Przedmiotem wynalazku jest uklad automatycznej regulacji pradu wzbudzenia silnika synchronicznego, znajdujacy zastosowanie do regulacji tego rodzaju silników oraz do szybkiej kompensacji mocy biernej.Znany uklad automatycznej regulacji pradu wzbudzenia silnika synchronicznego ma wlasna wzbudnice, której uzwojenie wzbudzenia zasilane jest z amplidyny, majacej cztery uzwojenia wzbudzajace. Podstawowe uzwojenie wzbudzajace amplidyny jest polaczone poprzez rezystor z zródlem pradu o stalym napieciu, uzwojenie to umozliwia nastawienie podstawowej wartosci pradu wzbudzenia silnika synchronicznego. Kolejne uzwojenie wzbudzenia amplidyny jest polaczone z wzbudnica oraz ograniczajacym ukladem diodowym.Uzwojenie to sluzy do ograniczenia maksymalnej i minimalnej wartosci pradu wzbudzenia. Pozostale dwa uzwojenia wzbudzajace sa polaczone z wyjsciami dwóch mostków prostowniczych, których wejscia sa polaczone poprzez rezystory z przekladnikami napieciowymi i przekladnikiem pradowym. Przy czym przekladniki napiec¬ iowe sa zbocznikowane potencjometrem.Inny znany uklad regulacji generatora ze wzbudnica, która jest polaczona poprzez trójfazowy prostownik z uzwojeniem wzbudzenia generatora, ma w torze generatora wlaczone, w dwa przewody, przekladniki pradowe oraz pomiedzy tymi przewodami przekladnik napieciowy. Przekladniki pradowe sa polaczone z dwoma ogranicznikami napiecia oraz z czlonem pomiarowym, a przekladnik napieciowy z nastawnikiem napiecia i z jednym z ograniczników napiecia. Nastawnik napiecia jest polaczony z czlonem pomiarowym i z jednym z wejsc wstepnego wzmacniacza sumujacego. Czlon pomiarowy oraz oba ograniczniki napiecia sa polaczone z kolejnymi oddzielnymi wejsciami wstepnego wzmacniacza. Pozostale wejscie wzmacniacza jest polaczone poprzez czlon korekcyjny z wyjsciem trójfazowego mostka prostowniczego. Wyjscie wstepnego wzmacniacza jest polaczone z ukladem zaplonowym, którego wyjscie jest polaczone z elektrodami zaplonowymi tyrystorów w symetrycznym mostku tyrystorowym. Wyjscie tyrystorowego mostka jest polaczone z uzwojeniem wzbudze¬ nia wzbudnicy.Istota wynalazku polega na opracowaniu ukladu, w którym regulator mocy biernej ma wejscie polaczone z wyjsciem wezla sumujacego, a jego wyjscie jest polaczone z drugim wejsciem sumujacym. Wejscia pierwszego2 89 732 wezla sumujacego sa polaczone z miernikami mocy, które sa polaczone z oddzielnymi przekladnikami napieciowymi i przekladnikami pradowymi, wlaczonymi w torach zasilania silnika, odbiornika i w sieci. Ponadto wezel jest polaczony z zadajnikiem sygnalu mocy biernej. Wejscia drugiego wezla sumujacego sa polaczone z zadajnikiem sygnalu wzbudzenia i z zadajnikiem minimalnego pradu wzbudzenia oraz z zródlem pradu stalego, które stanowi zródlo sygnalu szybkiego odwzbudzania. Wyjscie drugiego wezla sumujacego jest polaczorle poprzez element nieliniowy z wezlem sumujacym regulatora pradu.Zaleta ukladu automatycznej regulacji pradu wzbudzenia silnika synchronicznego, wedlug wynalazku jest umozliwienie szybkiego forsowania wzbudzenia tego silnika oraz szybkiego odwzbudzania. Ponadto uklad w zaleznosci od potrzeb moze spelniac rózne zadanie jak utrzymywanie stalej zadanej wartosci pradu wzbudzenia w przedziale miedzy wartosciami maksymalna i minimalna lub utrzymywac stala zadana wartosc mocy biernej silnika synchronicznego przy zmianach obciazenia czynnego. Ponadto dzieki ukladowi uzyskuje sie zmienna wartosc mocy biernej silnika synchronicznego w zaleznosci od aktualnej mocy biernej kompensowanego odbiornika lub od aktualnej, kompensowanej mocy biernej zródla zasilania. Uklad automatycznej regulacji pradu wzbudzenia silnika synchronicznego wedlug wynalazku moze wspólpracowac z dowolnym znanym ukladem rozruchowym silnika synchronicznego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, który przedstawia schemat ukladu. Uklad zawiera regulator mocy biernej R, Q, którego wejscie jest polaczone z wyjsciem wezla