkiej próby, male krawedziowe pekniecia wystapily na plytkach wykonanych4 90 598 ze stopu zawierajacego 10% Ni, 15% Cr, 30% Mn oraz, jako pozostaly skladnik, zelazo (stop nr 17), przy kazdej temperaturze kucia 800, 850, 900 i 950°C, natomiast pekniec takich nie zaobserwowano na plytkach wykonanych ze stopu zawierajacego 14% Ni, 10% Cr, 31% Mn oraz zelazo, jako skladnik pozostaly (stop nr 18), przy zastosowaniu takich samych temperatur kucia. W tablicy 3 przedstawiono dane odnosnie dalszych stopów, które uzasadniaja celowosc utrzymania skladu stopu w granicach okreslonych przez wynalazek. Podobnie jak poprzednio, stopy te poddano stopieniu na powietrzu, po czym odlano z nich trzykilogramowe wlewki, które nastepnie przewalcowano na goraco, a nastepnie, o ile walcowanie na goraco dalo wynik pozytywny, przewalcowano je na zimno. Niepowodzenie prób przeprowadzonych ze stopami „N" i „M" mozna odpowiednio przypisac duzej i malej zawartosci zelaza, duzej zawartosci chromu w obu tych stopach oraz malej zawartosci manganu w stopie „N", natomiast niepowodzenie ze stopami „O" i „P" jest zwiazane z brakiem niklu. Jak wspomniano wyzej, zawartosc niklu w stopach nie moze przekraczac 20%, powyzej bowiem tej wartosci stopy staja sie bardziej trudne do obróbki mechanicznej. Wynika to z porównania danych przytoczonych w tablicy 4, charakteryzujacych rozciagliwosc stopów nr nr 19 i 20 w temperaturze 800°C. Próby na rozciagliwosc zostaly przeprowadzone na próbkach pobranych z tasm przewalcowanych na goraco, a nastepnie odprezonych za pomoca wyzarzenia w 900°C, w ciagu dwóch godzin i ochlodzonych na powietrzu. Podczas gdy oba stopy przy przygotowaniu próbek wykazaly latwa podatnosc na obróbke na goraco, to mozna zauwazyc, ze wydluzenie stopu nr 20, zawierajacego maksymalnie 20% Ni, jest znacznie mniejsze od wydluzenia wykazanego przez stop nr 19. Dalszym czynnikiem wskazujacym na to, ze istotne jest ograniczenie w stopie zawartosci niklu do maksymalnej wartosci 20%, sa dane okreslajace twardosc tego stopu. Dane te wskazuja na to, ze twardosc stopu ulega w niewielkim stopniu zmniejszeniu w miare wzrostu zawartosci niklu do 20%, jednak po przekroczeniu tej wartosci, wraz ze wzrostem zawartosci niklu wzrasta równiez twardosc stopu, w zwiazku z czym ulega pogorszeniu podatnosc tego stopu na obróbke mechaniczna. Twardosc stopów nie ulega znaczniejszym zmianom z uplywem czasu. Na przyklad twardosc stopu zawierajacego 35,8% Mn, 15% Ni, 9,9% Cr oraz zelazo jako pozostaly skladnik (stop nr 21), wynosila po walcowaniu na goraco 194 Hv, a po dalszym odprezeniu przez wyzarzenie wciagu 1 godziny w temperaturze 800°C i nastepnym starzeniu tego materialu w temperaturze 500°C w ciagu 1, 4, 16 i 64 godzin, twardosc ta wynosila odpowiednio 136,130,136 i 156 Hv. Stopy wykazuja stosunkowo niewielka szybkosc starzenia sie podczas pracy. Wskazuja na to dane liczbowe zawarte w tablicy 5 dla stopu nr 14, którego sklad przedstawiono w tablicy 2. Wytrzymalosc typowego stopu (nr 14) na rozciaganie i udarnosc przedstawiono.w tablicy 6. Próby na rozciaganie zostaly przeprowadzone na próbkach stopu nr 14, które przewalcowano na goraco w temperaturze 900°C i nastepnie odprezono w temperaturze 900°C w ciagu 1 godziny. Próby udarnosciowe przeprowadzono na znormalizowanych próbkach wedlug Charpy'ego, zaopatrzonych w wyciecia o ksztalcie „v". Próbki byly wykonane ze spawanej tasmy, przy czym wyciecie badanej próbki znajdowalo sie w materiale spawalniczym. Biorac pod uwage miedz i olów, jako skladniki wystepujace w stopach fakultatywnie, stop o zawartosci 24% Mn, 11,5% Ni, 15% Cr, 2,5% Cu i zelazo jako pozostaly skladnik (stop nr 22) okazal sie latwo kowalny, jednak przewalcowanie go na goraco bylo bardzo