Przedmiotem wynalazku jest zespól sprezysty sprzegla podatnego, w którym moment obrotowy jest przenoszony przez pakiet tasm uformowanych w ksztalcie wieloboku o parzystej liczbie boków. • Do laczenia walów niewspólosiowych lub o zmieniajacej sie podczas pracy wspólosiowosci stosuje sie sprzegla podatne, w tym sprzegla podatne z elementami tasmowymi. Sprzeglo takie jest utworzone przez wieloboczny pakiet tasm, które w narozach sa wiazane za pomoca sworzni z kolnierzami laczonych walów, przy czym sworznie sa osadzone przemiennie w obu kolnierzach. Sprzegla te charakteryzuja sie wieloma zaletami, a miedzy innymi dopuszczaja dlugotrwala prace bezobslugowa. Jednakze wada tych sprzegiel jest nierówno¬ mierne obciazenie poszczególnych tasm na sworzniach, na których tasmy te sa osadzone, Sworznie te osadzone sa wysiegnikowe i pod wplywem sily obwodowej uginaja sie. W przypadku wiekszych ugiec czesc tasm moze w ogóle nie przenosic sily obwodowej, co prowadzi do przeciazenia lub nawet zerwania tasm pracujacych.Dalszym nastepstwem odksztalcen sworzni, to jest ich odchylenia katowego, jest obciazenie krawedziowe otworów w tasmach i powstanie bardzo wysokich nacisków jednostkowych miedzy sworzniem i tasma. Zmniej¬ szenie ujemnego wplywu ugiecia sworzni na trwalosc i niezawodnosc sprzegiel tasmowych mozna uzyskac przez znaczne powiekszenie srednicy sworzni, zwiekszenie sztywnosci osadzenia ich w piascie lub tarczach sprzegla oraz przez powiekszenie przekroju tasm. Zastosowanie takich srodków zaradczych prowadzi jednak do wzrostu ciezaru i wymiarów sprzegla oraz zmniejszenie jego podatnosci. Omówione sprzegla sa opisane w nastepujacych publikacjach: „Modern Solutions to Coupling and Transmissions Problems of Aircraft Engines". Journal of RAS, June 1965, s. 3*5-379 i „Le Transmissionsde puisance des hslicoptsres", Inguenieur de l'Automobile, nr 6,1968 r. •¦ Celem wynalazku bylo opracowanie niezawodnego i lekkiego sprzegla tasmowego. « W zespole sprezystym sprzegla podatnego, zawierajacym pakiet tasm uformowanych w ksztalcie wielo¬ boku o parzystej liczbie boków, wedlug wynalazku sworznie przechodzace przez tasmy sa osadzone dwustronnie, w elementach stanowiacych korpus sprzegla. Jeden z elementów, w którym sa osadzone te sworznie spelnia korzystnie swoja role, jesli stanowi go zewnetrzny pierscien odksztalcalny dopuszczajacy niewielkie przemiesz¬ czenia promieniowe i obwodowe wsporników sworzni wzgledem punktów mocowania pierscienia do walu.2 89 928 Ponadto wyposazenie zespolu w pierscien wewnetrzny sluzacy do posredniego mocowania pakietu tasm do drugien v?ilu powoduje, ze zespól stanowi niezalezna, integralna calosc.Dwustronne osadzenie sworzni mocujacych tasmy powoduje, ze strzalka ugiec sworzni jest kilkanascie razy mniejszy niz przy sworzniach wysiegnikowych, a maksymalny kat ugiecia zmniejsza sie wielokrotnie. Konstruk¬ cja taka umozliwia wiec praktycznie równe obciazenie wszystkich tasm w calym zakresie przewidywanych , obciazen oraz eliminuje naciski krawedziowe miedzy otworami tasm i sworzniami. Rzeczywiste naprezenia w tasmach oraz naciski na sworznie sa zatem zgodne z obliczeniowymi, co pozwala na wlasciwe wykorzystanie materialu wedlug przyjetego wspólczynnika bezpieczenstwa. Prowadzi to do obnizenia wymiarów i ciezaru sprzegla, zwiekszenia jego niezawodnosci i trwalosci oraz podatnosci na wzajemne odchylenia katowe walów. « Dalszym czynnikiem zwiekszajacym zarówno podatnosc sprzegla, jak i obnizajacym naprezenia w tasmach jest zastosowanie sprezystego zamocowania pakietu tasm w pierscieniu zewnetrznym. Sprezystosc ta jest wynikiem jego podatnosci gietnej w przeslach miedzy otworami sluzacymi do zamocowania pierscienia do koncówki napedowej. W efekcie tego punkty mocowania tasm do pierscienia zewnetrznego moga sie przemieszczac w kierunku promieniowym, a zatem przy wzajemnych odchyleniach katowych lub wzdluznych pierscienia ^•"•^^wewnetr^nego i zewnetrznego towarzyszacych pracy sprzegla nie wystepuja dodatkowe napiecia w tasmach, sumujace sie z napieciami roboczymi. Sprezystosc pierscienia zewnetrznego przyczynia sie równiez do wyrów¬ nania obciazen we wszystkich odcinkach tasm