sumujacego Wi. Wejscia wezla sa polaczone poprzez wylaczniki Si, S2, S3 z miernikami mocy biernej Qt ,Q2, Q3, które sa polaczone z oddzielnymi przekladnikami napieciowymi i przekladnikami pradowymi, wlaczonymi w tory zasilania silnika synchronicznego Sji odbiornika O oraz w sieci. Ponadto wezel Wi jest polaczony poprzez wylacznik S4 z zadajnikiem mocy biernej Pi. Wyjscie regulatora mocy biernej RCi jest polaczone poprzez wylacznik S5 z drugim wezlem sumujacym W2, który jest równiez polaczony z zadajnikiem minimalnego pradu wzbudzenia P3 oraz poprzez wylacznik S7 z zródlem pradu stalego B, które stanowi zródlo sygnalu szybkiego odwzbudzania. Wyjscie wezla W2 jest polaczone poprzez element nieliniowy EN z wezlem sumujacym W3.Wezel sumujacy W3 jest polaczony z przekJadnikiem pradowym, wlaczonym wtór zasilajacy pelnosterowany mostek tyrystorowy Pr. Wyjscie wezla sumujacego W3 jest polaczone z wejsciem regulatora pradu Rl, którego wyjscie jest polaczone poprzez sterownik St i przeksztaltnikiem tyrystorowym Pr, oraz poprzez wylacznik S8 z masa. Wyjscie tyrystorowego mostka Pr jest polaczone z uzwojeniem wzbudzenia silnika synchronicznego Ss.Dzialanie ukladu automatycznej regulacji pradu wzbudzenia silnika synchronicznego, wedlug wynalazku, polega na regulowaniu w okreslonych granicach wartosci pradu wzbudzenia w zaleznosci od zmian wartosci kompensowanej mocy biernej. W przypadku gdy uklad regulacji ma za zadanie utrzymac stala, zadana wartosc mocy biernej silnika synchronicznego przy zmianach obciazenia czynnego do wezla sumujacego Wi podaje sie sygnal proporcjonalny do mocy biernej silnika synchronicznego z miernika mocy biernej Qt. Wartosc sygnalu zadajacego moze byc równa zero, wówczas wylacznik S4 jest otwarty lub jezeli wylacznik S4 jest zamkniety podajac do wezla W4 sygnal zadajacy z zadaj ni ka Pt, sygnal wychodzacy z wezla W], bedacy róznica pomiedzy wartoscia zadana a aktualna wartoscia mocy biernej silnika Ss wprowadza sie do regulatora mocy biernej RQ, gdzie po wzmocnieniu i odpowiednim uksztaltowaniu zostaje podany do wezla sumujacego W2. W przypadku, gdy uklad regulacji ma dodatkowo uzyskiwac zmienna wartosc mocy biernej silnika Ss, w zaleznosci od akutalnej mocy biernej, pobieranej przez kompensowany odbiornik O, do wezla sumujacego podaje sie sygnaly, proporcjonalne do mocy biernej, pobieranej przez silnik Ss i odbiornik 0, z mierników Qi i Q2 " W przypadku gdy uklad regulacji ma za zadanie uzyskiwac zmiane wartosci mocy biernej silnika synchronicznego Ss w zaleznosci od aktalnej mocy biernej zródla zasilania, do wezla sumujacego Wi podaje sie sygnal proporcjonalny do mocy biernej z miernika Q3. Wylacznikiem S5 odlacza sie regulator mocy RQ od dalszego ukladu regulacji, w okresie rozruchu silnika S3 oraz podczas pracy ukladu regulacji, przy stalej zadanej wartosci pradu wzbudzenia. Do wezla sumujacego W2 wprowadza sie sygnal zadajacy minimalny prad wzbudzenia z zadajnika P2, oraz dodatkowo sygnal zadajacy, okreslona wartosc wzbudzenia z zadajnika P3 w okresie rozruchu i synchronizacji silnika Ss jak równiez podczas pracy ukladu regulacji przy stalej zadanej wartosci pradu wzbudzenia. Ponadto do wezla W2 podaje sie sygnal polaryzacji, którego zadaniem jest blokowanie ukladu regulacji, w czasie rozruchu oraz w stanie awaryjnym, kiedy wymagane jest szybkie odwzbudzanie silnika Ss. Sygnal wyjsciowy z wezla sumujacego W2 podaje sie poprzez element nieliniowy EN do regulatora pradu Rl jako sygnal bedacy wynikiem porównania sygnalów wejsciowych z nastawionym dopuszczalnym zakresem zmian pradd wzbudzenia. Regulator pradu Rl reguluje prad wzbudzenia silnika Ss w stanach przejsciowych, poprzez sterownik St sluzacy do zamiany sygnalu napieciowego na odpowiednia faze impulsów zaplonowych prostownika tyrystorowego Pr. Zmiana sygnalu wyjsciowego regulatora Rl wywoluje wlasciwa zmiane pradu wzbudzenia a tym samym zmiane mocy biernej silnika synchronicznego Ss.89 732 3 PL