Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do dy¬ namicznego wywazania obrotowych czesci maszyn, zwlaszcza szerokich sciernic.Coraz ostrzejsze wymagania dotyczace stopnia chropowatosci i dokladnosci ksztaltu szlifowanych przedmiotów wymagaja, aby sciernice w okreslo¬ nym zakresie tolerancji obracaly sie bez drgan.Uwarunkowane produkcyjnie niejednorodnosci ma¬ terialu sciernicy, jej niecentryczne zamocowanie, nierównomierne scieranie i nierównomierny pobór cieczy chlodzacej prowadza do niezrównowazen, to znaczy do ndewywazenia, a to powoduje drgania.Wielkosc tego niewywazania zmienia sie w czasie.Z tego wzgledu przy ciezszych pracach wymagane jest nawet wielokrotne wywazanie sciernic. Wy¬ wazanie moze byc jednak przeprowadzane ekono¬ micznie tyl^o wtedy, gdy sciernicy nie trzeba w tym celu wymontowywac ze szlifierki, a nawet nie zatrzymywac, to znaczy, jezeli przeprowadza sie wywazanie w czasie obrotu sciernicy.Znany jest szereg urzadzen do statycznego wy¬ wazania sciernic tarczowych, poczynajac od od- taczania na krawedziach lub rolkach, az do uru¬ chamianych recznie lub calkowicie automatycznych urzadzen wywazajacych, które mozna zakladac na szlifierki, nawet przy obrotach sciernicy. Urzadze¬ nia takie znane sa miedzy innymi z wegierskiego opisu patentowego nr 153 278 i opisu patentowe¬ go NRD nr 19 585. Wszystkie te urzadzenia umo¬ zliwiaja jednakze wywazanie tylko w jednej pla- 2 szczyznie, tó znaczy wywazanie statyczne, có jest wystarczajace jedynie w sciernicach, których sred¬ nica jest duza w porównaniu z wymiarami osio¬ wymi.Statyczne urzadzenia wywazajace, dzialajace w jednej plaszczyznie nie moga jednak byc stosowa¬ ne do wywazania sciernic, których wymiary osio¬ we sa wieksze od srednicy tarczy lub tez z nimi porównywalne, poniewaz wywazanie statyczne jest io w przypadku takich sciernic niewystarczajace.Do wywazenia dynamicznego konieczne jest przeprowadzenie wywazania w co najmniej dwóch plaszczyznach, a dla kazdej plaszczyzny potrzebne jest jedno urzadzenie wywazajace. Proste podwo- is jenie liczby nastawników nie rozwiazuje jednak problemu.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do dynamicznego wywazania obrotowych czesci maszyn w co najmniej dwóch odleglych od siebie plaszczyznach wywazania, w sposób szybki i pro¬ sty, jak równiez przy uzyciu prostych srodków bez zatrzymywania sciernicy ami obrabianego elementu.Cel wynalazku osiagnieto przez to, ze kazdy na¬ stawnik umieszczony wewnatrz korpusu sciernicy zawiera obciaznik wywazajacy, silnik krokowy dla ustawiania polozenia katowego tego obciazenia wywazajacego oraz ustawiania jego odleglosci od osi obrotu sciernicy za pomoca krzywki tarczowej, sprzegla elektromagnetyczne, sprezyny dociskowe, wykladziny cierne i tarcze. 