PL89534B1 - - Google Patents

Description

Opis patentowy opublikowano: 31.05.1977 89534 MKP GOln 23/18 Int. Cl.2 G01N 23/18 CZYTELNIA Twórcy wynalazku: Marek Dobrowolski, Andrzej Jedrzejewski Uprawniony z patentu: Instytut Badan Jadrowych, Warszawa (Polska) Urzadzenie do kontroli radiograficznej spoin rur, zwlaszcza o malych srednicach 1 Przedmiotem wyriaiazku jest urzadzenie do kon¬ troli radiograficznej spoin rui*, zwlaszcza o ma¬ lych srednicach rzedu od kilkunastu do kilkudzie¬ sieciu mm metoda centryczna, przy pomocy zró¬ del izotopowych promieniowania niskoeriergetycz- nego. Urzadzenie to, jest szczególnie przydatne do kontroli rur instalacji jadrowej, aparatury chemi¬ cznej, wymienników ciepla.

Znany stan techniki. Znany z opisu patentowego polskiego nr 43275 defektoskop do kontroli radio¬ graficznej spoin rur o malych srednicach metoda centryczna sklada sie z pojemnika na zródlo izo¬ topowe oraz tubusa. Defektoskop zaopatrzony jest w urzadzenie obrotowe umozliwiajace wprowadze¬ nie ampulki ze zródlem izotopowym do przewodu pneumatycznego tubusa, którym przesuwane jest do miejsca badania sprezonym powietrzem. Niedo¬ godnoscia opisanego urzadzenia jest koniecznosc wykonywania w badanej rurze otworu, przez któ¬ ry wprowadza sie do jej wnetrza tubus urzadze¬ nia. Po badaniu spoiny otwór ten trzeba zakorko¬ wac i zaspawac, co w znacznym stopniu kompli¬ kuje proces kontroli.

Inne urzadzenie opisane w polskim opisie pa¬ tentowym nr 49041 zaopatrzone jest w tarcze z nawinietym na nia gietkim walkiem .zwinietym w spirale, sluzacym do wysuwania izotopu promie¬ niotwórczego z glowicy defektoskopu. Ponadto do ^badania spoin rur o malych srednicach stosuje sie urzadzenie skladajace sie z preta sztywnego z przy- imócówanym na -koncu w sposób rozlaczny zród¬ lem izotopowym, które wsuwane jest podczas kon¬ troli do wnetrza badanej rury.

Niedogodnoscia tego urzadzenia jest koniecznosc operowania nieoslonietym zródlem izotopowym, co Wyklucza mozliwosc stosowania zródel O wysokiej aktywnosci ze wzgledu na zagrozenie radiologicz¬ ne obslugi. Ruch nieoslonietego zródla izotopowe¬ go wewnatrz rury powoduje zadymienie blony ra¬ diograficznej, co obniza jakosc radiogramu i tym samym zmniejsza czulosc kontroli.

Istota wynalazku. W urzadzeniu wedlug wyna¬ lazku zródlo izotopowe osloniete jest wewnatrz przesuwnej ampulki z jednej lub dwóch stron ksztaltkami wykonanymi z materialu oslonnego, przy czym czesc przesuwnej ampulki zawierajaca zródlo izotopowe znajduje sie w óslonnej tulejce.

Pomiedzy oslonna tulejka i kolnierzem przesuw¬ nej ampulki umieszczona jest sprezyna zapewnia¬ jaca powrót zródla izotopowego w polozenie wyj¬ sciowe. Przesuwna ampulka, oslonna tulejka i sprezyna umieszczone sa wewnatrz obudowy glo¬ wicy óslonnej zamknietej króccem. Obudowa i króciec unieruchomione sa wzgledem siebie zacis¬ kiem, korzystnie nakretka obejmujaca zakonczenie obudowy glowicy.

Korzystne skutki techniczne wynalazku. Kon¬ strukcja urzadzenia wedlug wynalazku w skute¬ czny sposób zapewnia osloniecie zródla izotopowe¬ go podczas manipulacji roboczych, co zmniejsza 8953480534 3 napromieniowanie obslugi, pozwala uniknac nieko¬ rzystnego zadymienia blony radiograficznej pod¬ czas ruchu zródla wewnatrz rury i umozliwia za¬ stosowanie zródel niskoenergetycznych o .znacznych aktywnosciach. Niewielkie wymiary glowicy oslon- 5 nej urzadzenia umozliwiajace wsuwanie jej do rur o malych srednicach uzyskano dzieki umieszcze¬ niu materialu oslonnego blisko zródla izotopowe¬ go. Czesc materialu oslonnego umieszczona jesl wewnatrz ampulki. Ruch zródla z polozenia oslon- io nego do roboczego odbywa sie na krótkim odcin¬ ku wewnatrz glowicy oslonnej, pelniacej jedno¬ czesnie role pojemnika roboczego. Eliminuje to mo¬ zliwosc utkniecia ampulki, co zdarza sie przy sto¬ sowaniu innych urzadzen gdy zródlo przesuwane 15 jest od pojemnika do glowicy na wiekszych od¬ leglosciach.

Objasnienie rysunku. Wynalazek w przykladzie wykonania uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój osiowy glowicy oslon- 20 nej, a fig. 2 — przekrój osiowy urzadzenia do kontroli spoin rur.

Przyklad wykonania wynalazku. Jak ilustruje fig. 1 glowica oslonna 1 zawiera zródlo izotopowe 2 osloniete ksztaltkami 3 i 4 wykonanymi z ura- 25 nu i umieszczone w przesuwnej ampulce 5 zam¬ knietej korkiem 6. Sprezyna 7 unieruchamia zró¬ dlo izotopowe 2 w ampulce 5. Czesc przesuwnej ampulki 5 zawierajaca zródlo izotopowe 2 znajdu¬ je sie w oslonnej tulejce 8 wykonanej z uranu, 30 a jej druga czesc z kolnierzem, miesci sie w otwo¬ rze krócca 10. Pomiedzy oslonna tulejka 8 a kol¬ nierzem ampulki 5 umieszczona jest sprezyna 9 zapewniajaca powrót zródla izotopowego 2 w polo¬ zenie wyjsciowe. Oslonna tulejke 8 i króciec 10 la- 35 czy obudowa 11 glowicy oslonnej 1 unieruchamiana nakretka 12 obejmujaca zakonczenie tej obudowy.

Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace: Glowice oslonna 1 przechowywana w specjalnym pojemniku transportowym nie uwid o- w cznionym na rysunku laczy sie z manipulatorem 13 przy pomocy gwintowanej koncówki krócca 10 i wprowadza do wnetrza badanej rury 14, jak to uwidoczniono na fig. 2. Srodkowe polozenie glo¬ wicy oslonnej 1 zapewniaja krazki srodkujace 15 45 i 16. Po ustawieniu glowicy oslonnej 1 w miejsce badania spoiny 18, dzialajac popychaczem 17 ma¬ nipulatora 13 na ampulke 5 pokazana na fig. 2 przesuwa sie zródlo izotopowe 2 z polozenia ochronnego wewnatrz oslonnej tulejki 8 w polo¬ zenie robocze poza jej obrysem. W wyniku napro¬ mieniowania blony radiograficznej nie uwidocznio¬ nej na irysunku umieszczonej na spoinie 18 na zew¬ netrznej stronie rury 14 otrzymuje sie obraz wad kontrolowanej spoiny.

W przypadku gdy odleglosc spoiny 18 do konca rury 14 jesit znana, zródlo izotqpowe 2 ustawia sie w miejscu badania przy pomocy pierscienia oporo¬ wego 19. Jezeli natomiast odleglosc spoiny 18 do konca rury 14 nie jest znana, zródlo izotopowe 2 ustawia sie w miejscu badania znana metoda ra¬ diometryczna. W przypadku rur zakrzywionych ma¬ nipulator sztywny zastepuje sie manipulatorem elastycznym. Po wykonaniu jednej lub kilku eks¬ pozycji glowice 1 umieszcza sie w pojemniku transportowym odlaczajac ja od manipulatora 13.

Claims (2)

Zastrzezenia patentowe

1. Urzadzenie do kontroli radiograficznej spoin rur zwlaszcza o malych srednicach zawierajace manipulator sztywny lub elastyczny, na koncu któ¬ rego umocowane jest rozlacznie zródlo izotopowe promieniowania niskoenergetycznego zamkniete w ampulce umieszczonej w glowicy oslonnej, znamien¬ ne tym, ze zródlo izotopowe (2) osloniete jest we¬ wnatrz przesuwnej ampulki (5) z jednej lub dwóch stron ksztaltkami (3, 4) wykonanymi z materialu oslonnego, przy czym czesc przesuwnej ampulki (5) zawierajaca zródlo izotopowe (2) znajduje sie w oslonnej tulejce (8), a pomiedzy oslonna tulejka i(8) i kolnierzem przesuwnej ampulki (5) umiesz¬ czona jest sprezyna (9) zapewniajaca powrót zród¬ la izotopowego (2) w polozenie wyjsciowe,

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamieine tym, ze przesuwna ampulka (5), oslonna tulejka (8) i sprezyna (7) umieszczone sa wewnatrz obudowy (11) glowicy oslonnej (1) zamknietej króccem (10), przy czym obudowa (11) i króciec (10) unierucho¬ mione sa wzgledem siebie zaciskiem, korzystnie nakretka (12) obejmujaca zakonczenie obudowy (11) glowicy (1).89534 11 3 l 8 9 5 12 F/G. 2