trudne, chociaz nie niemozliwe. Mozna to przypisac czesciowo obecnosci w stopie miedzi, czesciowo natomiast obecnosci w tym stopie maksymalnej zawartosci chromu. Stop zawierajacy 27,0% Mn, 11,5% Ni, 10,0% Cr, 1,5% Pb oraz zelazo jako pozostaly skladnik (stop nr 23), mozna bylo przewalcowac zarówno na goraco, jak i na zimno, chociaz pq przeprowadzeniu tych walcowali stwierdzono wystapienie redukcji, wynoszacej odpowiednio tylko 50% i 80%, przed zaobserwowaniem wystapienia pekniec materialu. W celu przedstawienia na przykladzie typowych stopów do wyrobu monet, dwa stopy, nr nr 23 124, majace sklad przedstawiony nizej, odlano w postaci trzykilogramowych wlewków. Wlewki te zostaly przewalcowane na goraco w temperaturze 900°C ze srednicy 50 mm do 12 mm, a nastepnie odprezone w ciagu 1 godziny w temperaturze 900°C i ochlodzone na powietrzu. Otrzymane ksztaltki zostaly nastepnie poddane obróbce skrawaniem, az do srednicy 10 mm, a nastepnie poddano je walcowaniu na zimno (60%) do uzyskania srednicy 4 mm. Próbki poddano w koncu odprezaniu w ciagu 1 godziny, po czym ochlodzono Je na powietrzu. Ponizej przytoczono liczbowe wyniki wskazujace na mala twardosc tych stopów.90 598 6 Stop nr 23 24 Ni 10 15 Fe pozostalosc pozostalosc Cr 10 10 Sklad {%> Mn 20 20 C <0,1 Si <0,1 <0,1 Twardosc (Hv) 110 110 Stopy wedlug wynalazku mozna korzystnie, wykonac stosujac do wsadu pieca zelazomangan jako zródlo manganu, co pozwala na dalsze obnizenie kosztu tego stopu. Zastosowany zelazomangan powinien byc jednak wystarczajaco ubogi pod wzgledem zawartosci krzemu i wegla w celu nie wywierania ujemnego wplywu na obrabialnosc mechaniczna stopu. Ponizej przytoczono przyklady stopu o nominalnym skladzie 32% Mn, 13% Ni, 10% Cr i zelazo jako skladnik pozostaly. Stop ten zostal wykonany przy zastosowaniu dwóch róznych gatunków zelazomanganu. Gatunek zelazomanganu (%) 86 Mn, 13 Fe, 0,7 Si, 0,07 C, 0,07 P 83 Mn, 15 Fe, 1,3 Si, 0,9 C, 0,2 P Obrabialnosc Odkuty, a nastepnie przewalcowany na goraco. Przewalcowany na zimno do 0,037 mm (reduk¬ cja 95%). Próba odkucia i walcowania na goraco zakon¬ czona niepowodzeniem. Niepowodzenie ze stopem wedlug przykladu drugiego mozna przypisac wysokiej zawartosci w nim krzemu. Do wytwarzania stopów mozna równiez zastosowac zelazochrom o niskiej zawartosci wegla, na przyklad 0,015% C. Wlewek wagi 55 kg, o przyblizonych wymiarach 200 mmX150 mmX100 mm, wykonany ze stopu wedlug wynalazku szczególnie zalecanego (stop nr 25), zawierajacego 30% Mn, 10% Ni, 10% Cr oraz zelazo jako pozostaly skladnik, zostal przygotowany przy zastosowaniu zarówno zelazochromu, jak i zelazomanganu o malej zawartosci wegla i krzemu. Wlewek zostal z pozytywnym wynikiem przewalcowany na goraco w temperaturze 900°C od srednicy 100 mm, az do uzyskania blachy o grubosci 12 mm, po czym z latwoscia przewalcowano go na zimno w 95% bez wystapienia pekniec w obrabianym materiale. Ze stopów wedlug wynalazku mozna korzystnie wykonywac takie wyroby i czesci, które wymagaja polaczenia dobrej odpornosci na korozje lacznie z odpornoscia na pekniecia powodowane korozja naprezeniowa oraz które sa wytwarzane ze stopów o dobrej obrabialnosci mechanicznej na goraco i na zimno. Do takich wyrobów naleza, przykladowo, armatura wodociagowo kanalizacyjna oraz wyroby tloczone na goraco, jak na przyklad klamki do drzwi i monety.6 90 598 :=. .2 .