Przedmiotem wynalazku jest asynchroniczne tranzystorowe urzadzenie o jednym przedziale czasowym do odmierzania czasu dzialania zwlaszcza punktowych zgrzewarek oporowych o mocy znamionowej ponizej 60 kVA.Opis stanu dotychczasowego i krytyczna jego ocena. Stosowane dotychczas urzadzenia sa wykonywane jako lampowe lub tranzystorowe o bardzo rozbudowanym ukladzie. W urzadzeniach tranzystorowych wykorzys¬ tuje sie czas rozladowania kondensatora do wartosci zerowej lub czas ladowania kondensatora, przy zastosowa¬ niu triggera Schmidta jako elementu progowego. Rozwiazania te odznaczaja sie mala dokladnoscia odmierzania czasu dzialania, brakiem liniowej charakterystyki oraz znacznym wplywem napiecia zasilania i temperatury otoczenia. Jako elementy nastawcze stosowane sa potencjometry lub rezystory wybierane przelacznikami, a wtedy w celu uzyskania poszczególnych czasów dzialania stosowane sa nastawcze rezystory dostrojcze W obwodzie czasowym, dla kazdego czasu dzialania z osobna, co utrudnia zestrojenie ukladu oraz nie zapewnia wymaganej dokladnosci dzialania i stabilnosci odmierzanych czasów.\ Cel wynalazku. Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad, uproszczenie ukladu elektrycznego •: j zapewnienie lepszych parametrów asynchronicznych tranzystorowych urzadzen do odmierzania czasu dzialania zgrzewarek oporowych o mocy ponizej 60 kVA.Twórcze rozwiazanie zagadnienia. Cel ten osiagnieto opracowujac asynchroniczne urzadzenie, którego istota polega na zmniejszeniu do minimum ilosci elementów sluzacych do nastawiania czasu, a takze ilosci elementów dostrojczych, przy jednoczesnym polepszeniu dokladnosci odmierzania czasów, oraz zapewnieniu natychmiastowej gotowosci do ponownego dzialania.Do wyjscia generatora napiecia liniowego, w którym zastosowano dwa tranzystory polaczone w ukladzie super P w celu uzyskania liniowosci napiecia wyjsciowego, dolaczony jest potencjometr dostrojczy umozliwiajacy dostrojenie ukladu do wymaganego czasu, w zaleznosci od parametrów kondensatora czasowego i rezystora nastawnego, oraz diody Zenera stanowiacej dyskryminator napiecia. Suwak potencjometru dostrojczego jest polaczony przez powyzsza diode Zenera i rezystor ograniczajacy z baza tranzystora sterujacego czlon wykonaw¬ czy. Styk rozwierny przycisku sterujacego jest polaczony z jednej strony z ujemnym biegunem zasilacza,2 89 773 a z drugiej strony poprzez rezystor rozladowczy z katodami dwóch diod. Anoda jednej z tych diod jest polaczona z kondensatorem czasowym, rezystorem nastawnym i baza pierwszego tranzystora generatora napiecia liniowego, a anoda drugiej z kondensatorem bazowym, emiterem drugiego tranzystora generatora napiecia liniowego, oraz z potencjometrem dostrojczym co zapewnia natychmiastowa gotowosc do ponownego dzialania.Jednoczesnie baza tranzystora wykonawczego jest polaczona poprzez rezystor sprzegajacy z kolektorem tranzystora sterujacego i rezystorem kolektorowym tego tranzystora. KoJektor i emiter tranzystora wykonawcze* go stanowia wyjscie bezinercyjne urzadzenia, przy czym emiter tego tranzystora jest polaczony ze stykiem zwiernym przycisku sterujacego. Druga strona tego zestyku jest polaczona z ujemnym biegunem zasilacza. W celu zwielokrotnienia wyjsc tego urzadzenia, kolektor tranzystora wyjsciowego, jest polaczony z cewka przekaznika, który drugim koncem laczy sie z dodatnim biegunem zasilacza. W tym przypadku wyjsciem urzadzenia sa styki przekaznika, obarczone bezwladnoscia wprowadzona przez ten przekaznik. Dzieki dobrej liniowosci ukladu odmierzany czas jest proporcjonalny do opornosci rezystora nastawnego.Liniowo narastajace napiecie na wyjsciu generatora napiecia liniowego jest podawane z suwaka potencjome- j tru dostrojczego na diode Zenera pracujaca jako dyskryminator napiecia, przy czym po przekroczeniu napiecia Zenera zostaje wysterowany bezinercyjny czlon wykonawczy ukladu czasowego, którym jest tranzystor.Skasowanie stanu zadzialania dokonywane jest przez zwolnienie przycisku sterujacego. Powoduje to rozwarcie jego styku zwiernego, polaczonego z emiterem tranzystora wykonawczego i zwarcie poprzez diody i rezystor rozladowczy jego stykiem rozwiernym, kondensatora czasowego i wyjscia generatora liniowego. Pozwala to szybko rozladowac kondensator czasowy i uzupelnic ladunek kondensatora bazowego, dzieki czemu uzyskuje sie natychmiastowa gotowosc do ponownego dzialania.Wstepne omówienie rysunku. Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na rysunku przedstawiajacym uproszczony schemat urzadzenia do odmierzania czasu dzialania punktowych zgrzewarek oporowych.Opis przykladu wykonania wynalazku. Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania sklada sie z zasilacza ZA napiecia stalego, generatora GL napiecia liniowego diod D2 i D3, dostrojczego potencjometru R3, diody Zenera D4 tworzacej z rezystorami R5 i R7 dyskryminator napiecia, sterujacego tranzystora T3, wykonawczego tranzystora T4, przekaznika P i przycisku sterujacego PN. Generator GL napiecia liniowego utworzony jest przez pierwszy tranzystor T1 i drugi tranzystor T2, które pracuja w tzw. ukladzie super 0, diode D1, czasowy kondensator C1, bazowy kondensator C2 i nastawny rezystor R1 stanowiacy zadajnik czasu.Do obwodu kolektora wykonawczego tranzystora T4 podlaczona jest cewka przekaznika P, która polaczona jest do bieguna dodatniego zasilacza ZA. Emiter tego tranzystora polaczony jest ze stykiem zwiernym sterujacego przycisku PN. Miedzy kolektor tranzystora T3 oraz baze tranzystora T4 wlaczony jest rezystor R7.Do kolektora tranzystora T3 podlaczony jest takze rezystor R6, który z kolei polaczony jest z biegunem dodatnim zasilacza ZA. Emiter tranzystora T3 polaczony jest z biegunem ujemnym zasilacza ZA. Baza tranzystora T3 polaczona jest z rezystorem R4, który polaczony jest z rezystorem R5 oraz anoda diody Zenera D4 stanowiaca dyskryminator napiecia. Ponadto rezystor R5 polaczony jest z biegunem ujemnym zasilacza ZA.Katoda diody Zenera D4 polaczona jest ze slizgaczem dostrojczego potencjometru R3. Potencjometr R3 wlaczony jest miedzy emiter tranzystora T2 a biegun ujemny zasilacza ZA. Do emitera tranzystora T2 podlaczony jest ponadto biegun ujemny kondensatora C2 oraz anoda diody D3. Katoda diody D3 polaczona jest z katoda diody D2 oraz rezystorem R2. Rezystor R2 drugim koncem polaczony jest ze stykiem rozwiernym sterujacego przycisku PN, przy czym kontakt przelaczny przycisku sterujacego jest dolaczony do ujemnego bieguna zasilacza ZA.Anoda diody D2 polaczona jest z nastawnym rezystorem R1 stanowiacym zadajnik czasu, oraz kondensa¬ torem C1 i baza tranzystora T1. Ponadto kondensator Cl polaczony jest z biegunem ujemnym zasilacza ZA.Kolektory tranzystorów T1 oraz T2 polaczone sa do bieguna dodatniego zasilacza ZA, a emiter tranzystora T1 polaczony jest z baza tranzystora T2 tworzac uklad polaczen super j3. Biegun dodatni kondensatora C2 polaczony jest z katoda diody D1 oraz nastawnym rezystorem R1. Anoda diody D1 polaczona jest z biegunem dodatnim zasilacza ZA. Wyjsciem urzadzenia jest emiter i kolektor tranzystora T4 lub kontakty 1P, 2P i 3P przekaznika P. Urzadzenie sterowane jest przy pomocy przycisku PN, który w spoczynku laczy rezystor R2 z biegunem ujemnym zasilacza ZA stanowiac element blokady generatora GL napiecia liniowego.Dzialanie urzadzenia rozpoczyna sie w chwili przelaczenia przycisku PN. Przycisk ten uruchamia generator GL napiecia liniowego odlaczajac rezystor R2 od bieguna ujemnego zasilacza ZA oraz zalacza emiter wykonawczego tranzystora T4, który równoczesnie zalacza przekaznik P. Odlaczenie rezystora R2 od bieguna ujemnego zródla napiecia powoduje ladowanie kondensatora C1 poprzez nastawny rezystor R1. Na bazie tranzystora T1 oraz na emiterze tranzystora T2 napiecie narasta liniowo. W momencie kiedy wartosc napiecia zbieranego z emitera poprzez dostrojczy potencjometr R3 przekroczy wartosc napiecia odniesienia diody Zenera, pojawia sie sygnal, który wysterowujac tranzystor T3 nasyca go. Dzieki temu znika wysterowanie wykonawcze-89 773 3 go tranzystora T4. Tranzystor wykonawczy przestaje przewodzic co powoduje wylaczenie przekaznika P. Cykl ten moze byc powtórzony po powrocie przycisku PN do stanu spoczynku i po ponownym jego zadzialaniu. Czas dzialania wykonawczego tranzystora T4 i przekaznika P okreslony jest czasem narastania napiecia liniowego na emiterze tranzystora T2, a wiec zalezy od stalej czasowej nastawnego rezystora R1 i czasowego kondensatora C1. PL