Przedmiotem wynalazku jest statek podwodny, przeznaczony zwlaszcza do obserwacji morskiego dna.Dotychczas znane statki podwodne z wlasnym urzadzeniem napedowym luib holowane, lub uno¬ szone przez prady morskie, poruszajace sie pod woda z malymi predkosciami w celu obserwacji dna lub podwodnych przedmiotów, charakteryzuja sie duza iloscia platów stabilizacyjnych lub platów nosnych, przeznaczonych do sterowania statkiem.W znanych rozwiazaniach statki podwodne wypo¬ sazone sa w co najmniej dwa prostopadle lub na¬ chylone do plaszczyzny symetrii statku i usytuowa¬ ne w jego czesci dziobowej platy nosne oraz w co najmniej dwa poziome lub pochylone platy nosne, usytuowane w czesci rufowej statku.Znane sa równiez statki podwodne wyposazone dodatkowo w pionowe platy nosne. W znanych roz¬ wiazaniach przewaznie wszystkie platy nosne zamo¬ cowane sa do kadluba statku w sposób obrotowy, w celu uzyskania pozadanej stabilizacji i/lub stero¬ wania statkiem. Wszystkie dotychczas stosowane platy nosne sa wykonane w postaci plaskich plyt lub posiadaja profile symetryczne. Kadluby statków podwodnych sa tak uksztaltowane, ze w plywaniu na powierzchni wody maja nieznaczny zapas wy¬ pornosci, a w celu zanurzenia statku pod powierzch¬ nie wody przyjmowany jest balast wodny do zbior¬ ników, usytuowanych wewnatrz kadluba statku.W innych rozwiazaniach kadluby statków podwod- nych zaopatrzone sa w elastyczne zbiorniki wzdluz burt i na zewnatrz kadluba; zbiorniki te podczas plywania statku na powierzchni wody wypelniane sa sprezonym gazem. Dla zanurzenia statku pod¬ wodnego pod powierzchnie wody sprezony gaz jest wypuszczany do osrodka zewnetrznego, a dla wy¬ nurzenia statku na powierzchnie wody elastyczne zbiorniki znów wypelnia sie gazem.Niedogodnoscia znanych rozwiazan statków pod¬ wodnych jest zlozony uklad platów stabilizacyjnych i sterowych oraz zlozony uklad balastowo-wypor- nosciowy.Celem wynalazku jest uproszczenie ukladu pla¬ tów stabilizacyjno-sterowych przez zmniejszenie ich ilosci oraz wyeliminowanie ukladu balastowo-wy- pornosciowego statków podwodnych.Cel ten zostal osiagniety przez wyposazenie czesci rufowej statku w jeden oprofilowany piat nosny, zamocowany do zewnetrznej strony obu burt, skla¬ dajacy sie korzystnie z czesci stalej, której strona spodnia ma wieksza krzywizne niz strona grzbieto¬ wa i z co najmniej jednej czesci ruchomej, przy czym co najmniej górna czesc burt kadluba, w obszarze wodnicy plywania w spoczynku, posiada grubosc nie mniejsza niz 0,01 szerokosci kadluba statku, korzystnie na dlugosci co najmniej 0,4 dlu¬ gosci kadluba.Drugi przyklad wykonania statku wyposazony jest w czesci rufowej w jeden plat nosny, zamo¬ cowany w sposób staly lub ruchomy, posiadajacy 89 402864ÓZ 3 korzystnie oo najmniej jedna czesc ruchoma, przy czym co najmniej górna czesc iburt kadluba, w obszarze wodnicy plywania w spoczynku, po¬ siada grubosc nie mniejsza niz 0,01 szerokosci ka¬ dluba statku, korzystnie na dlugosci co najmniej 0,4 dlugosci kadluba, Geometryczne charakterystyki platów nosnych irioga oyc stale luD zmienne wcaaiuz len rozpie¬ tosci. Korzystne jest zastosowanie platów nosnych o dodatnim skosie, nieznacznym dodatnim wzniosie oraz zmniejszajacej sie od nasady plata smuklosci i cieciwy profilu. Ozesci ruchome platów moga miec profil symetryczny oraz moga byc dodatkowo wyposazone w ruchome klapki. Platy nosne moga równiez stanowic wraz z kadlubem statku inte¬ gralna calosc konstrukcyjna.Podwodny statek moze byc wyposazony w po¬ klad z otworami znajdujacy sie tylko w czesci dziobowej statku lub na calej jego dlugosci, przy czyni korzystne jest zamontowanie pod pokladem, w czesci dziobowej statku, dodatkowego elementu wypornosciowego. Pod dnem czesci dziobowej pod¬ wodnego statku korzystne jest zastosowanie plóz.Burty w czesci rufowej kadluba statku moga miec zmienna grubosc, zmniejszajaca sie w sposób plyn¬ ny w strone rufy kadluba, a do tylnych krawedzi burt moga byc obrotowo zamocowane platy nosne, konzystnie o profiki symetrycznym.Zalety rozwiazania wedlug wynalazku polegaja na uproszczeniu konstrukcji statku podwodnego po¬ przez zmniejszenie ilosci platów nosnych i wyeli¬ minowanie ukladu balastowo-wypornosciowego, przy jednoczesnym zapewnieniu dobrej statecznosci w plywaniu na powierzchni wody, pod woda i w poblizu dna. Przy wzroscie predkosci statku zastosowanie platów nosnych w czesci rufowej o wiekszej krzywiznie strony spodniej niz strona grzbietowa zapewnia lagodne, stopniowe zanurzenie sie pod powierzchnie wody oraz lagodne wynu¬ rzenie sie przy zmniejszajacej 'sie predkosci, bez koniecznosci wychylenia czesci ruchomej platów nosnych. Jeszcze bardziej lagodne wynurzenie statku podwodnego mozna osiagnac przez zamon¬ towanie pod pokladem dziobowej czesci 'kadluba dodatkowego elementu wypornosciowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia statek podwodny z platem nosnym za¬ mocowanym do zewnetrznej strony obu burt i z po¬ kladem, usytuowanym tylko w czesci dziobowej, w rzucie pionowym, fig. 2 — kadlub statku z pla¬ tem nosnym w plywaniu nadwodnym w przekroju poprzecznym, fig. 3 — plat nosny w przekroju z widokiem bocznym na kadlub statku w plywa¬ niu nadwodnym w przekroju poprzecznym, fig. 4 — drugi przyklad wykonania statku w rzucie piono¬ wym, a fig. 5 przedstawia statek w przekroju wzdluznym z fig. 4.Jak pokazano na fig. 1, 2 i 3, do zewnetrznej strony burt 1 w czesci rufowej statku zamocowane sa oprofilowane platy nosne Z, skladajace sie z czesci stalej 3 i czesci ruchomej 4, przy czym strona spodnia czesci stalej 3 plata Z ma wieksza krzywizne niz strona grzbietowa czesci stalej 3 plata 2. Czesc ruchoma 4 plata nosnego 2 posiada 4 profil symetryczny. Burty 1 kadluba 5 statku, w obszarze 6 wodnicy plywania w spoczynku 7 posiadaja grubosc 8, równa 0,25 szerokosci 9 kadlu¬ ba 5 staftku podwodnego, na dlugosci 0,7 dlugosci kadluba 5. Grubosc 8 burt 1 kadluba 5 zmniejsza sie w sposób tylnej powierzchni 10 burt 1 zamocowane sa obro¬ towo platy 11. Czesc dziobowa dna 1* fcadluba 5 wyposazona jest w dwie plozy 13. W pirzedniej czesci statek podwodny posiada poklad 14 z otwo¬ rami 15 oraz przezroczysta dziobnice 