8952289522 Korzystnie jest jezeli urzadzenie wedlug wyna¬ lazku zawiera obrotowe przylacze nie wplywajace na amplitude drgan wrzeciona sciernicy, zespól wybierania plaszczyzn dla uruchamiania nastawni¬ ka znajdujacego sie w plaszczyznie, w której przeprowadza sie wywazanie oraz zespól zasilaja¬ cy obejmujacy dwa elementy nastawcze, mianowi¬ cie przelacznik rodzaju pracy i element sterujacy praca silnika krokowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat funkcjonalny urzadzenia we¬ dlug wynalazku, a fig. 2 — nastawnik w czescio¬ wym przekroju.Elektryczne przetworniki pomiarowe 2 moga byc dowolnymi, znanymi miernikami drogi, predkosci lub przyspieszenia. Zadanie ich polega jedynie na wytworzeniu sygnalów elektrycznych, proporcjonal¬ nych do sil reakcji lozysk wywolanych niewywa¬ zeniem wzglednie do amplitudy predkosci lub przy¬ spieszenia drgan podpór lozyska.Regulator 3 jest znanym i stosowanym w tech¬ nice wywazania ukladem elektrycznym. Zadanie te¬ go ukladu polega na wytwarzaniu z napiecia do¬ starczanego przez przetworniki pomiarowe napie¬ cia elektrycznego proporcjonalnego do niewywa- zania w plaszczyznie wywazania I lub II, prze¬ chodzacej przez srodek ciezkosci obciaznika wy¬ wazajacego 14, znajdujacego sie w nastawniku 1.Regulator 3 moze byc przelaczany odpowiednio do liczby plaszczyzn wywazania.Wzmacniacz waskopasmowy 4 jest znanym wzmacniaczem nastrojonym na czestotliwosc od¬ powiadajaca liczbie obrotów sciernicy, którego za¬ danie polega na wzmacnianiu napiec dostarczanych przez regulator 3 proporcjonalnych do niewywa¬ zenia istniejacego w poszczególnych plaszczyznach wywazania oraz na odfiltrowaniu sygnalów zakló¬ cajacych.Wskaznik 5 wykazuje wartosc proporcjonalna do niewywazenia istniejacego w poszczególnych pla¬ szczyznach. Celowym jest wycechowanie go na przyklad w jednostkach amplitudy drgan lozyska korpusu sciernicy, które powstaja pod wplywem niewywazan w poszczególnych plaszczyznach wy¬ wazania.Obrotowe przylacza 6 sluza do doprowadzania pradu do silnika krokowego 12 oraz do sprzegiel elektromagnetycznych 10 i 11 w nastawniku.Zadaniem zespolu wybierania plaszczyzn 7 jest dolaczanie zespolu zasilajacego 8 do nastawnika 1 znajdujacego sie w plaszczyznie wywazania I lub II. Przelacznik regulatora 3 i przelacznik zespolu wybierania plaszczyzn 7 sa sprzezone.Zespól zasilajacy 8 ma za zadanie zasilanie po¬ szczególnych sprzegiel elektromagnetycznych i sil¬ nika krokowego nastawnika odpowiednim napie¬ ciem. Zespól ten zawiera dwa elementy nastawcze, to znaczy przelacznik rodzaju pracy 21 oraz ele¬ ment sterujacy 22 do uruchamiania silnika kroko¬ wego.W opisywanym przykladzie wykonania urzadze¬ nia wedlug wynalazku przeprowadza sie wywaza¬ nie w dwóch plaszczyznach sciernicy tarczowej.Obracajace sie wrzeciono sciernicy 2, jezeli scier¬ nica, wzglednie caly zespól sciernicy jest niewy- wazony, wprawia podpory lozysk w drgania. Drga¬ nia te przetwarzane sa przez przetwornik pomia¬ rowy 2 na analogowe sygnaly elektryczne. Sygna- ly te doprowadzane sa do regulatora 3, gdzie w zaleznosci od wyboru plaszczyzny zostaja przetwo¬ rzone na sygnaly proporcjonalne do niewywaza- nia istniejacego w danej plaszczyznie wywazania.Stad sygnal przechodzi do wzmacniacza 4, gdzie io zostaja odfiltrowane z niego skladowe o czestotli¬ wosciach róznych od czestotliwosci obrotów zespo¬ lu sciernicy i odpowiednio wzmocniony dochodzi do wskaznika 5.Wskazanie wskaznika 5 proporcjonalne jest do niewywazenia w poszczególnych plaszczyznach wy¬ wazania. Nastepnie przelacza sie przelacznik ro¬ dzaju pracy 21 w pozycje „odleglosc", co powodu¬ je, ze umocowana na wrzecionie 9 nieruchoma czesc lacznika magnetycznego 11 przyciaga kotwi- ce 23. Kotwica 23 polaczona jest kolkiem 24 z tar¬ cza 25. Przy odciagnieciu tarczy 25 sprezyna 18 nie dociska tarczy 25 do wykladziny ciernej 26 nalozonej na element prowadzacy 13, lecz elementy 23, 24, 25 i krzywka tarczowa 16, jak równiez spre- zyna dociskowa 18 tv.orza zespól, który moze sie obracac na wrzecionie 9.Przy przekrecaniu elementu sterujacego 22 do uzwojenia silnika 12 doprowadzony zostaje ciag impulsów pradu, tak ze wirnik silnika wykona jeden lub kilka skokowych obrotów o okreslony kat w prawo lub w lewo. W nastepstwie tego ca¬ ly zespól zlozony z elementów 23, 24, 25, 16 i 18 obróci sie na wrzecionie 9 w prawo lub w lewo wzgledem polozenia poczatkowego. W nastepstwie 33 obrotu krzywka tarczowa 16 przy pomocy kolka zmieni odleglosc srodka ciezkosci pierscieniowe¬ go obciaznika wywazajacego 14 od jago osi obro¬ tu na elemencie prowadzacym 13, dzieki czemu zmniejszy sie lub zwiekszy wartosc wskazywana 40 przez wskaznik 5. Element sterujacy 22 nalezy tak dlugo obracac w prawo lub w lewo, az wskazanie wskaznika 5 osiagnie minimalna wartosc. Wówczas przelacznik 21 nalezy przelaczyc w stan „kat".Sprzeglo elektromagnetyczne 11 zwalnia wtedy 48 kotwice 23 a w nastepstwie tego powierzchnia tarczy 25 zostaje docisnieta przez sprezyne 18 do wykladziny ciernej 26, nalozonej na element pro¬ wadzacy 13, dzieki czemu uniemozliwia sie wza¬ jemny obrót krzywki tarczowej 16 i elementu pro- 50 wadzacego 13. W chwili zmiany stanu przelacz¬ nika 21 do sprzegla elektromagnetycznego 10 do¬ prowadzone zostaje napiecie, które powoduje przy¬ ciagniecie kotwicy 27, a wiec odsuniecie jej od wykladziny ciernej 28 umocowanej na elemencie 55 prowadzacym 13. Przy obracaniu elementu steru¬ jacego 22 w prawo lub w lewo zespól elementów 23, 24, 16, 18, 26, 13, 15, 14, 28 obraca sie w czasie obrotu wrzeciona sciernicy 9 po obwodzie kola.Element sterujacy 22 nalezy tak dlugo obracac 60 w prawo lub w lewo, az wskaznik 5 wskaze war¬ tosc zblizona do zera. Osiaga sie wówczas dyna¬ miczne wywazenie sciernicy dzieki umieszczeniu srodka ciezkosci obciaznika wywazajacego 14 w odpowiedniej odleglosci od osi obrotu zespolu scie- 65 rnicy i w odpowiednim polozeniu katowym. Po89522 przeprowadzeniu wywazania w jednej plaszczyznie, nalezy za pomoca zespolu wybierania plaszczyzn 7 dokonac przelaczenia na druga plaszczyzne i powtórzyc opisany powyzej przebieg czynnosci.Dzieki przelaczeniu zespolu wybierania plaszczyzn 7 przerwane zostaje zasilanie sprzegla magnetycz¬ nego 10 nastawnika, kotwica 27 zostaje docisnieta przez sprezyne 17 do wykladziny ciernej 28 i wów¬ czas polozenie katowe obciaznika wywazajacego 14 nie moze juz byc zmienione. Sprezyna dociskowa 17 osadzona jest na kolku 19.Przedstawiony przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku umozliwia wywazanie sciernic równiez w trzech lub wiecej plaszczyznach przy zastosowaniu odpowiedniej liczby nastawników 1 jak równiez przy odpowiednim wykonaniu regula¬ tora 3 oraz zespolu wybierania plaszczyzn 7. PL