Przedmiotem wynalazku jest odciazone hydraulicznie lozysko kuliste do pras z wahajaca matryca.Znane lozyska kuliste do pras z wahajaca matryca, przystosowane do przenoszenia pelnego obciazenia tych pras, maja ksztalt pierscienia kulistego, przez otwór którego przechodzi trzon obsady matrycy. Nad lozyskiem sa umieszczone mechanizmy napedu pracujacego w kapieli olejowej. Olej grawitycyjnie przenika miedzy powierzch¬ nie pracujace lozyska w tych okresach, gdy prasa nie jest obciazona. Pod obciazeniem olej jest wyciskany, wobec czego okresowo wystepuje w lozysku styk metaliczny. W dolnej czesci lozyska jest umieszczone uszczelnienie zapobiegajace wyplywaniu oleju na zewnatrz.Te znane lozyska maja pewne niedogodnosci. Pod pelnym obciazeniem wystepuje okresowo brak smarowania, który powoduje znaczne opory ruchu i grzanie lozyska ponad temperature dopuszczalna. W kranco¬ wych przypadkach odksztalcenia cieplne ukladu prowadza do zakleszczania lozyska. Miedzy powierzchnie pracujace lozyska przenikaja wraz z olejem drobne zanieczyszczenia metaliczne, które wobec braku stalego odplywu oleju powoduja na tych powierzchniach rysy i przyspieszaja ich zuzycie.Znane jest dalej lozysko kuliste maszyn kuziennych opisane w polskim zgloszeniu patentowym nr P.141 737. Lozysko to jest zaopatrzone w co najmniej dwie podkladki lozyskowe stanowiace wycinki czaszy kulistej. Na roboczej powierzchni kazdej ze wspomnianych podkladek lozyskowych sa wykonane trzy wglebienia, do których jest doprowadzany olej pod cisnieniem. Wymienione wglebienia sa odgraniczone od siebie i od otoczenia powierzchnia stykowa metal-metal. Lozysko wymaga stosowania specjalnego systemu sterowania doplywu oleju, który to system zapewnialby doprowadzenie oleju pod odpowiednim cisnieniem do tych wglebien, które wdanym momencie ruchu odtaczania znajduja sie na kierunku sily wypadkowej od sily kucia i skladowej poziomej. Ponadto opisywane lozysko sprawia trudnosci w zakresie skutecznego zabezpiecze¬ nia sie przed przenikaniem oleju ze wspomnianych wglebien do przestrzeni roboczej.Wynalazek rna na celu skonstruowanie lozyska kulistego, które przy prostocie budowy byloby przystoso¬ wane do p acy w specyficznych warunkach pracy z wahajaca matryca.Wedlug wynalazku cel ten osiagnieto przez zaopatrzenie lozyska kulistego w jedna komore olejowa stanowiaca pierscieniowy odcinek kuli. Komora o pierscieniowym ksztalcie jest wykonana w panewce lozyska i od dolu jest ograniczona uszczelka odporna na wysokie cisnienie a od góry jest ograniczona kulistymi powierzchniami obsady i panewki majacymi ten sam promien krzywizny. Wspomniana komora jest korzystnie2 90163 uzupelniona rowkiem lub skosem obwodowym, którego znaczenie zostanie dalej objasnione. Komora jest zaopatrzona w otwór doprowadzajacy olej pod wysokim cisnieniem. Stosunek rzutu powierzchni komory na plaszczyzne prostopadla do osi do rzutu znajdujacej sie nad nia powierzchni o jednakowych promieniach, zalezny w zasadzie od obciazenia prasy i od dysponowanego cisnienia oleju, wynosi korzystnie od 1 :1,25 do 1 : 2. W kazdym konkretnym rozwiazaniu prasy opisany stosunek jest tak dobrany, iz przy obciazeniu prasy nie dochodzi do metalicznego styku powierzchni kulistych o jednakowych promieniach.W czasie pracy prasy do wspomnianego pierscieniowego rowka lub wprost do opisanej przestrzeni lozyska jest stale doprowadzany olej pod cisnieniem. Zadaniem pierscieniowego rowka jest ulatwienie natychmiastowego rozprowadzania oleju na calym obwodzie pierscieniowej komory; Olej wypelnia przestrzen komory a poniewaz wyplyw ku dolowi ma trwale zamkniety za pomoca wspomnianej uszczelki, przeplywa ku górze miedzy kulistymi powierzchniami o jednakowym promieniu i dalej przez otwór przy obsadzie do zbiornika.Dzieki opisanej konstrukcji i odpowiedniemu dobraniu stosunku dwóch wspomnianych powierzchni — lo¬ zysko ma zapewnione przez caly czas pracy optymalne warunki smarowania. Powoduje to zmniejszenie tarcia i tym samym zmniejszenie zuzycia mocy do napedu prasy. Ponadto wyplywajacy olej zapewnia chlodzenie powierzchni pracujacych i stale plukanie lozyska.Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na przykladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym pokazano lozysko w przekroju pionowym.Prasa z wahajaca matryca o nacisku nominalnym 160 000 kg ma obsade 1 matrycy z kulistym zakoncze¬ niem 2 o promieniu R. Obsada 1 wraz z matryca 3 jest osadzona w panewce 4. Lozysko jest w dolnej czesci zaopatrzone w wysokocisnieniowa uszczelke 5 o ksztalcie litery U, wzmocniona za pomoca wkladki metalowej.Uszczelka jest wsparta na pierscieniu 6. Powyzej uszczelki znajduje sie pierscieniowy rowek 7, do którego dochodzi otwór 8, sluzacy do doprowadzenia oleju pod cisnieniem. Cisnienie oleju wynosi 450 atm. przy obciazeniu prasy naciskiem nominalnym i samoczynnie dostosowuje sie do obciazenia w stosunku 2,8 atm. na 1 tone sily prasowania. Poczynajac od uszczelki 5 ku górze, 65% powierzchni panewki 4 ma promien R + A R, na skutek czego pomiedzy powierzchnia panewki 4 a powierzchnia kulistego zakonczenia 2 jest utworzona komora 9 o glebokosci AR. Pozostala czesc panewki 4 ma promien identyczny jak promien kulistego zakonczenia 2. Tak wiec stosunek rzutu powierzchni komory 9, lacznie z rowkiem 7, na plaszczyzne prostopadla do osi, do rzutu powierzchni kulistych o jednakowym promieniu na te plaszczyzne — wynosi w opisywanym przykladzie 1 : 1,54.Lozysko wedlug wynalazku stanowi rodzaj zaworu, który w stanie nie obciazonym jest otwarty, natomiast podczas pracy prasy zostaje czesciowo zamkniety. Powoduje to wzrost cisnienia w pierscieniowej komorze 9 do wartosci 450atm. przy nominalnym obciazeniu prasy. Zarówno wstanie obciazonym jak i nieobciazonym istnieje staly przeplyw oleju ku górze. Otwór 10 przy obsadzie 1 matrycy, przez który olej wyplywa, jest dalej polaczony z nie pokazanym na rysunku przewodem odprowadzajacym olej do zbiornika. ,t.;^;_ y ©) l:_:j w 2 '--: ! | i \ v ...^.^,^..—' JL1 ..?.¦ __-,-„._ .„_.-._-,-, ¦ ' //Sn ....^ i tS "¦ # / / 5 " 115... PL