16. Statek moze miec wlasny najJed lub moze byc holowany za .pomoca ciegiel 17.Drugi przyklad wykonania statku, pokazany na j5 fig. 4 i 5, posiada jeden plat nosny Z, skladajacy ^- sie z czesci stalej 3, zamocowanej do oprofilo¬ wanych przedluzen 18 burt 1 i z czesci ruchomej 4 oraz pokladu 14 na prawie calej dlugosci statku.Srodkowa czesc pokladu 14 zamocowana jest do 2a burt 1 ruchomo za pomoca zawiasów 19 i zamykana zanikami 20 od srodka i z zewnatrz statku. Pod pokladem 14, w czesci dziobowej statku znajduje sie element wypornosciowy 21.Dzialanie rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym, ze przy bardzo malych predkosciach, do okolo 1,5 wezla, polozenie podwodnego statku wzgle-* dem powierzchni wody 7 praktycznie nie ulega zmliianie, po przekroczeniu predkosci okolo 1,5 we¬ zla na kadlubie 5 i platach nosnych 2 powstaja hy- drodynamiczne reakcje skierowane ku dolowi, przy czym wartosc hydrodynamicznej reakcji przylozo¬ nej w czesci dziobowej kadluba 5 jest wieksza od hydrodynamicznej reakcji na platach nosnych 2.W zwiazku z tym podwodny statek uzyskuje nie- znaczne dziobowe, rzedu 5° pochyleniie i zanurza sie pod powierzchnie wody tak dlugo, dopóki nie nastapi stan równowagi. W badaniach modelowych stwierdzano, ze dla kazdej predkosci przy ustalo¬ nym kacie wychylenia ozesci ruchomej 4 platów 40 nosnych 2 islmiieje scisle okreslona wartosc glebo¬ kosci 'zanurzenia podwodnego statku, odpowiadajaca stanowi równowagi. Przy dalszym wzroscie pred¬ kosci podwodnego statku i ustalonym kacie wychy¬ lenia czesci ruchomej 4 platów nosnych 2, statek 45 zanurza sie glebiej pod powieirzchmde wody. Wy¬ nurzenie statku na powierzchnie wody zachodzi albo przez zmniejszenie predkosci, przy ustalonym kacie wychylenia czesci ruchomej 4, albo dla stalej pred¬ kosci statku przez wychylenie w góre czesci rucho- 50 mej 4 platów 2.W przypadku statku holowanego przez inny sta¬ tek za pomoca ciegiel 17 zmniejszenia glebokosci zanurzenia mozna równiez dokonac,przez skrócenie ciegla 17, a zwiekszenia zanurzenia przez jego wy- 55 dluzenie. Sterowanie statkiem w plaszczyznie po¬ ziomej odbywa sie poprzez wychylenie platów 11 lub przez skrócenie wzglednie wydluzenie ramion ciegiel 17, w przypadku statku bez wlasnego na¬ pedu, przy czym statek zawsze skreca w kierunku go krótszego ramienia ciegla 17. Dobra statecznosc sta¬ tyczna, poprzeczna, podluzna i wysokosciowa, w plywaniu na powierzchni Wody statek podwodny ma zapewniona przez zgrubienie 8 na wysokosci 6 czesci górnych burt 1, co powoduje przesuniecie 65 pionowe ku górze srodka wyporu oraz daje dodat-&S402 kowa tak zwana statecznosc ksztaltu. W procesie zanurzenia sie statku pod powierzchnie wody oraz przy transporcie pletwonurków pod pokladem 14 podwodnego staitku, w przypadkowych miejscach gromadza sie dosc duze pecherze powietrza. Po- 3 woduje to wystepowanie przechylen statku z jed¬ noczesnym zbaczaniem z kursu. W celu wyelimino¬ wania tego niepozadanego zjawiska w pokladzie 14 zastosowano otwory 15 pozwalajace na wyplyw gromadzacego sie pod pokladem powietrza. 10 PL