miedzy poszczególnymi sworzniami. Zespól sprezysty sprzegla moze byc wykonany z pakietem tasm wielobocznym o dowolnej parzystej liczbie boków poczawszy od czterech.Zwiekszenie liczby boków pakietu powoduje obnizenie podatnosci sprzegla lecz zmniejsza jego srednice . zewnetrzna i ciezar. Dobór odmiany pakietu jest wiec zwiazany z rodzajem zastosowania i wymagan stawianych sprzeglu. Zespól wedlug wynalazku stanowi integralna i niezalezna calosc, która mozna uzywac w znormalizo¬ wanych typoszeregach wedlug gradacji zwiazanej zwartoscia przenoszonego momentu obrotowego i maksymal¬ nym odchyleniem katowego sprzeganych elementów. W celu zwiekszenia podatnosci katowej pedni zespoly pojedyncze laczy sie szeregowo. W zaleznosci od typu i srednicy koncówek napedowych lub napedzanych polaczenie przy parzystej liczbie zespolów dokonuje sie dwojako: — albo pierscienie zewnetrzne poszczególnych zespolów wiaze sie zwalami, a pierscienie wewnetrzne laczy sie pomiedzy soba, albo odwrotnie. Przy nieparzystej liczbie zespolów laczone wary sa wiazane za pomoca pierscienia zewnetrznego koncowego zespolu z jednej strony i pierscienia wewnetrznego zespolu koncowego z drugiej strony. Zespól sprezysty stosuje sie takze do pedni niedokladnie wspólosiowej, przy sztywno podpartych sasiednich koncówkach napedowych. ¦ Sprzeglo podatne z zespolem sprezystym wedlug wynalazku — dzieki korzystnemu stosunkowi ciezaru i obrysu do przenoszonego momentu obrotowego, niezawodnosci i prawidlowej pracy przy wysokich predkos¬ ciach obrotowych — moze byc stosowane jako element transmisji lotniczych zespolów napedowych. W szczegól¬ nosci nadaje sie do polaczenia silnika z przekladnia glówna smiglowca, w napedzie smigla ogonowego, wentylatora chlodnicy oleju itp. Z równiez wazna role, wymienic mozna dziedzine trakcji drogowej. Chodzi o uzycie sprzegla w zespole walu napedowego w tych przypadkach, gdzie przekladnia glówna zamocowana jest do nadwozia samochodu lub ramy. * Dalsze zastosowanie to pojazdy i maszyny robocze, a w szczególnosci w transmisji napedu glównego - miedzy silnikiem i skrzynia przekladniowa lub rozdzielcza - oraz przy napedach pomocniczych. Szerokie zastosowanie moze znalezc równiez w napedach stacjonarnych o wysokiej szybkobieznosci, w urzadzeniach hamownianych, badawczych itp, ¦ Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zespól sprezysty w pólprzekroju i pólwfcioku, fig. 2 i fig. 3«— ten sam zespól w przekrojach wzdluz linii A-A \t B-B zaznaczonych na fig. 1/ a fig. 4 i fig. 5 < przedstawiaja schematy laczenia szeregowego zespolów sprezystych. < Zespól sprezysty sklada sie z pierscienia zewnetrznego 1, pierscienia wewnetrznego 2 oraz pakietu tasm 3, usytuowanego pomiedzy tymi pierscieniami. Tasmy pakietu 3 maja ksztalt zblizony do szescioboku foremnego. » W narozach tasm 3 sa wykonane otwory, które sluza do mocowania pakietu do pierscieni 1j i 2 za pomoca sworzni 4 i 5. Sworznie 4 sa osadzone w pierscieniu zewnetrznym 1, a sworznie 5- w pierscieniu wewnetrznym 2, przy czym sworznie 4 i 5 sa ustawione na obwodzie przemiennie. Sworznie te sa podparte dwustronnie w pierscieniach 1 i 2. W tym celu pierscienie 1 i 2 sa zaopatrzone w ucha 6 i 7 o przekroju poprzecznym w ksztalcie litery „U", przy czym ucha 7 sa uformowane z dwóch elementów, poniewaz pierscien wewnetrzny 2 jest dzielony w plaszczyznie prostopadlej do jego osi. Pierscien zewnetrzny 1 charakteryzuje sie podatnoscia gietna w przeslach pomiedzy otworami 8 i uchami 6. Takwykonany zespól jest mocowany poprzez otwory 8 i 9 pierscieni 1 i 2 do koncówek laczonych walów 10 i 11. W celu dopuszczenia wiekszej podatnosci katowej polaczenia walów 10 i 11 mozna opisane zespoly laczyc szeregowo. W zaleznosci od typu I srednicy koncówek89 928 3 napedowych 10 lub napedzanych 11 transmisji polaczenie to, przy parzystej liczbie zespolów, mozna realizowac w dwojaki sposób. Albo poszczególne pierscienie zewnetrzne 1 sa laczone zwalami 10 i 11, a pierscienie wewnetrzne 2 sa zwiazane ze soba za pomoca srub 12 (fig. 4), albo pierscienie wewnetrzne 2 sa polaczone z walami 10 i 11, a zewnetrzne pierscienie 1 sa zwiazane ze soba za pomoca srub 13 (fig. 5). PL