Przedmiotem wynalazku jest przyrzad w postaci suwaka obrotowego do obliczania sil w urzadzeniach kotwiacych lub sciagajacych.Gietkie ciegna lub sciagi sa obecnie szeroko stosowane w technice jako elementy o wybitnej sztywnosci rozciagania przy znikajacej sztywnosci sciskania i zginania, rozpinane pomiedzy dwoma nieruchomymi punktami.Przykladowo, w górnictwie odkrywkowym stanowia one zakotwienia stacji zwrotnych wielkogabarytowych tas¬ mociagów, a w górnictwie dolowym zakotwienia róznego typu tasmociagów, wrebiarek, ladowarek, kombajnów, strugów i prowadnic linowych w szybach. Ponadto w budownictwie ciegna sa elementami kotwiacymi konstru¬ kcje dachowe, wieze i wszelkiego typu maszty, a sciagi sa elementami konstrukcyjnymi wiazarów kratowych, ram i urzadzen o wstepnym sprezeniu.Z przedstawionych powyzej przykladów wynika, ze zastosowanie elementów kotwiacych wzglednie scia¬ gajacych jest bardzo duze i nie bez znaczenia jest obliczanie sil napinajacych w istniejacych lub projektowanych ciegnach i sciagach. Wartosc sil naciagu w ciegnach lub sciagach oblicza sie za pomoca dynamometru bezposre¬ dnio mierzacego sile uzyta do naciagu, posrednio za pomoca tensometru mierzacego wydluzenia tych elementów w granicach sprezystosci danego materialu, poprzez pomiar strzalki ugiecia, pomiar czestotliwosci drgan urza¬ dzen napinajacych oraz pomiar czestotliwosci drgan wlasnych ciegien lub sciagów. Przy czym najprostszym jest ostatni z podanych sposobów obliczania sil naciagu, pozwalajacy na obliczanie stanu napiecia ciegien lub sciagów ze znanej dlugosci i pomierzonej ilosci drgan tych elementów, najkorzystniej w okresie 30 sekund.Celem wynalazku jest opracowanie przyrzadu, za pomoca którego kazda osoba, nawet bez przygotowania technicznego, mogla by odczytac ilosc drgan dla okreslonej dlugosci i wartosci naprezen ciegna lub sciagu, a tym samym dokonac wlasciwego naciagu tych elementów.Cel ten zostal osiagniety za pomoca przyrzadu w postaci suwaka obrotowego skladajacego sie z dwóch osadzonych wspólosiowo tarcz. Dolna tarcze stanowi kolowa tablica zawierajaca zestaw wartosci drgan ciegien lub sciagów w okresie najkorzystniej 30 sekund, odniesiony do dlugosci tych elementów. Przy czym dlugosci ciegien lub sciagów sa wydrukowane w obwodowej kolumnie tej tablicy, a wartosci drgan w kolumnach promie-2 89 760 niowych. Natomiast górna tarcza stanowiaca obrotowy element nastawczy i Ustalajacy odczyt poszukiwanej wartosci, w czesci obwodowej zawiera wykonane wyciecia nakladajace sie na obwodowa kolumne dolnej tarczy I pomiedzy tymi wycieciami wydrukowane wartosci naprezen ciegien lub sciagów. Ponadto w czesci srodkowej górna tarcza ma dwa rzedy wyciec w ukladzie spiralnym, do odczytu ilosci drgan z dolnej tarczy.Przyrzad wedlug wynalazku pozwala na szybki i dokladny odczyt i ilosci drgan dla okreslonej dlugosci i wartosci naprezenia ciegna lub sciagu, a tym samym na dokonanie wlasciwego naciagu tych elementów. Pona¬ dto suwak jest przejrzysty, latwy do manipulacji i operowania dla kazdego z obslugujacych, nawet dla osób bez przygotowania technicznego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia dolna tarcze suwaka, a fig. 2- górna tarcze suwaka.Jak uwidoczniono na rysunku suwak obrotowy ma dwie tarcze 1, 2 osadzone wspólosiowo. Dolna tarcze 1 stanowi kolowa tablica zawierajaca zestaw wartosci drgan ciegien lub sciagów w okresie 30 sekund, odniesiony do dlugosci tych elementów, gdzie w obwodowej kolumnie 3 tej tablicy sa wydrukowane dlugosci ciegien lub sciagów w metrach, a w promieniowych kolumnach 4 liczby wartosci drgan. Natomiast górna tarcza 2 stanowiaca obrotowy element nastawczy i ustalajacy odczyt poszukiwanej wartosci, w czesci obwodowej zawiera wykonane wyciecia 5 nakladajace sie na obwodowa kolumne 3 dolnej tarczy 1 i pomiedzy tymi elementami wydrukowane wartosci naprezen ciegien lub sciagów w kilogramach na centymetr kwadratowy, a w czesci srodkowej ma dwa rzedy wyciec 6, i 7 w ukladzie spiralnym do odczytu ilosci drgan z dolnej tarczy 1. Przy czym drgania ciegien lub sciagów nie przebiegaja w praktyce w jednej plaszczyznie i dlatego sa rózne dla ciegna i sciagu o dlugosci 8 m i ponad 8 m rozpietego w poziomie wzglednie odchyleniu od poziomu o kat 45° oraz dla tych elementów rozpietych w pionie wzglednie odchyleniu od pionu o kat do 45°. W zwiazku z powyzszym promieniowe kolum- , ny 4 dolnej tarczy 1 przyrzadu wedlug wynalazku zawieraja liczby wartosci drgan obliczone dla pierwszego z wymienionych powyzej przypadków, lecz w prosty sposób mozna obliczyc potrzebne wartosci i zbudowac podobny przyrzad dla przypadku drugiego. Dlugosci sciagów mniejsze od 8 m nie wchodza w zakres tego opra¬ cowania poniewaz ilosc drgan dla malych dlugosci sciagów jest ze wzgledu na duza czestotliwosc trudna do obliczenia.Poslugiwanie sie przyrzadem wedlug wynalazku przedstawia sie w sposób nastepujacy. W przypadku gdy pomierzona jest ilosc drgan, odczytuje sie dla odpowiedniej dlugosci ciegna lub sciagu naprezeniejednostkowe.Iloraz naprezenia i przekroju uzytecznego ciegna lub sciagu stanowi panujaca w tych elementach sile, co pozwala na dobranie odpowiedniego balastu dla urzadzenia kotwiacego lub blachy i sruby kotwiacej. Natomiast w przy¬ padku gdy zadana jest wartosc napiecia jaka powinna panowac w ciegnie lub sciagu, odczytuje sie potrzebna ilosc drgan odpowiadajaca temu naprezeniu, co pozwala na odpowiednie napinanie ciegna lub sciagu. Przy czym w celu porównania odczytanych wielkosci naprezen z wielkosciami dopuszczalnymi, majac parametry techniczne ciegna uzytego do zakotwienia, odczytuje sie z odpowiedniej normy panstwowej lub branzowej sile zrywajaca i dzielac ja przez wspólczynnik bezpieczenstwa, odczytuje sie naprezenie dopuszczalne. Nastepnie, dla tej war¬ tosci odczytuje sie na suwaku wartosc dopuszczalna drgan, sprawdzajac czy rzeczywista ilosc drgan pomierzo¬ nych nie jest wieksza od ilosci drgan dopuszczalnych. PL