£ «= # 1 N co* p c *- ° s a>- ^ £*¦ _g CO (O c •o o E w O co 5 S? a § ©• i_ a T3 o to w £ co H/l N > N 3 o a° a .E N ^ O -o » .E '^ N = 8 c _^ a> > N ^ o .E £ N N ^O) O T3 *°0 *cj 8 a I 5* O co »- T5 O- O O "O T3 2 5 (0 > n d a co c 9> N O N O D> O 100 > c N "D c 3 O N CC £ 2 £ o o-o O c c 2 13 u a o I I | co i^ m *r co | o o o o o o io ifl ifloo o r- t- i- (O (D (O CO CO CO i- W r- A A A A A A . o o o r-» o ,-• -- lo I I I I cm cm I | | | OOO • O O • inLOLOOLDLOOOOO 5 5 5 d 2 2 c d c" d A A A AA I I I I co co r** r- nr rj- OOO -OOOOOO LO LO LO O LO LO O O O O *- *- i- ctocor^r^f^r* cococo ^ ^ co co co co AAA AAAAAA roroforocorofOforora OOOOOOOOOO ~~ 15 "O U T3 T3 "? T3 U T3 T3 lo iq. in in uo go lo r-* co nr COCOCOfMCMCMCMCOCOCO u) lo in m O O O ID ID O O O 0% O LOOLOLOQio*-*-o)rv conrnrnt-LOLOnrnrnrnr LO LO 'LO lf) LO (d 10 co cm d o g ^V o *-CNJCOTtLO(Of^COO)0 I I I I I I I I «H .. . .o" • o • O O O A O LO O C C C C ™ C I | I I i I I i o o> <5 cm a o .w a-^Saap^ ch *" *-.. - o • • "£ o o .o A o o g A A o jo £ E £ E|f o g OOCMLOCOOlOCO r-nfnrcoconrnrco I I I I o o o o I Q Q O I O O i- CO n? LO CM LO LO 8 i- co lo r^ «- I co CM <- «- CM CM 2 Tablica 2 Stop nr Ni Sklad (%) Fe Cr Mn Walcowanie na goraco kucie walcowanie (900°C) na goraco Walcowanie na zimno uzyskana redukcja uwagi (%) 11 12 13 14 15 16 7,1 9,9 12.0 10,0 13,0 12,2 49.4* 47,3* 54.0* 48* 48* 45,5* 10.4 10,6 10,0 12.0 14,0 15,0 33,1 32,2 24,0 30.0 25,0 27,3 95 95 95 95 95 95 I J K L M 13,0 9,6 12,5 12.8 12,7 41* 43,4 40,2 40,2* 41.2* 17,2 17.9 18.5 20,3 22,4 28.8 29,1 29,8 26,7 23,7 15 ' z róznicy: 100% — zawartosc innych pierwiastków Tabl ica 3 Stop Ni 5.7 6.4 _ — Fe 81,4* 24,0* 40 30 Sklad (%) Gr 15,6 15,3 10 15 Walcowanie na goraco Mn (900°C) Walcowaniena zimno M M O P 17,3 S 54,3 Wlewek pekl podczas odlewania 50 Wlewek pekl podczas odlewania 55 F * z róznicy: 100% - pozostale skladniki Tabl Ica 4 Stop Ni Sklad (%) Fe Cr Mn Wytrzymalosc na rozciaganie (800°C) Techn.uklad jedn. Wydluzenie (N/mm1) (w%) 19 20 9,9 20,0 47.3* 41,1* 10,6 10,3 32.2 28.6 160 .270 41 17 * z róznicy: 100%- pozostale skladniki90 598 Tablica 5 Twardosc(Hv) Twardosc(Hy) po walcowaniu na zimno Stop po walcowaniu na goraco Redukcja Twardosc Twardosc po walcowaniu nr I wyzarzeniu 1 g/900°C na zimno po walcowaniu i wyzarzeniu 1 g/900°C) 150 150 150 150 150 Tablica 6 14 14 14 14 14 125 125 125 125 125 20 40 60 80 90 258 286 322 375 409 Wytrzymalosc na rozciaganie Temp. 0,2%umowna (°C) granica plastycznosci Techn. u Mad jedn. (N/mm2) (N/mm1) Wydluzenie (w %) 38.5 28 32 32,5 55,5 70,5 53 Wytrzymalosc na udarnosc Temp (°C) _ 196 20 Wydluzenie (J) 107 (sredni wynik z trzech prób 153 (sredni wynik z trzech prób 20 330 590 200 300 510 400 215 470 600 180 350 800 90 155 900 45 93 1000 25 53 Zastrzezenia patentowe

1. Stop manganowo-niklowy, znamienny tym, ze zawiera od 5 do 20% Ni, od 5 do 15% Cr, od 30 do 60% Fe, od 0 do 2% Pb oraz od 0 do 2,5% Cu, przy czym pozostaly skladnik, z wyjatkiem zanieczyszczen, stanowi mangan w ilosci od 18 do 55%.

2. Stop wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera co najmniej 8% Ni.

3. Stop wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze zawiera nie wiecej niz 15% Ni.

4. Stop wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera co najmniej 8% Cr.

5. Stop wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od 35 do 55% Fe.

6. Stop wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera co najmniej 20% Mn.

7. Stop wedlug zastrz. 1 albo 6, znamienny tym, ze zawiera nie wiecej niz 40% Mn.

8. Stop wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od 8 do 12% Ni, od 8 do 12% Cr i od '40 do 50% Fe.

9. Stop wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od 10 do 12% Ni, od 10 do 12% Cr I 50% Fe.

10. Stop wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od 10 do 15% Ni, od 8 do 12% Cr, od 18 do 22% Mn i od 51 do 60% Fe.

11. Stop wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze zawiera od 11 do 13% Ni, od 9 do 11% Cr, od 19 do 21% Mn i od 55 do 60% Fe. Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl