PL89243B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do prze¬ twarzania obrazu kolorowego, zwlaszcza urzadzenie do kodowania, transkodowania i dekodowania przy zapisie, przenoszeniu i odtwarzaniu obrazu kolo¬ rowego. 5 Znane sa ze zgloszenia patentowego Stanów Zjed¬ noczonych nr 126772 urzadzenia do zapisu i odtwa¬ rzania plyt wizyjnych. W znanym urzadzeniu zapi¬ sana informacja pojawia sie w postaci zmian geo¬ metrii dna spiralnego rowka na powierzchni plyty wizyjnej pokrytej powloka przewodzaca oslonieta cienka warstwa dielektryka. Igla odtwarzajaca, za¬ wierajaca przewodzaca elektrode jest prowadzona w rowku z zapisem. Elektroda igly oddzialywuje z powloka plyty, tworzac pojemnosc, której war¬ tosc zmienia sie zgodnie ze zmianami geometrii dna rowka przesuwajacego sie pod elektroda igly. Uklad przetwarzajacy przetwarza zmiany pojemnosci na zmiany sygnalów elektrycznych reprezentujacych zapisana informacje. Zapisana informacja ma cze¬ stotliwosc nosna modulowana zgodnie z sygnalami wizyjnymi i pojawia sie w postaci kolejnych zmian glebokosci dna rowka pomiedzy glebokoscia .mak¬ symalna i minimalna.

W pirzypadku odtwarzania obrazu kolorowego z zapisu na plycie wizyjnej, najprostsze jest zreali¬ zowanie modulacji czestotliwosci sygnalu nosnego za pomoca zespolonego sygnalu koloru w systemie NTSC. W systemie NTSC sygnal koloru jest doda- 2 wany do sygnalu luminancji za pomoca podnosnej koloru (o czestotliwosci 3,579545 MHz, dalej przy¬ blizonej do 3,58 MHz), której faza jest -modulowa¬ na zgodnie z 'barwa i amplituda zalezna od nasy¬ cenia. Sygnal podnosnej koloru reprezentuje sume podnosnej o czestotliwosci 3,58 MHz, wstepnie zmo¬ dulowanej aplitudowo-fazowo zgodnie z pierwszym sygnalem róznicowym koloru i podnosnej o czesto¬ tliwosci 3,58 MHz i o drugiej fazie, w kwadraturze z pierwsza faza, modulowanej aplitudowo zgodnie z drugim sygnalem róznicowym koloru. Znane sa filtry grzebieniowe, umozliwiajace separacje sygna¬ lów na przyklad z patentu Stanów Zjednoczonych nr 2729698.

Przy zastosowaniu niezmodyfikowanego systemu NTSC dla uzyskiwania sygnalów wykorzystywanych do modulacji czestotliwosci sygnalu nosnego w opi¬ sanym powyzej urzadzeniu do zapisu i odtwarzania plyt wizyjnych, wystepuja pewne trudnosci. Doty¬ czy to praktycznie ograniczen w procesie zapisu najwiekszej zapisywanej czestotliwosci chwilowej, co prowadzi do ograniczenia zakresu dewinacji cze¬ stotliwosci zwiazanej z modulacja sygnalu nosnego.

W wyniku zastosowania stosunkowo duzych czesto¬ tliwosci podnosnej koloru i jej wsteg bocznych w systemie NTSC uzyskuje sie stosunkowo niewiel¬ ki stosunek czestolfliwosci modulacji do czestotli¬ wosci dewiacji, co obniza stosunek sygnalu do szu¬ mu dla sygnalu koloru. Ponadto istotnym proble¬ mem jest unikniecie niepozadanych dudnien przy 89 24389 243 zastosowaniu niezmodyfikowanego systemu NTSC, w którym sygnal koloru ma duze czestotliwosci.

Rozpatrujac wlasnosci tych dudnien, nalezy za¬ uwazyc, ze trudnosci przy opisywanym zapisie mo¬ dulowanego czestotliwosciowo sygnalu nosnego na 5 dnie rowka plyty wynikaja z faktu, ze sygnaly pas¬ ma podstawowego przejawiaja sklonnosc do towa¬ rzyszenia zapisywanemu modulowanemu czestotli¬ wosciowo sygnalowi nosnemu. Skutkiem tego wy¬ stepuja drobne zmiany sredniej glebokosci rowka 10 wzgledem polozonych w poblizu rowków w zalez¬ nosci od zapisywanej czestotliwosci chwilowej, w wyniku czego pojawia sie skladowa sygnalu za¬ lezna od zmian*,pojemnosci, odbierana podczas od¬ twarzania,' ktcra ^zmienia sie zgodnie z sygnalem 15 wizyjnym pasma podstawowego, wykorzystywanym do modulacji czestotliwosci sygnalu nosnego.

Przy 'fe^stoflfewosciadh sygnalu pasma podstawo¬ wego, pojawiajacych sie w sygnale odtwarzanym z plyty wizyjnej, moze powstawac dudnienie po- 20 miedzy sygnalami pasma podstawowego i sygnala¬ mi FM. W niezmodyrikowanym systemie NTSC, w którym podnosna koloru i jej wstegi boczne ma¬ ja czestotliwosci, od strony najwiekszych czestotli¬ wosci pasana podstawowego, obecnosc sygnalu ko- ^ loru moze powodowac niepozadane dudnienie cze¬ stotliwosci w pasmie przepustowym na wyjsciu de¬ modulatora FM w urzadzeniu odtwarzajacym, jesli zakres czestotliwosci chwilowych zajmowany przez sytgnal FM nie jest przesuniety znacznie powyzej górnego konca pasma podstawowego. Z uwagi na wspomniane uprzednio ograniczenia najwiekszej czestotliwosci chwilowej przy konwencjonalnym zapisie, umieszczenie zakresu dewiacji sygnalu nos¬ nego znacznie wyzej niz w pasmie zajmowanym przez pasmo podstawowe sygnalu w niezmodyiEiko- wanym systemie NTSC nie jest latwo osiagalnym rozwiazaniem zapobiegajacym dudnieniom.

Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia dol przetwarzania obrazu kolorowego, w którym nie wystepuja dudnienia, migotanie i jest korzystny stosunek sygnalu do szumu.

Cel ten osiagnieto wedlug wynalazku dzieki opra¬ cowaniu urzadzenia do przetwarzania obrazu kolo¬ rowego, które zawiera filtr górnoprzepustowy do¬ laczony bezposrednio lub poprzez uklad odejmuja¬ cy do linii opózniajacej, której wejscie i wyjscie sa dolaczone do sumatora dla poddawania sygna¬ lów reprezentujacych luminancje usunieciu sklado¬ wej sygnalu w pierwszych wielu regularnie odda¬ lonych od siebie polozeniach spektralnych w okres¬ lonym pasmie czestotliwosci, przy czym kazde z wielu polozen spektralnych odpowiada zasadni¬ czo róznej niecalkowitej wielokrotnosci czestotli¬ wosci wybierania linii, filtr górnoprzepustowy, mo¬ dulator z dolaczonym do niego generatorem wzgled¬ nie matryce, której dwa wejscia sa dolaczone do poszczególnych wejsc podwójnie zrównowazonych modulatorów, których drugie wejscia sa dolaczone do generatora a wyjscia sa dolaczone do sumatora dla uzyskiwania sygnalów reprezentujacych chro- minancje obrazu kolorowego i zajmujacych jedy¬ nie wymienione okreslone pasmo czestotliwosci, elementy do uzyskiwania sygnalu chrominancji zawierajace elementy filtru grzebieniowego, które 65 40 45 50 55 stanowia linia opózniajaca i dolaczony do jej wej¬ scia i wyjscia uklad odejmujacy dla poddawania sygnalów reprezentujacych chrominancje usunieciu skladowej sygnalu w drugich wielu regularnie od^ dalonych od siebie polozeniach spektralnych, przy czym kazde z wielu polozen spektralnych odpowia¬ da zasadniczo róznej niecalkowitej wielokrotnosci czestotliwosci wybierania linii, i sumator do lacze¬ nia sygnalów wyjsciowych z elementów przetwa¬ rzajacych sygnal luminancji i elementów do uzys¬ kiwania sygnalu chrominancji dla utworzenia syg¬ nalu zespolonego, w którym skladowe sygnalu re¬ prezentujacego luminancje i skladowe sygnalu re¬ prezentujacego chrominancje obejmuja okreslone pasmo czestotliwosci, przeplatajac sie wzajemnie bez zachodzenia na siebie.

Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elementy wytwarzajace wyjsciowy sygnal zespolony, dostar¬ czajace równiez sygnalów reprezentujacych lumi¬ nancje obrazu kolorowego i znajdujacych sie wew¬ natrz nizszego pasma czestotLiwosci niz okreslone pasmo czestotliwosci.

Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elementy do uzyskiwania sygnalu chrominancji czule na wej¬ sciowy sygnal zespolony zawierajacy wejsciowy sygnal chrominancji zajmujacy wyzsze pasmo cze¬ stotliwosci niz okreslone pasmo czestotliwosci i wejsciowy sygnal luminancji posiadajacy skla¬ dowa oddzielajaca górne pasmo czestotliwosci od wejsciowego sygnalu chrominancji, przy czym elementy oddzielajace przystosowane sa takze do przynajmniej czesciowego oddzielania wejsciowego sygnalu chrominancji od skladowej wejsciowego sygnalu luminancjd górnego pasma.

Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elementy przetwarzajace sygnal luminancji czule na wejscio¬ wy sygnal zespolony i przeznaczone do przynaj¬ mniej czesciowego oddzielania wejsciowej sklado¬ wej sygnalu luminancji górnego pasma od wejscio¬ wego sygnalu chrominancji.

Kazde z wielu regularnie oddalonych od siebie polozen spektralnych odpowiada innej, nieparzystej wielokrotnosci polowy czestotliwosci wybierania linii.

Inne rozwiazanie urzadzenia do przetwarzania obrazu kolorowego wedlug wynalazku zawiera ele¬ menty pierwszego filtru grzebieniowego stanowia¬ ce linie opózniajace z wejsciem jednej linii i wyj¬ sciem drugiej linii dolaczonymi do sumatora, który jest polaczony z ukladem odejmujacym, czule na sygnal \ zespolony i wycinajace wiele miejsc zero¬ wych odpowiednio do pierwszych wielu polozen spektralnych skladowych przetworzonego sygnalu chrominancji dla wytworzenia wyjsciowego sygna¬ lu chrominancji wolnego od przeswitów pochodza¬ cych od drugiej skladowej sygnalu luminancji, i elementy drugiego filtru grzebieniowego stano¬ wiace linie opózniajace z wejsciem jednej linii i wyjsciem drugiej linii dolaczonymi do sumatora, który jest polaczony z ukladem odejmujacymi, czu¬ le na sygnal zespolony i wycinajace wiele miejsc zerowych odpowiednio do drugich wielu polozen spektralnych skladowych przetworzonego sygnalu chrominancji dla wytworzenia wyjsciowego sygna¬ lu luminancji wolnego od przeswitów pochodzacych od^sygnalu chrominancji.\ 89 2 Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elementy przesuwajace czestotliwosc skladowych sygnalu zespolonego, umieszczone przed elementami pierw¬ szego filtru grzebieniowego, przy czym wiele miejsc zerowych wycietych przez elementy pierwszego fil- 5 tru grzebieniowego rózni sie od pierwszych wielu polozen spektralnych o wielkosc równa przesunie¬ ciu czestotliwosci.

Wiele miejsc zerowych wycietych przez elemen¬ ty drugiego filtru grzebieniowego odpowiada dru- M gim wielu polozeniom spektralnym.

Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elementy przesuwajace czestotliwosc skladowych sygnalu zes¬ polonego, umieszczone przed drugim filtrem grze¬ bieniowym, przy czym wiele miejsc zerowych wy- ^ cietych przez drugi filtr grzebieniowy rózni sie od drugich wielu polozen spektralnych o wielkosc równa przesunieciu czestotliwosci.

Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elementy wytwarzajace sygnal wyjsciowy, czule na sygnaly ^ •wyjsciowe elementów pierwszego i drugiego filtru grzebieniowego dla dostarczania z ukladu przetwa¬ rzania sygnalów luminancji i chrominancji zawie¬ rajacych nieznieksztalcone skladowe sygnalu lumi- ¦nacji w pierwszym pasmie czestotliwosci.

Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera elementy przesuwajace czestotliwosc dla spowodowania, zeby wyjsciowy sygnal chrominancji z pierwszego filtru grzebieniowego zajmowal czwarte pasmo czestotli¬ wosci powyzej trzeciego pasma czestotliwosci, leza- 30 cego powyzej drugiego pasma czestotliwosci i zaj¬ mowanego przez trzecia skladowa sygnalu lumi¬ nancji wejisciowego sygnalu zespolonego i elemen¬ ty laczace sygnal chrominancji czwartego pasma czestotliwosci z sygnalem wyjsciowym drugiego fil¬ tru grzebieniowego dla utworzenia wyjsciowego sygnalu zespolonego, w którym skladowe sygnalu reprezentujace chrominancje leza w pasmie czesto¬ tliwosci oddzielonym od i lezacym powyzej pasm czestotliwosci zajmowanych przez wszystkie skla¬ dowe sygnalu luminancji.

W urzadzeniu wedlug wynalazku modulowana podnosna koloru (typu stosowanego w systemie NTSC) nie jest zawarta przy koncu zakresu sygna¬ lu luminancji od strony wielkich czestotliwosci, jak w systemie NTSC, lecz jest „przeniesiona" do wew¬ natrz pasma wizyjnego, co oznacza, ze czestotli¬ wosc podnosnej koloru ma wartosc znacznie mniej¬ sza niz w systemie NTSC, gdzie jest równa 3,58 MHz. Przykladowo wybrano czestotliwosc pod- nosnej koloru równa 1,53 MHz ze wstegami bocz¬ nymi wokól czestotliwosci podnosnej koloru ±500 kHz, a pasmo .sygnalu luminancji rozciaga¬ jace sie powyzej górnej wstegi bocznej podnosnej koloru wynosi przykladowo 3 MHz.

Dokladnie czestottiwosc podnosnej jest wybrana tak, aby byla przesunieta wzgledem wielokrotnosci czestotliwosci linii fH o wartosc równa ulamkowi czestotliwosci linii (korzystnie—, gdzie n jest ma- n la liczba cafflcowata wieksza od jednosci). Szczegól- M nie korzystne jest przesuniecie równe —, chociaz w okreslonych warunkach mozna przyjac takze in¬ ne przesuniecia (na przyklad dla systemu PAL naj¬ lepsze jest przesuniecie fu/4). Wybrana czestotli- $5 6 wosc podnosna z przesunieciem fH/2 wynosi 195/2 X^h lub w przyblizeniu 1 534 091 Hz, gdy cze¬ stotliwosc linii odpowiada standardowi nadawania w Stanach Zjednoczonych fH = 15 734,26 Hz.

Dla unikniecia przeswitów sygnal luminancji jest filtrowany grzebieniowo w zakresie czestotliwosci rozdzielonym podnosna i jej wstegami bocznymi, to znaczy wytwarzany jest szereg „zaglebien" w widmie czestotliwosci sygnalu luminancji, w ktc- re moga byc „przesuniete" skladowe podnosnej* Ponadto jest pozadane, zeby modulowany sygnal podnosnej koloru („sygnal chrominancji") byl rów¬ niez filtrowany grzebieniowo (w sposób uzupelnia¬ jacy do filtrowania sygnalu luminancji) dla sku¬ tecznego ograniczenia sygnalu chrominancji do skladowych wypadajacych w zaglebieniach widm czestotliwosci filtrowanego grzebieniowo sygnalu te luminancji. Przy przesunieciu — filtr grzebienie- wy wytwarza zaglebienia w wkjmiie sygnalu lumi¬ nancji z uwydatnianiem w wielokrotnosciach cze¬ stotliwosci linii i zerami w nieparzystych wielo¬ krotnosciach polowy czestotliwosci linii, zas filtr grzebieniowy chrominancji ma charakterystyke uzupelniajaca (z uwydatnieniami w nieparzystych wielokrotnosciach polowy czestotliwosci linii i ze¬ rami w wielokrotnosciach czestotliwosci linii).

Dzieki przyjeciu czestotliwosci podnosnej równej 1,53 MHz, mozna zastosowac Wstegi boczne o ko¬ rzystnych szerokosciach pasm (np. ±500 KHz wo¬ kól czestotliwosci podnosnej fs) i stosunkowo sze¬ rokie pasmo (0—1 MHz) od dolnego konca widma, zajete wylacznie przez wszystkie skladowe sygnalu luminancji.

Po polaczeniu sygnalów luminancji i chrominan¬ cji, przetworzonych w opisany sposób, zostaje utwo¬ rzony sygnal zespolony nadajacy sie do zapisu na plytach i nastepnie do odtworzenia, przy czym jiie wystepuja tu dudnienia i jest korzystny stosunek sygnal/szum. Dzieki odpowiedniemu filtrowi grze¬ bieniowemu skladowe sygnalów luminancji i chro* minancji zajmujace dzielone pasmo (w przyblizeniu 1—2 MHz) moga byc dokladnie odseparowane od siebie.

Dzieki wykorzystaniu skladowych sygnalu chro¬ minancji do uzyskania informacji o kolorze, unika sie szkodliwego wplywu skladowych luminancji o czestotliwosciach zawartych w srodkowym pas¬ mie na drodze filtrowania grzebieniowego.

Ponadto dzieki wykorzystaniu skladowych lumi¬ nancji do uzsykania informacji o jaskrawosci uni¬ ka sie szkodliwego, zaklócajacego znieksztalcenia punktowego powstajacego dla skladowych sygnalu chrominancji o czestotliwosciach zawartych w pas¬ mie srodkowym na drodze filtrowania grzebienio¬ wego. Wynalazek dostarcza urzadzenia, w którym informacja o obrazie kolorowym moze byc zapisy¬ wana i/lub przenoszona i/lub odtwarzana bez za¬ klócen koloru i jaskrawosci. Jest to szczególnie ko¬ rzystne ze wzgledu na to, ze dla typowych scen skladowe luminancji w pasmie srodkowym maja wieksza energie niz skladowe w górnym pasmie^ w którym jest umieszczony sygnal chrominancji w oryginalnym systemie NTSC, co powoduje prze¬ swity luminancji w kolor towarzyszace rozdziela¬ niu pasma srodkowego. Ponadto, zaklócenia punk- I89243 8 towe zwiazane ze zobrazowaniem skladowych pod- nosnej przy wysokim pasmie czestotliwosci stoso¬ wanym w oryginalnym systemie NTSC sa mniej¬ sze niz przy czestotliwosciach z pasma srodkowego, stad mozna byloby wnosic o bardziej widzialnych przeswitach chrominancji w luminancje towarzy¬ szacych rozdzielaniu pasma srodkowego.

Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. la przedstawia schemat transkodera, do przetwarzania sygnalu w systemie NTSC do postaci z przeniesio¬ na podnosna, fig. Ib — schemat transkodera, uzu¬ pelniajacy transkoder z fig. la, do przetwarzania sygnalu z przeniesiona podnosna do postaci sygna¬ lu w systemie NTSC, fiig. 2a — transkoder podobny do transkodera z fig. la, z dodatkowym sumatorem, flilg. 2b — transkoder podobny do transkodera z fig. Ib z dodatkowym sumatorem i dodatkowym filtrem dolnoprzepustowym, fig. 3 — transkoder z odwrócona kolejnoscia filtrowania górnoprzepu¬ stowego i grzebieniowego wzgledem fig. la, jfig. 4 — transkoder z waskopasmowym filtrem grzebieniowym, fig. 5 — transkoder podobny do transkodera z fig. 4 z przesuwaniem czestotliwosci przed filtrowaniem grzebieniowym, fig. 6 — trans¬ koder z korekcja „migotania", fig. 7 — transkoder podobny do transkodera z fiig. 6, nie wymagajacy, stosowania modulatora po procesie filtrowania, fig. 8 ¦*- zródlo niekodowanego sygnalu obrazu ko¬ lorowego i fig. 9 — uklad podobny do ukladu z fig. 8, w którym filtrowanie grzebieniowe sygna¬ lu luminancji "poprzedza filtrowanie górnoprzepus- towe.

Fig. la przedstawia transkoder do przetwarzania -sygnalu'w systemie NTSC do postaci z przeniesiona podnosna. W transkoderze z fig. la, wejsciowy sygnal obrazu kolorowego w postaci kodowanego sygnalu NTSC jest podawany na wejscie filtru gór¬ noprzepustowego 20. Filtr górnoprzepustowy 20 sta¬ nowi na przyklad polaczenie filtru dolnoprzepusto- "wego 21 odbierajacego sygnal wejsciowy i ukladu obejmujacego 23, w którym nastepuje odejmowanie sygnalu z wyjscia filtru dolnoprzepustowego od sygnalu niefiltrowanego, opóznionego w elemencie opózniajacym 25 kompensujacym opóznienie filtru dolnoprzepustowego 21. Czestotliwosc graniczna fil¬ tru górnoprzepustowego 20 odpowiada czestotli¬ wosci granicznej filtru dolnoprzepustowego 21 (przy zalozeniu idealnego filtrowania) i jest pozadane, aby znajdowala sie ponizej dolnej wstegi bocznej wyjsciowego sygnalu podnosnej. Dla przykladu, je¬ zeli czestotliwosc fs* przeniesionej podnosnej jest wybrana z pólliniowym przesunieciem czestotliwos¬ ci w pobllinu 1,53 MHz, a wybrane pasmo chromi¬ nancji wynosi fs' ±500 kHz, to wlasciwie wybrana czestotliwosc graniczna fco filtru górnoprzepusto¬ wego 20 wynosi w przyblizeniu 1 MHz.

Sygnal wyjsciowy z filtru górnoprzepustowego "20, posiadajacy skladowe sygnalu wejsciowego o czestotliwosciach wiekszych od fco, jest podawany na zacisk Tj filtru grzebieniowego 30. Filtr grzebie¬ niowy 30 zawiera element opózniajacy 31 o opóz¬ nieniu równym okresowi wybierania 1 linii, przy¬ laczony do zacisku wejsciowego T1# Uklad odejmu¬ jacy 33 odejmuje sygnal wyjsciowy z elementu opózniajacego 31 od sygnalu doprowadzajacego do zacisku T» alby dostarczyc pierwszego sygnalu wyj¬ sciowego z filtru grzebieniowego do zacisku T8.

Odejmowanie sygnalów z wejscia i wyjscia linii opózniajacej umozliwia uzyskanie charakterystyki filtru grzebieniowego dla wymienionej postaci fil¬ tru grzebieniowego chrominancji (to znaczy maja¬ cego wielokrotne pasma przepustowe rozlozone wo¬ kól nieparzystych wielokrotnosci polowy czestotli¬ wosci linii i zera wokól wielokrotnosci czestotli¬ wo wosci linii) Sygnal wyjsciowy z zacisku T8 grzebie¬ niowego filtru chrominancji, jest przesylany do fil¬ tru pasmowo-przepustowego 41, majacego pasmo przepustowe rozlozone wokól czestotliwosci podnos¬ nej fs sygnalu wejsciowego (3,579545 MHz, lub w przyblizeniu 3,58 MHz, dla systemu NTCC) i sze¬ rokosc pasma zblizona do pozadanej szerokosci pas¬ ma wyjsciowego sygnalu chrominancji (na przyklad fs ±500 kHz).

Sygnal wyjsciowy z filtru pasmowo-przepusto- wego 41 jest podawany do modulatora 43 w celu mieszania tego sygnalu wyjsciowego ze skladowy¬ mi harmonicznymi sygnalu o czestotliwosci odpo¬ wiadajacej sumie czestotliwosci (fs + fs') podnosnej na wejsciu i wyjsciu dostarczonymi przez igenera- tor 45. Uzyskane w wyniku modulacji sygnaly o róznych czestotliwosciach sa selektywnie prze¬ puszczane przez filtr pasmowo-przepustowy 47 po¬ laczony z wyjsciem modulatora 43. Pasmo prze¬ pustowe filltru 47 jest rozlozone wokól czestoUiwos- ci przeniesionej podnosnej fs' i daje pozadane pas- 1 mo wyjsciowego sygnalu chrominancji (na przyklad fs' ±500 kHz).

Charakterystyka filtru grzebieniowego uzupelnia¬ jaca charakterystyke otrzymana na zacisku T8 fil- tru 30, moze byc uzyskana w wyniku sumowania (czynnosci Odwrotnej do odejmowania przeprowa¬ dzonego w ukladzie odejmujacym 33) sygnalu wyj¬ sciowego z linii opózniajacej 31 z sygnalem wej¬ sciowym linii. Sumowanie jest przeprowadzone 40 w sumatorze 35, w którym sygnal z wyjscia linii oózniajacej jest sumowany z sygnalem z wejscia filtru górnoprzepustowego (korzystniej niz z sygna¬ lem z zacisku Tx), przepuszczonym przez element opózniajacy 32 realizujacy opóznienie odpowiadaja- 45 ce opóznieniu wyprowadzania przez element opóz¬ niajacy 25.

Sygnal wyjsciowy sumatora 35 t>ojawiajacy sie na zacisku wyjsciowym T4 posiada niefiltrowane grzebieniowo skladowe sygnalu wejsciowego o cze- 50 stotliwosciach zawartych w pasmie czestotliwosci ponizej czestotliwosci granicznej fco oraz skladowe sygnalu wejsciowego o czestotliwosciach powyzej fco, które zostaly odfiltrowane zgodnie z charakte¬ rystyka filtru grzebieniowego luminancji (to znaczy 55 majace wiele pasm przepustowych zgrupowanych wokól wielokrotnosci czestotliwosci Mmii i zer w nieparzystych wielokrotnosciach polowy czesto¬ tliwosci linii).

Sygnal wyjsciowy z sumatora 35 jest podawany 60 poprzez element opózniajacy 42 do sumatora 50 dla sumowania tego sygnalu z sygnalem wyjsciowym chrominancji filtru pasmowo^przepustowego 47 i utworzenia nowego calkowitego sygnalu w*'posta¬ ci przeniesionej podnosnej, wlasciwego do zastoso- «5 wania przy zapisie plyt wizyjnych.89 243 9 10 Opisane urzadzenie do transkodowania za pomo¬ ca filtru grzebieniowego 30 spelnia kilka funkcji niezbednych do korzystnego zastosowania sygnalu z przeniesiona podnosna. [Pierwsza funkcja jest se¬ paracja skladowych, to znaczy wydzielenie sklado¬ wych sygnalu chrominancji i wykluczenie sklado¬ wych luminancji na zacisku T8 oraz wydzielenie skladowych sygnalu luminancji i wykluczenie skla¬ dowych chrominancji w sygnale wyjsciowym na zacisku T4.

Uzycie filtrów separujacych umozliwia podanie skladowych sygnalów chrominancji do modulatora 43, aby uzyskac ich przesuniecie do pasma srodko¬ wego, które jest potrzebne przy zapisie, przy czym z pewnoscia nie wystapi równoczesne przesuniecie wysokoczestolfliwosciowych skladowych luminancji sygnalu w systemie INT9C w poblizu lub w wielo¬ krotnosciach czestotliwosci linii. Zapobiega to rów¬ niez przejsciu wszystkich lub czesci wysokoczesto- tliwosciowych skladowych sygnalu luminancji do sygnalu wyjsciowego (jako przejscie od zacisku T4 do sumatora 50), przy czym z pewnoscia przejsciu takiemu nie bedzie towarzyszylo przejscie sklado¬ wych sygnalu chrominancji w poblizu lub w nie¬ parzystych wielokrotnosciach polowy czestoliliiwosici linii w ich oryginalnym pasmie (niepozadane przy zapisie ze wzgledu na dudnienia).

Przy separacji nie jest konieczne oddzielanie grzebieniowe sygnalu kodowanego w systemie NTSC ponizej najmniejszej czestotliwosci wstegi bocznej (na przyklad w przyblizeniu 2 MHz) dla podnosnej koloru 3,58 MHz. Filtr grzebieniowy 30 spelnia poza funkcja separacji funkcje prowadzaca do uzyskania pozadanego filtrowania grzebieniowe¬ go sygnalu wejsciowego w pasmie czestotliwosci ponizej najmniejszej czestotliwosci wstegi bocznej NTSC. Pozadane jest zwlaszcza filtrowanie grze¬ bieniowe sygnalu luminancji powyzej pasma srod¬ kowego (na przyklad 1—2 MHz), aby rozdzielic wstegi .boczne z przeniesiona podnosna, przecho¬ dzace przez filtr 47. W tym celu czestotliwosc gra¬ niczna fco filtru górnoprzepustowego 20 z fig. la ma wartosc dostatecznie mala, aby (umozliwic prze¬ puszczenie skladowych sygnalu wystepujacych w rozdzielonym pasmie srodkowym. N Aby wyjasnic cel omówionego wstepnego filtro¬ wania grzebieniowego srodkowego pasma sygnalu luminancji przed jego polaczeniem z sygnalami chrominancji o przesunietych czestotliwosciach na¬ lezy wyjasnic, ze zaleznie od rodzaju obrazu sygnal luminancji moze zawierac skladowe lezace w po¬ blizu lub w nieparzystych wielokrotnosciach polo¬ wy czestotliwosci linrj. Informacje obrazu (to zna¬ czy krawedzie i inne .stany przejsciowe) zoriento¬ wane katowo w stosunku do obu osi odchylania, powstaja w wyniku wytwarzania (skladowych syg¬ nalu wizyjnego o czestotliwosciach^ które odbie¬ gaja od wartosci bedacych wielokrotnosciami cze¬ stotliwosci linii. Obecnosc takich informacji „prze¬ katnych" jest spowodowana obecnoscia skladowych luminancji zawartych w pasmach przepustowych filtru grzebieniowego chrominancji w ukladzie Fre- dendaira i nie wystepuje tu pelna separacja skla¬ dowych luminancji i chrominancji, w wyniku czego pojawiaja sie ciagUe pewne przeswity luminancji w kolor. ¦ ¦ , W ukladzie z fig. la, „przekatne" skladowe syg¬ nalu luminancji, które przechodza przez filtr grze¬ bieniowy chrominancji do zacisku T, i równiez sa zawarte w pasmie przepustowym filtru pasmowego 41, sa przesuwane w dól do pasma przepustowego filtru 47, wraz z pozadanymi skladowymi sygnalu chrominancji i nie zostaja oddzielone od sklado¬ wych sygnalu chrominancji, w wyniku czego po¬ wstaja przeswity luminancji w kolor. Wplyw prze- switów jest jednak widoczny w niewielkim stop¬ niu.

Powyzsze rozwazania dotycza takze przeswitów „przekatnych" tych skladowych luminancji w ko-, lor, które leza z pasmie wielkich czestotliwosci, w którym równiez leza skladowe chrominancji w zwyklym systemie NTOC. W systemie z przenie¬ siona podnosna wedlug wynalazku nalezy rozwa¬ zyc inny rodzaj przeswitów „przekatnych", a mia¬ nowicie wplyw przeswitów „przekatnych" spowo¬ dowanych skladowymi luminancji lezacymi w pas^ mie srodkowym rozdzielonym przeniesiona podnos¬ na sygnalu chrominancji Powstawanie tych prze¬ switów w kolor jest problemem znacznie istotniej¬ szym niz powstawanie przeswitów spowodowanych skladowymi luminancji z pasma wielkich czesto¬ tliwosci ze wzgledu na wieksza energie zawarta w skladowych pasma srodkowego w stosunku do skladowych pasma wielkich czestotliwosci.

Przedstawiony na fig. la uklad filtrujacy grze- bieniowo sygnal luminancji w rozdzielonym pasmie srodkowym zasadniczo wyklucza przeswity „prze¬ katne" w kolor skladowych luminancji tego pasma.

To znaczy, ze sygnal wyjsciowy z filtru ^grzebie- niowego luminancji pojawiajacy sie na zacisku T4, jest zasadniczo pozbawiony skladowych o czestotli- wosciach równych lub w przyblizeniu równych nieparzystym wielokrotnosciom polowy czestotli¬ wosci linii. iDzieki wykorzystaniu sygnalu uzyski¬ wanego z sumatora 50 mozna zastosowac filtrowa¬ nie grzebieniowe do oddzielania skladowych syg- *o nalu chrominancji przeniesionej podnosnej przy zalozeniu, ze skladowe te sa zasadniczo wolne od towarzyszacych im zakladowych luminancji pasma srodkowego, które powoduja przeswity.

Fig. Ib przedstawia transkoder uzupelniajacy 45 transkoder z fig. la, do transkodowania sygnalu z przeniesiona podnosna do postaci sygnalu w sys¬ temie NTSC i przeslania go do odbiornika telewi¬ zyjnego. 4 Wejsciowy sygnal zespolony przeniesionej pod-' 50 nosnej (uzyskany na przyklad z odtwarzanej plyty) jest podawany przez wzmacniacz wejsciowy 60 na zacisk wejsciowy T filtru grzebieniowego 70. Filtr grzebieniowy 70 sklada sie z dwóch linii opózniaja¬ cych 71 i. 72 z opóznieniami równymi okresowi jed- 55 nej linii, które sa polaczone kaskadowo. Ten ro- •dzaj filtru grzebieniowego jest znacznie korzyst¬ niejszy niz z pojedyncza linia opózniajaca ze wzgle¬ du na tlumienie wciec w grzebieniowej charakte¬ rystyce czestotliwosciowej i na zdolnosc dokladne- 60 go oddzielania skladowych sygnalów luminancji i chrominancji, która jest tutaj mniej zalezna od stabilnosci czestotliwosci skladowych wejsciowego sygnalu zespolonego (taka stabilnosc czestotliwosci jest specjailnie trudna do utrzymania ^w urzadze- 65 niach odtwarzajacych plyty wizyjne). Jednakze wy-89 243 li ii konanie z pojedyncza \frnia opózniajaca moze zna¬ lezc zastosowanie, zwlaszcza gdy stosowana jest technika korekcji czestotliwosci w celu zmniejsze¬ nia niestabilnosci lub w innych przypadkach, gdzie stabilnosc czestotliwosci skladowych nie jest trud¬ na do utrzymania.

W Celu uzyskania charakterystyki filtru grzebie¬ niowego zgodnej ze wspomniana wczesniej charak¬ terystyka filtru grzebieniowego chrominancji (to znaczy pasma przepustowego przy nieparzystych wielokrotnosciach polowy czestotliwosci linii i ze¬ ra przy wielokrotnosciach czestotliwosci linii), syg¬ nal ze srodkowego punktu ukladu tinii opózniaja¬ cych (to znaczy -z wyjscia linii 71) jest odejmowa¬ ny w ukladzie odejmujacym 74 od sumy sygnalu wejsciowego (z zacisku Ta) i sygnalu wyjsciowego (to znaczy sygnalu z wyjscia linii opózniajacej 72).

Sumowanie sygnalów wejsciowego i wyjsciowego Jest przeprowadzone w sumatorze 73. Skladowe sygnalów wejsciowego i wyjsciowego musza miec wlasciwie dobrane amplitudy w stosunku do syg¬ nalu z punktu srodkowego, alby uzyskac wlasciwe znoszenie sie skladowych sygnalów o czestotliwos¬ ciach równych wielokrotnosciom czestotliwosci li- nifcprzy czym dla przedstawionego przykladu wlas¬ ciwy stosunek wynosi 1 :2. Wynika stad, ze suma¬ tor 73 zawiera odpowiednie elementy tlumiace dla 'dostarczania sygnalu wyjsciowego odpowiadajacego sumie polowy amplitudy sygnalu wejsciowego i po¬ lowy amplitudy sygnalu wyjsciowego.

Sygnal wyjsciowy z ukladu odejmujacego 74 po¬ jawia sie na zacisku wyjsciowym Tb i jest poda¬ wany na filtr pasmowo^przepustowy 81 majacy pasmo przepustowe umieszczone wokól czestotli¬ wosci fs (rip. 1,53 MHz) przeniesionej podnosnej, a szerokosc pasma wlasciwa do selekcji wsteg bocz¬ nych sygnalu z przeniesiona podnosna (np. fs' ±500 kHz). Sygnal wyjsciowyz filtru 81 odpowiada sygnalowi chrominancji przeniesionemu w pasmo srodkowe wejsciowego sygnalu zespolonego w celu wykluczenia skladowych sygnalu luminancji z pas¬ ma dolnego i srodkowego. Czestotliwosc tego wy¬ selekcjonowanego sygnalu chrominancji jest prze¬ suwana w strone wiekszych czestotliwosci, do pas¬ ma pozajdanego dla sygnalu wyjsciowego, w wyni¬ ku mieszania w modulatorze 83 z sygnalem wyj¬ sciowym oscylatora 85. Ta ostatnia operacja odby¬ wa sie przy czestotliwosciach fs + fs' (np. 3,58'MHz+ 1,53 MHz = 5,11 MHz), a wynikowa czestotliwosc róznicowa jest zawarta w pasmie po¬ zadanej wyjsciowej czestotliwosci fs podnosnej (np. czestotliwosc podnosnej w systemie NTSC wy¬ nosi 3,38 MHz). Z wyjsciem modulatora 83 jest po¬ laczony (filtr pasmowo-przepustowy 87 o szerokim pasmie przepustowym (na przyklad fs ±500 kHz) umieszczonym wokól fs.

Filtr grzebieniowy 70 na fig. Ib zawiera ponadto sumator 76 do dodawania sygnalu z punktu srod¬ kowego (wyjscie linii 71) i sygnalu uzyskanego w wyniku sumowania sygnalów wejsciowego i wyj¬ sciowego (to znaczy sygnalu wyjsciowego sumatora 73), aby wytworzyc filtr grzebieniowy o uprzednio omówionej charakterystyce filtru grzebieniowego luminancji (to znaczy pasma przepustowe przy wie- lokroteosciach czestotliwosci linii i zera przy nie¬ parzystych wielokrotnosciach polowy czestotliwosci 40 45 50 55 linii). Sygnal wyjsciowy z sumatora 73 jest poda¬ wany na sumator 76 poprzez filtr górnoprzepusto - wy 77 dla uzyskania polaczenia z nierozdzielona czescia dolnego pasma sygnalu. Filtr górnoprzepu- stowy 77 ma podobna konstrukcje do filtru górno- przepustowego 20 na fig. la i wykorzystuje pola¬ czenie filtru dolnoprzepustowego 77A i ukladu odej¬ mujacego 77C do odejmowania sygnalu wyjsciowe, go z filtru dolnoprzepustowego od sygnalu nieod- filtrowanego przechodzacego przez element opóz¬ niajacy 77B. Podobnie do filtru 20, czestotliwosc graniczna filtru 77 jest tak wybrana, aby lezala ponizej czestotliwosci najnizszej wstegi bocznej sygnalu z przeniesiona podnosna (na przyklad fco = 1 MHz). Sygnal z punktu srodkowego jest po¬ dawany na sumator 76 poprzez element opózniaja¬ cy 75 (o opóznieniu dopasowanym do opóznienia elementu opózniajacego 77B).

Sygnal wyjsciowy z sumatora 76 jest podawany na zacisk wyjsciowy Tc filtru i zawiera nieodfil- trowane skladowe dolnego pasma sygnalu lumi¬ nancji {lezace ponizej fco) oraz odfiltrowane grze- bieniowo skladowe ze srodkowego i górnego pasma sygnalu luminancji, w celu wykluczenia sklado¬ wych srodkowego pasma sygnalu chrominancji.

Sygnal wyjsciowy z sumatora 76 jest podawany na element opózniajacy 82, który opóznia skladowe sygnalu luminancji o czas wybrany tak, aby byl równy calkowitemu opóznieniu skladowych sygna¬ lu luminancji w stosunku do opóznienia sklado¬ wych sygnalu chrominancji (powstalego na drodze od zacisku TB do wyjscia filtru pasmowo-przepus- towego <87). Wyjsciowy sygnal luminancji z elemen¬ tu opózniajacego 82 jest laczony w sumatorze 90 z wyjsciowym sygnalem Chrominancji o przesunie¬ tej czestotliwosci, uzyskiwanym z filtru 87 w celu utworzenia zespolonego sygnalu w systemie NTSC nadajacego sie no odtworzenia w odbiorniku tele¬ wizyjnym.

W transkoderach z fig. la i fig. Ib linie opóznia¬ jace 31, 71, 72 moga byc liniami ultradzwiekowymi typu szerokopasmowego, modulatory 43, 83 moga byc modulatorami podwójnie zrównowazonymi, ele¬ menty o malym opóznieniu 25, 32, 42, 75, 77B, 82 moga ^byc odcinkami kabla wspólosiowego, oscyla¬ tory 45, 85 moga byc sterowane odpowiednio cze¬ stotliwoscia linii sygnalu poddawanego transkodo- waniu.

Fig. 2a przedstawia transkoder z fig. la z dodat¬ kowym sumatorem. W transkoderze tym pomiedzy zacisk wyjsciowy T4 filtru grzebieniowego lumi¬ nancji i wejscie elementu opózniajacego 42 wpro¬ wadzono dodatkowy sumator 40. Sumator 40 doko¬ nuje dodatkowego sumowania sygnalu z zacisku T4 z sygnalem wyjsciowym z filtru dolnoprzepustowe¬ go 21 (dolnoprzepustowy element filtru górnoprze- pustowego 20), podajac sygnal wynikowy na wej¬ scie elementu opózniajacego 42. Pozostala czesc transkodera na fig. 2a odpowiada dokladnie trans- koderowi z fig. la.

W celu wyjasnienia zadania dodatkowego suma¬ tora 40 nalezy zaznaczyc, ze w transkoderze z fig. la wystepuje samoistna korekcja apertury poziomej (to znaczy korekcja VielMoh czestotli¬ wosci) sygnalu luminancji. Stosunek amplitud syg¬ nalów wejsciowych w sumatorze 35, wlasciwy dla89 13 filtru grzebieniowego z jedna linia opózniajaca (to znaczy wlasciwy do uzyskania tlumienia sklado¬ wych przy nieparzystych wielokrotnosciach polowy czestotliwosci linii) wynosi 1:1. Do sumatora 35 sa dostarczane sygnaly o pelnej amplitudzie z wej¬ scia i wyjscia linii opózniajacej, przy czym takie zasilanie (przy wielokrotnosciach czestotliwosci li¬ nii) daje skladowe sygnaly luminancji o podwójnej amplitudzie w przypadku skladowych o czestotli¬ wosciach wiekszych od czestotliwosci granicznej fco filtru górnoprzepustowego 20. W przypadku skladowych sygnalu iuminancji w nierozdzielonym dolnym pasmie ponizej czestotliwosci 'granicznej fco nie wystepuje skladnik sygnalu wyjsciowego li¬ nii opózniajacej, to znaczy skladowe sygnalu lumi¬ nancji dolnego pasma sa podawane do sumatora tylko z zacisku T2. W wyniku tego skladowe lu- minancji z odfiltrowanych pasm górnego i srodko¬ wego maja amplitude zwiekszona dwukrotnie w stosunku do niefiltrowanych skladowych dolnego pasma.

W przypadku prawidlowego uwydatnienia wiel¬ kich czestotliwosci, prawidlowego ich umieszczenia w widmie (okreslonego wyborem fco) i prawidlo¬ wego ksztaltu spadku charakterystyki (okreslonego spadkiem charakterystyki filtru dolnoprzepustowe¬ go 21) sa prawidlowe, to uklad z fig. la mozna stosowac bez zmian. Dla usuniecia uwydatniania wielkich czestotliwosci nalezy stosowac uklad z fig. 2a. Na wejscie sumatora 40 jest podawany sygnal.z filtru dolnoprzepustowego 21 oraz sklado¬ wa sygnalu dolnego pasma dostarczana z zacisku T2 dla podwojenia wartosci amplitudy tej sklado¬ wej w celu usuniecia uwydatniania tej czesci od¬ filtrowanego grzebieniowo pasma. Dla uzyskania uwydatniania wielkich czestotliwosci w mniejszym stopniu niz stosunek 2 :1 wytwarzany przez uklad z fig. la, mozna stosowac uklad z fig. 2a, wyko¬ rzystujac w nim elementy tlumiace, umozliwiajace uzyskanie uwydatniania w pozadanym stopniu.

Elementy tlumiace sa wlaczone pomiedzy wyjscie filtru dolnoprzepustowego 21 i sumator 40. Dzieki zastosowaniu regulowanych elementów tlumiacych mozna regulowac uwydatnianie pozadanych czesto¬ tliwosci sygnalu luminancji.

Uwydatnianie wielkich czestotliwosci podobne do omówionego uwydatniania w ukladzie z ,fig". la, wystepuje równiez w transkoderze z fig. Ib. To znaczy, ze w wyjsciowym sygnale luminancji z fil¬ tru grzebieniowego skladowe niefiltrowanego dol¬ nego pasma (przesylane tylko jako sygnal punktu srodkowego) maja amplitude równa polowie zwiek¬ szonej amplitudy filtrowanych grzebieniowo skla¬ dowych pasm górnego i srodkowego (przesylanych jako polowa sumy sygnalów wejsciowego i wyj¬ sciowego i równiez jako sygnal puntku srodko¬ wego).

Fig. 2b przedstawia transkoder zawierajacy ele¬ menty do usuniecia Club zmniejszenia) uwydatnia¬ nia wielkich czestotliwosci. Pomiedzy wyjsciowy zacisk filtru i wejscie elementu opózniaiajGego 82 jest wlaczony dodatkowy sumator 101. Sumator 101 sumuje sygnal z zacisku filtru z sygnalem wyjscio¬ wym dodatkowego filtru dolnoprzepustowego 100 (o czestotliwosci granicznej zblizonej do czestotli- 243 14 wosci granicznej filtru dolnoprzepustowego 77A), do którego jest doprowadzany sygnal z punktu srodkowego. Sygnal wyjsciowy z filtru dolnoprze¬ pustowego 190 jest laczony z sygnalem punktu srodkowego sumatora 76 posiadajacego czestotli¬ wosc zawarta w dolnym pasmie dla zwiekszenia amplitudy skladowych sygnalu, posiadajacych cze¬ stotliwosci zawarte w dolnym pasmie do pozada¬ nej wartoscL Wprowadzenie regulowanego elemeri- tu tlumiacego umozliwia regulacje 'Uwydatniania wielkich czestotliwosci tak, jak w ukladzie z fig. 2a.

Transkoder z fig. 2b rózni ,sie ponadto od trans- kodera z fig. 2a tym, ze wyjscie filtru dolnoprze¬ pustowego 77A (dolnoprzepustowy element filtru górnoprzepustowego 77) jest polaczone z wejsciem sumatora 101 poprzez inwerter fazowy 102. Dzieki temu uzyskuje sie w pewnym stopniu korekcje apertury pionowej (to znaczy uwypuklenie elemen¬ tów pionowych). Regulacja wartosci sygnalu z in- ^ wertera 102 moze byc przeprowadzana za pomoca regulowanego elementu tlumiacego polaczonego z sumatorem 101 lub za pomoca zastosowanych do¬ datkowo elementów korekcyjnych apertury piono¬ wej. Ograniczenie tego sygnalu do czestotliwosci zawartych w nierozdzielonym pasmie dolnym daje mozliwosc nieoddzialywania na pozadane filtrowa¬ nie grzebieniowe powyzej czestotliwosci granicz¬ nej fco.

Fig. 2a i fig. 2b ilustruja przyklad regulacji ko- rekcji apertury poziomej i pionowej w ukladzie filtrowania "grzebieniowego wedlug wynalazku. Dla uproszczenia nie beda dalej omawiane poszczegól¬ ne sposoby korekcji apertury w dalszych rozwia¬ zaniach, gdyz fachowcy moga wykorzystac uklady korekcji z fig. 2a i fig. 2b do nastepnych rozwia¬ zan.

Fig. 3 przedstawia transkoder z fig. la, w którym filtrowanie górnoprzepustowe i grzebieniowe w fil¬ trze grzebieniowym chrominancji sa odwrócone 40 w stosunku do ukladu z fi-g. la, a pozadana cha¬ rakterystyka filtru grzebieniowego luminancji jest uzyskana w procesie odejmowania.

W ukladzie z fig. 3, wejsciowy sygnal zespolony na przyklad sygnal w systemie NTSC, jest poda¬ wany na linie opózniajaca 31 o opóznieniu 1 linii.

Uklad odejmujacy 33 odejmuje sygnaly wejsciowy i wyjsciowy z linii opózniajacej 31, dla umozliwie¬ nia filtrowania grzebieniowego w calym pasmie (pasma przepustowe przy nieparzystych wielokrot¬ no nosciach polowy czestotliwosci linii i zera przy wielokrotnosciach czestotliwosci linii). Filtr górno- przepustowy 120 przepuszcza selektywnie tylko te skladowe odfiltrowanego grzebieniowego sygnalu wyjsciowego, które znajduja sie powyzej nieroz- 55 dzielonego dolnego pasma. Filtr górnoprzepustowy 120 zawiera filtr dolnoprzepustowy 121, element opózniajacy 125 i uklad odejmujacy 123, rozmiesz¬ czone podobnie jak w uprzednio opisanym filtrze górnoprzepustowym 20. Sygnal wyjsciowy z ukladu 63 odejmujacego 123 pojawiajacy sie ma zacisku T3' odpowiada sygnalowi na zacisku T3 ukladu z fig. la i jest przepuszczany przez filtr pasmowo-przepus- towy 41 i podawany na modulator 43 i filtr pasmo- wo-przepustowy 47, jak w ukladzie z fig. la dla w uzyskania pozadanego sygnalu chrominancji prze-89 niesionej podnosnej o przesunietej czestotliwosci w celu utworzenia sygnalu zespolonego na wyjsciu sumatora 50.

Ponadto sygnal z zacisku T8* mozna zastosowac jako sygnal wejsciowy ukfcadu odejmujacego 1.35 realizujacego odejmowanie tego sygnalu od niefil- trowanego grzebieniowo wejsciowego sygnalu zes¬ polonego. Niefiltrowany sygnal . wejsciowy jest otrzymywany z wyjscia linii opózniajacej 31 i jest podawany na uklad odejmujacy 135 przez element opózniajacy 132 (o opóznieniu dopasowanym do opóznienia elementu opózniajacego 125). Dzieki wlaczeniu w uklad odejmujacy 135 elementów do regulacji i ainplitudy sygnalów wejsciowych, syg¬ nal wejsciowy z ukladu odejmujacego 135 moze byc wprowadzony na zacisk wyjsciowy T4', w któ¬ rym niepozadane skladowe (przy nieparzystych wielokrotnosciach, polowy czestotliwosci linii) nie- filtrowanego grzebieniowo sygnalu zostaja usunie¬ te w pasmie górnym i srodkowym w wyniku odje- cia; od nich sygnalu wyjsciowego z filtru grzebie¬ niowego chrominancji. Sygnal z zacisku wyjscio¬ wego T4' jest przetwarzany jak na fig. la dzieki wprowadzeniu go na sumator 50 poprzez element opózniajacy 42, w celu wytworzenia na wyjsciu sumatora 50 wyjsciowego sygnalu zespolonego.

Niefiltrowane grzefbieniowo skladowe o czestotli-. wosciach zawartych w dolnym pasmie wyjsciowego sygnalu zespolonego w ukladzie z fig. 3 sa opóz¬ niane (w wyniku przepuszczenia przez linie opóz¬ niajaca 31), podczas gdy nie filtrowane grzebienio¬ wo skladowe sygnalu o czestotliwosciach dolnego pasma w ukladzie z fig. la nie sa opózniane (omi¬ jaja linie opózniajaca 31). Zastosowanie linii opóz¬ niajacej 31 dla skladowych sygnalu o czestotliwos¬ ciach dolnego pasma przy zapisie umozliwia rów¬ noczesne ominiecie takiej linii opózniajacej przy odtwarzaniu, bez separacji skladowych sygnalu o czestotliwosciach dolnego pasma od pozostalych skladowych sygnalu. Zaleta ta jest bardziej widocz¬ na przy odtwarzaniu.

Fig. 4 przedstawia zmieniony w porównaniu z ukladem z fig. lto transkoder, w którym filtr pas¬ mowo-przepustowy ogranicza filtr grzebieniowy do Stosunkowo waskiego pasma srodkowego, rozdzie¬ lonego skladowymi sygnalu luminancji i sklado¬ wymi sygnalu chrominancji z przeniesiona pod- nosna. Skladowe obydwu pasm, górnego i dolnego, sygnalu wejsciowego omijaja filtr grzebieniowy.

W ukladzie z fig. 4 wejsciowy sygnal zespolony z przeniesiona podnosna, uzyskany, z urzadzenia odtwarzajacego plyty wizyjne, jest podawany przez filtr pasmowo-przepustowy 150 na zacisk, wejscio¬ wy Ta* filtru grzebieniowego 70. Filtr pasmowor -przepustowy 150 sklada sie z filtru pasmowo-zapo- rowego 150A stosowanego do zespolonego sygnalu wejsciowego i ukladu odejmujacego 150C do odej¬ mowania sygnalu wyjsciowego z filtru 150A od niefiltrowanegp; wejsciowego sygnalu zespolonego .przepuszczonego przez element opózniajacy 150B (ó< opóznieniu dopasowanym do opóznienia powsta¬ lego^ w filtrze 150A),.,Pasmo zaporowe filtru 150A odpowiada.. . .rozdzielonemu pasmu srodkowemu (PPvV ±500 ifcHz).

^ Filtr grzebieniowy . 70' sklada sie. z kaskadowo polajczonycji „linii opózniajacych 71 i 72, sumatora 243 16 73 do sumowania sygnalów wejsciowych i wyjscio¬ wych o wyregulowanych amplitudach, dostarcza¬ nych z ukladu linii .opózniajacych i ukladu odej¬ mujacego 74 do odejmowania sygnalu z punktu srodkowego od sygnalu wyjsciowego z sumatora 73.

Te elementy tworza filtr grzebieniowy, podobny do filtru z fig. Ifb, dostarczajacy sygnaly pojawia¬ jace sie na wyjsciowym zacisku filtru Tb\ Sygnaly z zacisku IV sa przetwarzane przez filtr pasmowo- -przepustowy 81, modulator 83 i filtr pasmowo- -przepustowy 87, jak na fig. Ib, w celu przesunie¬ cia czestotliwosci sygnalu chrominancji o pozadana wartosc. Filtr pasmowo-przepustowy 81 mozna po¬ minac ze wzgledu ograniczenia filtracji grzebienio- wej wprowadzane na wejsciu filtru 150.

Filtr grzebieniowy 70' zawiera równiez sumator 76* do sumowania sygnalu z punktu srodkowego z sygnalem wyjsciowym sumatora 73. Sygnaly ta sa podawane bezposrednio na sumator 76* w prze-, ciwienstwie do zastosowanego elementu opózniaja¬ cego 75 w filtrze górnoprzepustowym 77 na fig. Ib.

Sygnal wyjsciowy filtru grzebieniowego luminancji na zacisku wyjsciowym Tc\ zawiera tylko skladowe o czestotliwosciach pasma srodkowego ze wzgledu 2_ na ograniczenie wprowadzane przez filtr pasmo¬ wo-przepustowy 150. Te odfiltrowane grzebieniowo skladowe o czestotliwosciach pasma srodkowego sa laczone w sumatorze 160 z niefiitrowanymi grzebie¬ niowo skladowymi pasm dolnego i górnego, otrzy- manymi na wyjsciu filtru pasmowo-zaporowego 150A. Sygnal wyjsciowy luminancji sumatora 160 jest podany (przez element opózniajacy 82) do su¬ matora 90, w celu zmieszania go z sygnalem chro¬ minancji o przesunietej czestotliwosci, uzyskanym z wyjscia filtru pasmowo-przepustowego 87.

Zaleta ukladu na fig. 4 jest pozadana waskopas- mowosc (w przyblizeniu szerokosc pasma 1 MHz) filtru grzebieniowego 70, która decyduje o mniej¬ szym koszcie linii opózniajacych. 40 Fig. 5 przedstawia uklad podobny do ukladu z fig. 4, w którym filtr grzebieniowy jest takze waskopasmowy i w którym wprowadzenie przesu¬ wania czestotliwosci przed filtrowaniem grzebie¬ niowym umozliwia stosowanie stosunkowo tanich, dostepnych w handlu ultradzwiekowych linii opóz¬ niajacych. W ukladzie na fig. 5 wejsciowy sygnal zespolony (z przeniesiona podnosna) jest podawany na filtr pasmowo-przepustowy 150, jak na fig. 4.

Sygnal wyjsciowy filtru pasmowo-przepustowego 150 jest mieszany z sygnalami oscylacyjnymi o cze- 50 stótliwosci równej sumie czestotliwosci podnosnych z generatora 152 w modulatorze 154 (na przyklad podwójnie zrównowazonym).

Uklad polaczen elementów 71, 72, 73, 74 i 76* filtru grzebieniowego 70" na fig. 5 odpowiada ukla- f5 dowi w fig. 4. Linie opózniajace 71 i 72 przepusz¬ czaja waskopasmowy róznicowy sygnal z wyjscia modulatora (zawarty w pasmie 3^58 MHz +500 kHz), oprócz powstalej w wyniku modulacji skladowej o czestotliwosci sumarycznej ze wzgledu na to, ze 60 jeden z sygnalów mieszanych w operacji filtrowa¬ nia w filtrze grzebieniowym 70" jest nieopóznio- nym sygnalem wejsciowym, nalezy w modulatorze 154 zastosowac okreslone elementy (na przyklad filtr dolnoprzepustowy . lub pasmowo-przepustowy) 65 do tlumienia wynikowej czestotliwosci sumarycznej17 przed doprowadzeniem sygnalu do zacisku wejscio¬ wego Ta" filtru grzebieniowego.

Oddzielone skladowe sygnalu Chrominancji po¬ jawiaja sie na wyjsciu ukladu odejmowanego 74 (zacisk Tb"). Dzieki oddzieleniu tych skladowych za pomoca filtru pasmowo-przepustowego 87 uzys¬ kuje sie sygnal chrominancji na wyjsciu suma¬ tora 90.

Oddzielone skladowe sygnalu luminancji rozdzie¬ lonego pasma pojawiajace sie na wyjsciu sumato¬ ra 76' sa zawarte w zakresie niewlasciwym do uzy¬ cia w sygnale wyjsciowym (sa przesuniete w góre od ich wlasciwego polozenia w zakresie srodko¬ wym). Przesuniecie w dól tych skladowych sygna¬ lu luminancji do wlasciwego polozenia w pasmie srodkowym jest uzyskiwane za pomoca dodatko¬ wego ich mieszania z sygnalami oscylacyjnymi z generatora 152 w modulatorze 156. Modulator 156 jest modulatorem podwójnie zrównowazonym. Cze¬ stotliwosc róznicowa modulacji dostarcza filtrowane grzebieniowo skladowe sygnalu luminancji, które sa dodawane do niefiltrowanych skladowych o cze¬ stotliwosciach z górnego i dolnego pasma, dopro¬ wadzanych . z wyjscia filtru pasmowo-zaporowego 150A do sumatora 16(1? Wyjscie sumatora 160 do¬ starcza wejsciowego sygnalu luminancji do miesza- cza 90.

W ukladach odtwarzajacych z fig. 4 i fig. 5 skla¬ dowa o czestotliwosci zawartej w dolnym pasmie omija linie opózniajaca, w wyniku czego zmniejsza siflr wymaganie co do szerokopasmowosci linii opóz¬ niajacej. Jednakze, gdy omijanie linii opózniajacej ma miejsce takze w ukladzie zapisujacym, to nie jest zachowana synchronizacja pionowa skladowej o czestotliwosci dolnego pasma w stosunku do to¬ warzyszacych skladowych. Z drugiej strony, jezeli pominie sie omijanie linii opózniajacej przez skla¬ dowe o czestotliwosciach dolnego pasma w ukla¬ dzie zapisujacym, to mozna omijac linie spózniaja¬ ca w ukladzie odtwarzajacym, lub nie omijac, ze znacznie mniejsza mozliwoscia braku synchroni¬ zacji w obydwu wypadkach. Koszt szerokopasmo¬ wej linii opózniajacej jest mozliwy do przyjecia w ukladzie zapisujacym, natomiast w ukladzie od¬ twarzajacym nalezy stosowac waskopasmowe linie opózniajace.

Fig. $ przedstawia transkoder stosowany przy odtwarzaniu, w którym omawiana funkcja odejmo¬ wania jest stosowana w celu uzyskania charakte¬ rystyki filtru grzebieniowego dla sygnalu luminan¬ cji. FiUtr grzebieniowy 70A na fig. 6 sklada sie z elementów 71, 72, 73 i 74 dostarczajacych filtro¬ wany grzebieniowo sygnal chrominancji na wyjscie ukladu odejmujacego 74 (zacisk wyjsciowy Tz), lecz nie zawiera dodatkowego sumatora, czym rózni sie od ukladu z fig. 5, w którym wystepuje sumator 76'. Sygnal wyjsciowy na zacisku Ty jest niefiltro- wany grzebieniowo.

W urzadzeniu z fig. 6 wyjsciowy sygnal zespo¬ lony jest mieszany z sygnalami oscyllacyjnymi tfs' + fs) z generatora 152' w modulatorze 154' nie¬ zrównowazonym dla czestotliwosci nosnej. Jedna ze skladowych uzyskanych w wyniku modulacji ma czestotliwosc nosna równa 2fs'+ 2fs (na przyklad w przyblizeniu 10,2 MHz), przy czym podnosna ma czestotliwosc równa fs' + 2L* zawarta w dolnej I 243 18 wstedze bocznej (na przyklad w przyblizeniu 8,7 MHz). Filtr 155 szczatkowej wstegi bocznej ma charakterystyke pasmowo-przepustowa, na której czestotliwosc nosna znajduje sie w punkde srod- kowym na zboczu od strony wielkich czestotliwosci.

Odfiltrowane grzebieniowo skladowe sygnalu chrominancji majace czestotliwosci otaczajace cze¬ stotliwosc (fs* + 2fs) podnosnej, pojawiajace sie na zacisku wyjsciowym Tz, sa filtrowane przez filtr io pasmowo-przepustowy 157 dla dalszego zmieszania z sygnalami oscylacyjnymi o czestotliwosci (fs' + fs) z generatora 152' w modulatorze 156*. Sygnaly o wynikowej czestotliwosci róznicowej zawierajace sygnaly chrominancji w pozadanym pasmie syste- mu NTSC, otaczajacym czestotliwosc fs, sa filtro¬ wane przez filtr pasmowo-przepustowy 87 w celu -utworzenia sygnalu wyjsciowego w sumatorze 90.

Odfiltrowany grzebieniowo sygnal chrominancji na wyjsciu filtru pasmowo-przepustowego 157 jest przesylany do ukladu odejmujacego 163 w celu od¬ jecia go od niefiltrowanego grzebieniowo sygnalu zespolonego (o przesunietym w góre widmie), otrzymanego z zacisku Ty poprzez element opóznia¬ jacy 161 (o opóznieniu dopasowanym do opóznienia filtru pasmowo-przepustowego 157). Sygnal wyj¬ sciowy z ukladu odejmujacego 163 jest podawany na detektor obwiedni 165. Filtr dolnoprzepustowy 167 odzyskuje z wyjscia detektora sygnal lumi¬ nancji o czestotliwosciach zawartych w pasmie podstawowym, zawierajacy filtrowane grzebieniowo skladowe o czestotliwosciach zawartych w pasmie srodkowym wraz z niefiltrowanymi skladowymi pasma górnego i dolnego. Sygnal z wyjscia filtru 167 jest przesylany do sumatora 90 w celu wytwo¬ rzenia zespolonego sygnalu wyjsciowego w systemie * NTSC.

Fig. 6 przedstawia transkoder, w którym wyko¬ rzystano przesuwanie czestotliwosci do górnego pas¬ ma tak, aby stosunkowo szerokie pasmo sygnalu zespolonego stanowilo niewielki procent czestotli- 40 wosci nosnej. Sygnal o takim pasmie moze byc latwo przeniesiony przez ultradzwiekowa linie opózniajaca ze wzgledu na male procentowe zmia¬ ny czestotliwosci. • 45 Uklad na. fig. 6 przedstawia transkoder odtwa* rzajacy z korekcja „migotania" przeprowadzona przez omówione filtrowanie grzebieniowe. W tym celu generator 152* jest sterowany napieciowo zgod¬ nie z sygnalem wyjsciowym z detektora fazy 175.

Detektor fazy porównuje sygnal wyjsciowy z gene- ' ratora odniesienia 177 dostarczajace sygnaly o cze~ stotliwosci fs (na przyklad generator kwarcowy 3,58 MHz) z synchronizowanym sygnalem wyjscio¬ wym ukladu impuOsowego 173. Uklad impulsowy 173 zasilany impulsami o czestotliwosci linii do- 55 starczanymi z separatora synchronicznego 171 prze¬ puszcza selektywnie synchronizujaca czesc impul¬ sów z odfiltrowanego grzebieniowo sygnalu chro¬ minancji otrzymywanego na wyjsciu filtru pasmo¬ wo-przepustowego 87. Jest to uklad petli synchr&- 60 nizacji fazowej umozliwiajacej uwolnienie wyjscia modulatora 154' od „migotania", nadajacej sie do zastosowania w ukladzie z fig. 5.

Fig. 7 przedstawia transkoder podobny do ukladu ± fig. 6, w którym filtr 155*, szczatkowej Wstegi' 65 bocznej przepuszcza wynikowa czestotliwosc nosna19 (fs*+.fs) niezrównowazenia pojedynczo zrównowa¬ zonego modulatora 154' (reagujacego na wejsciowy sygnal zespolony i sygnal wyjsciowy z generatora 152'), jak równiez dolna wstege boczna (w której czestotliwosc podnosna znajduje sie w poblizu po¬ zadanej czestotliwosci fs). Na charakterystyce pas- mowo-przepustowej filtru 155' czestotliwosc nosna (fs* + fs) znajduje sie w punkcie srodkowym zbo¬ cza od strony wielkich czestotliwosci, aby mala czesc górnej wstegi bocznej równiez byla przepusz¬ czana. Procentowa modulacja nosnej przeprowa¬ dzana w modulatorze 154* jest utrzymywana na stosunkowo niskim poziomie.

Sygnal z wyjscia filtru 155' jest doprowadzany do zacisku wejsciowego filtru grzebieniowego 70A\ Uklad filtru 70A' jest podobny do ukladu filtru grzebieniowego 70A z fig. 6, skladajacego sie z ele¬ mentów 71, 72, 73, 74 wytwarzajacych filtrowany grzdbienlowó', wyjsciowy sygnal chrominancji na zacisku Tz' (wyjscie ukladu odejmujacego 74). Jed¬ nakze, w przeciwienstwie do fig. 6, skladowe syg¬ nalu chrominancji na zacisku TV maja pozadane polozenie w widmie sygnalu uzytecznego w syste¬ mie NTSC, czyli ich selekcja przez filtr pasmowy 87 umozliwia .bezposrednie dostarczenie sygnalu chrominancji o czestotliwosci fs do sumatora 90.

Niefiltrowany grzebieniowo sygnal zespolony (sygnal z punktu srodkowego) pojawia sie na za¬ cisku Ty' filtru 70A* i jest podawany przez element opózniajacy 161 (o opóznieniu dopasowanym do opóznienia filtru pasmowo-przepuistowego 87) na uklad odejmujacy 163, który odejmuje ten sygnal od sygnalu wyjsciowego filtru 87. Sygnal z wyjscia ukladu odejmujacego 163 jest przesylany do detek¬ tora obwiedni 165 i nastepnie do filtru dolnoprze- pustowego 167. Na wyjsciu filtru dolnoprzepusto- wego 167 uzyskuje sie sygnal luminancji zawiera¬ jacy filtrowane grzebieniowo skladowe o czestotli¬ wosciach pasma srodkowego i niefiltrowane skla¬ dowe o czestotliwosciach pasma górnego i dolnego, tworzace sygnal wyjsciowy na wyjsciu sumatora 90.

Urzadzenie na fig. 7 zawiera równiez uklad do korekcji „migotania", umieszczony przed filtrem grzebieniowym, zlozony z elementów 171, 173, 175, 177 i 152* w ukladzie petli synchronizacji fazowej podobnej do petli z fig. 6. Urzadzenie z fig. 7 nie wymaga zastosowania modulatora 156' koniecznego w ukladzie z fig. 6.

Fig. 8 i 9 przedstawiaja zastosowanie koderów wedlug wynalazku do kodowania informacji obra¬ zu kolorowego w systemie z przeniesiona pod¬ nosna.

Fig. 8 przedstawia zródlo niekodowanego sygna¬ lu obrazu kolorowego zawierajace zwykly projek¬ tor filmowy dostarczajacy trzech równoczesnych sygnalów koloru R, G, B odpowiadajacych czerwo¬ nej, zielonej i niebieskiej barwie obrazu. Sygnaly te sa podawane na konwencjonalna matryce 210, przeksztalcajaca trzy niezalezne sygnaly R, G, B na trzy niezalezne sygnaly wyjsciowe R—Y, B—Y i Y, gdzie Y = 0,3 R + 0,59 G + 0,11 B, które sa la¬ twe do kodowania.

Kazdy z róznicowych sygnalów koloru R—Y, B—Y wytworzonych przez matryce 210 jest poda¬ wany na odpowiedni, podwójnie zrównowazony mo¬ dulator 231 lub 233. Na modulatory 231 i 232 sa 243 podawane równiez sygnaly oscylacyjne odniesienia o fazach 0r-y i #b-y rózniacych sie o 90°.

Sygnaly wyjsciowe z modulatorów 231 i 233 sa su¬ mowane w sumatorze 235 dla wytworzenia sygnalu chrominancji modulowanego fazowo w funkcji barwy i modulowanego amplitudowo w funkcji nasycenia. Szerokosc pasma kazdego modulujacego sygnalu róznicowego koloru jest ograniczona do 500 kHz, a sygnal chrominancji zajmuje pasmo 16 fs' ±500 kHz.

Wyjsciowy sygnal chrominancji z sumatora 235 jest podawany na filtr grzebieniowy, zawierajacy linie opózniajaca 241 i uklad odejmujacy 243 do odejmowania sygnalów z wejscia i wyjscia linii opózniajacej. Na wyjsciu ukladu odejmujacego 243 wystepuje sygnal chrominancji odfiltrowany grze¬ bieniowo tak, aby przepuscic skladowe sygnaly chrominancji w poblizu lub w nieparzystych wie¬ lokrotnosciach polowy czestotliwosci linii i stlumic skladowe w wielokrotnosciach czestotliwosci linii.

Sygnal luminancji Y z wyjscia matrycy 210 jest podawany na filtr górnoprzepustowy 250 zawiera¬ jacy filtr dolnoprzepustowy 250A i uklad odejmu¬ jacy 250C do odejmowania sygnalu z wyjscia fil- tru dolnoprzepustowego 250A od niefiltrowanego sygnalu Y z, wyjscia matrycy, przepuszczonego przez element opózniajacy 250B (o opóznieniu do¬ pasowanym do opóznienia fitru 250A).

Czestotliwosc graniczna fco filtru górnoprzepu- stowego 250 odpowiada czestotliwosci granicznej filtru dolnoprzepustowego 250A i jest wybrana tak, aby lezala tuz ponizej czestotliwosci np. fco = 1 MHz dolnej wstegi bocznej przesunietej podnosnej. Skla¬ dowe sygnaly luminancji o czestotliwosciach wiek- szych od fco przechodza z wyjscia ukladu odejmu¬ jacego 250C do filtru grzebieniowego posiadajacego linie opózniajaca 261 i sumator 263 do sumowania sygnalów z wejscia i wyjscia linii opózniajacej 261. Sygnal luminancji na wyjsciu sumatora 263 40 jest pozbawiony swej czesci dolnopasmowej (0 — fco) i odfiltrowany grzebieniowo powyzej fco tak, aby przepuscic skladowe o czestotliwosciach w poblizu wielokrotnosci czestotliwosci linii, a stlumic skladowe o czestotliwosciach w poblizu 45 nieparzystych wielokrotnosci polowy czestotliwosci linii.

Odfiltrowane grzebieniowo skladowe sygnalu lu¬ minancji z wyjscia sumatora 263 sa sumowane w sumatorze 270 z niefiltrowanymi grzebieniowo g0 skladowymi o czestotliwosciach dolnego pasma z wyjscia filtru dolnoprzepustowego 250A i z od¬ filtrowanym grzebieniowo sygnalem chrominancji z wyjscia ukladu odejmujacego 243 w celu wytwa¬ rzania wyjsciowego sygnalu zespolonego z przesu¬ nieta podnosna, który jest wykorzystywany przy 55 zapisie.

W sysl^ffiie bezposredniego kodowania w ukla¬ dzie z fig. 8 zadanie filtrowania grzebieniowego jest latwe do zrozumienia ze wzgledu na to, ze nie ma w tym koderze zadnych równoczesnych ope- 60 racji rozdzielania. Przeswity „przekatnych" skla¬ dowych luminancji ze srodkowego pasma w kolor sa eliminowane poprzez wykluczenie tych sklado¬ wych sygnalu luminancji przed ich polaczeniem z sygnalem chrominancji. Ponadto ze wzgledu na 65 to, ze „przekatne" informacje koloru moga tez89 21 powstawac w wyniku obecnosci skladowych syg¬ nalu chrominancji o czestotliwosciach w poblizu wielokrotnosci czestotliwosci linii, takie „przekat¬ ne" skladowe chrominancji sa takze eliminowane z sygnalu chrominancji przed ich polaczeniem z sygnalem luminancji. Tak wiec kazdy z dwóch sygnalów rozdzielajacych pasmo srodkowe w zes¬ polonym sygnale zapisanym zajmuje tylko wza¬ jemnie wykluczajace sie czesci tego pasma. W wy¬ niku tego oddzialywania na sygnal zapisany przy odtwarzaniu przeplatajace sie sygnaly luminancji i chrominancji moga byc rozdzielane za pomoca filtrowania grzebieniowego bez obawy przeswitów typu przekatnego.

W przypadku, gdy przy odtwarzaniu przeprowa¬ dzane jest transkodowanie sygnalu z przeniesiona podnosna w sygnal (w systemie NTSC czestotli¬ wosc przeniesionej podnosnej 1,53 MHz, rozdzielo¬ ne pasmo srodkowe 1—2 MHz, szerokosc pasma luminancji 0—3 MHz), to dzialanie odbiornika- te¬ lewizyjnego (nawet bez zastosowania w nim filtru grzebieniowego) bedzie wolne od przeswitów lu¬ minancji w kolor, poniewaz transkodowany sygnal chrominancji lezy w pasmie (3,08—4,08 MHz) poz¬ bawionym sygnalu luminancji poprzedniego ro¬ dzaju.

W przypadku, gdy w zapisanym sygnale zasto¬ sowano czestotliwosc graniczna sygnalu luminancji wieksza od 3 MHz, to uklad z fig. 8 spelnia dodat¬ kowa funkcje wycinania grzebieniowego sklado¬ wych typu przekatnego sygnalu luminancji z roz¬ dzielonego pasma górnego. Ponadto w systemie bezposredniego kodowania z fig. 8 nie ma przeswi¬ tów od skladowych przekatnych pasma górnego (co wymieniono przy omówieniu urzadzenia trans- kodera zapisu), poniewaz nie wystepuje filtrowa¬ nie grzebieniowe sygnalów luminancji i chromi¬ nancji wczesniej niz pojawia sie dogodne warunki do filtrowania grzebieniowego.

Fig. 9 przedstawia koder podobny do kodera z fig. 8, w którym filtrowanie grzebieniowe sygna¬ lu luminancji za pomoca elementów 261' i 263' poprzedza filtrowanie górnoprzepustowe za pomoca filtru 250, a nie nastepuje po nim. Umozliwia to przejscie skladowych luminancji dolnego pasma otrzymywanych z wyjscia linii opózniajacej na wejsciu sumatora 270 przez filtr dolnoprzepustowy 280 dopasowujacy charakterysytke filtru 250A. Ta¬ kie rozwiazanie umozliwia unikniecie przy zapisie omijania linii opózniajacej przez skladowe o cze¬ stotliwosciach dolnego pasma, korzystne ze wzgle¬ du na omówiona swobode projektowania ukladów odczytujacych.

Nalezy zauwazyc, ze jesli pozadane jest filtro¬ wanie grzebieniowe tylko rozdzielonego pasma srodkowego sygnalu luminancji, które umozliwia tlumienie w sygnale^ zapisu skladowych „przekat¬ nych" " luminancji w tym zakresie czestotliwosci, to uklad z fig. 9 mozna zmodyfikowac zastepujac pare dopasowanych filtrów dolnoprzepustowych 250A, 280 para dopasowanych filtrów pasmowo za¬ porowych, z których kazdy posiada piatsm& zapo¬ rowe odpowiadajace rozdzielonemu pasmu srodko¬ wemu.

Mozna zastosowac takze wolniejsza technike la¬ pisu plyt wizyjnych, wykorzystujac rozciagnieta 243 22 skale czasu sygnalu wizyjnego. Technika kodowa¬ nia z fig. 8 i fig. 9, jak równiez transkodowania z fig. la, 2a, 3 moze byc zastosowana do sygnalów wizyjnych „spowolnionych" jak i „normalnych", 9 gdyz czestotliwosc linii sygnalów „spowolnionych" odpowiada czestotliwosci linii sygnalów „normal¬ nych" podzielonych przez wspólczynnik rozciagnie¬ cia skali.

L0

Claims (11)

Zastrzezenia patentowe

1. Urzadzenie do przetwarzania obrazu koloro¬ wego wraz ze zródlem sygnalów reprezentujacych 15 luminancje obrazu kolorowego przy analizie w pro¬ cesie wybierania linii z okreslona czestotliwoscia wybierania linii i zajmujacych pasmo czestotliwos¬ ci obejmujace okreslone pasmo czestotliwosci jak równiez pasmo czestotliwosci mniejszych niz wy- 20 mienione pasmo czestotliwosci, znamienne tym, ze zawiera filtr górnoprzepustowy (20, 250) dolaczony bezposrednio lub poprzez uklad odejmujacy (250C) do linii opózniajacej (31, 261), której wejscie i wyj¬ scie sa dolaczone do sumatora (35, 263) dla podda- 25 wania sygnalów reprezentujacych luminancje usu¬ nieciu skladowej sygnalu w pierwszych wielu re¬ gularnie oddalonych od siebie polozeniach spek¬ tralnych w okreslonym pasmie czestotliwosci, przy czym kazde z wielu polozen spektralnych odpo- 30 wiada zasadniczo róznej niecalkowitej wielokrot¬ nosci czestotliwosci wybierania linii, filtr górno¬ przepustowy (20), modulator (43) z dolaczonym do niego generatorem (45) wzglednie matryce (220), której dwa wejscia sa dolaczone do poszczególnych wejsc podwójnie zrównowazonych modulatorów (231, 233), których drugie wejscia sa dolaczone do generatora (220) a wyjscia sa dolaczone do suma¬ tora (235) dla uzyskiwania sygnalów reprezentuja¬ cych chrominancje obrazu kolorowego i zajmuja¬ cych jedynie wymienione okreslone pasmo czesto¬ tliwosci, elementy do uzyskiwania sygnalu chromi¬ nancji zawierajace elementy filtru grzebieniowego, które stanowia linia opózniajaca (31, 241) i dola¬ czony do jej wejscia i wyjscia uklad odejmujacy (33, 243) dla poddawania sygnalów reprezentuja- 45 cych chrominancje usunieciu skladowej sygnalu w drugich wielu regularnie oddalonych od siebie polozeniach spektralnych, przy ^zym kazde z wie¬ lu polozen spektralnych odpowiada zasadniczo róz¬ nej' niecalkowitej wielokrotnosci czestotliwosci 50 wybierania linii i sumator (50, 270) do laczenia sygnalów wyjsciowych z elementów przetwarzaja¬ cych sygnal luminancji i elementów do uzyskiwa¬ nia sygnalu chrominancji dla utworzenia sygnalu zespolonego, w którym skladowe sygnalu repte- 55 zentujacego luminancje i skladowe sygnalu repre¬ zentujacego chrominancje obejmuja okreslone pas¬ mo czestotliwosci, przeplatajac sie wzajemnie bez zachodzenia na siebie. eo

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zawiera elementy wytwarzajace wyjsciowy syg¬ nal zespolony, dostarczajace równiez sygnalów re¬ prezentujacych luminancje obrazu kolorowego i znajdujacych sie wewnatrz nizszego pasma cze- 65 stotliwosci niz okreslone pasmo czestotliwosci.89 23

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze zawiera elementy do uzyskiwania sygnalu chro¬ minancji czule na wejsciowy sygnal zespolony za¬ wierajacy wejsciowy sygnal chrominancji zajmu¬ jacy wyzsze pasmo czestotliwosci niz okreslone pasmo czestotliwosci i wejsciowy sygnal luminan- cji posiadajacy skladowa oddzielajaca górne pas¬ mo czestotliwosci od wejsciowego sygnalu chromi¬ nancji, przy czym elementy oddzielajace przysto¬ sowane sa takze do przynajmniej czesciowego od¬ dzielania wejsciowego sygnalu chrominancji od skladowej wejsciowego sygnalu luminancji górne¬ go pasma.

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze zawiera elementy przetwarzajace sygnal lumi¬ nancji czule na wejsciowy sygnal zespolony i prze¬ znaczone do przynajmniej czesciowego oddzielania wejsciowej skladowej sygnalu luminancji górnego pasma od wejsciowego sygnalu chrominancji.

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze kazde z wielu regularnie oddalonych od siebie polozen spektralnych odpowiada innej, nieparzys¬ tej wielokrotnosci polowy czestotliwosci wybiera¬ nia linii.

6. Urzadzenie do przetwarzania obrazu koloro¬ wego wraz ze zródlem sygnalu zespolonego, zawie¬ rajacego sygnal reprezentujacy luminancje obrazu kolorowego i zawierajacego pierwsze skladowe zajmujace pierwsze pasmo czestotliwosci i drugie skladowe zajmujace drugie, górne pasmo czestotli¬ wosci, przy czym drugie skladowe sygnaly lumi¬ nancji zawieraja skladowe sygnalu przetworzone - tak, aby zajmowaly jedynie pierwszych wiele re¬ gularnie oddalonych od siebie polozen spektralnych wystepujacych w drugim pasmie czestotliwosci a pozostale skladowe sygnalu zajmuja drugich wie¬ le regularnie oddalonych od siebie polozen spek¬ tralnych przeplatajacych sie wzajemnie z pierw¬ szymi, sygnal zespolony zawiera takze sygnal re¬ prezentujacy chrominancje obrazu kolorowego i posiadajacy wspólne drugie pasmo czestotliwosci z druga skladowa sygnalu luminancji, znamienne tym, ze zawiera elementy pierwszego filtru grze¬ bieniowego stanowiace linie opózniajace (71, 72) z wejsciem jednej linii i wyjsciem drugiej linii dolaczonymi da sumatora (73), który jest polaczony z ukladem odejmujacym (74) czule na sygnal zes¬ polony i wycinajace wiele miejsc zerowych odpo¬ wiednio do pierwszych wielu polozen spektralnych skladowych przetworzonego sygnalu chrominancji dla wytworzenia wyjsciowego sygnalu chrominan¬ cji wolnego od przeswitów pochodzacych od dru¬ giej skladowej ^sygnalu luminancji i elementy dru¬ giego filtru grzebieniowego stanowiace linie opóz¬ niajace (71, 72) z wejsciem jednej linii i wyjsciem 243 24 drugiej linii dolaczonymi do sumatora (73), który jest polaczony z ukladem odejmujacych(70*), ~c?aule na sygnal zespolony i wycinajace wiele miejsc ze¬ rowych odpowiednio do drugich wielu polozen 5 spektralnych skladowych przetworzonego sygnalu chrominancji dla wytworzenia wyjsciowego syg¬ nalu luminancji wolnego od przeswitów pochodza¬ cych od sygnalu chrominancji. io 7, Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze zawiera elementy przesuwajace czestotliwosc skladowych sygnalu zespolonego, umieszczone przed elementami pierwszego filtru grzebieniowe¬ go, przy czym wiele miejsc zerowych wycietych

7. H5 przez elementy pierwszego filtru grzebieniowego rózni sie od pierwszych wielu polozen spektral¬ nych o wielkosc równa przesunieciu czestotliwosci.

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, 20 ze wiele miejsc zerowych wycietych przez elemen¬ ty drugiego filtru grzebieniowego odpowiada dru¬ gim wielu polozeniom spektralnym.

9. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, 25' ze zawiera elementy przesuwajace czestotliwosc skladowych sygnalu zespolonego, umieszczone przed drugim filtrem grzebieniowym, przy czym wiele miejsc zerowych wycietych przez drugi filtr grzebieniowy rózni sie od drugich wielu polozen 30 spektralnych o wielkosc równa przesunieciu cze¬ stotliwosci.-

10. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze zawiera elemeniy wytwarzajace sygnal wyjscio- 35 wy, czule na sygnaly wyjsciowe elementów pierw¬ szego i drugiego filtru grzebieniowego dla dostar¬ czenia z ukladu -przetwarzania sygnalów luminan¬ cji i chrominancji zawierajacych nieznieksztalcone skladowe sygnalu luminancji w pierwszym pasmie 4D czestotliwosci.

11. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze zawiera elementy przesuwajace czestotliwosc dla spowodowania, zeby wyjsciowy sygnal chro- 45 minancji z pierwszego filtru grzebieniowego zaj¬ mowal czwarte pasmo czestotliwosci powyzej trze¬ ciego pasma czestotliwosci lezacego powyzej dru¬ giego pasma czestotliwosci i zajmowanego przez trzecia skladowa sygnalu luminancji wejsciowego 53 sygnalu zespolonego i elementy laczace sygnal chro¬ minancji czwartego pasma czestotliwosci z sygna¬ lem wyjsciowym drugiego filtru grzebieniowego dla utworzenia wyjsciowego sygnalu zespolonego, w którym skladowe sygnalu reprezentujace chro- 55 minancje leza w pasmie czestotliwosci oddzielo¬ nym od i lezacym powyzej pasm czestotliwosci zajmowanych przez wszystkie skladowe sygnalu luminancji.89 243 45 20 t~~! M (H) 47 r$-£ 43 l 50 * ^ 60 "tf i 72 R9. la U |_J !fc F 73 # s^fc^r 5PTf ! V Fig. Ib 121 r~S—M , . ^—I 123 I Tl i « ,1, jat , I ii . ;' 50-EH- I [~l-HZp—-EH—C^D—-^ « Fig. 3 Flg.4I 89 243 ^-CHT m 173 175 H» 177 \-72 Ll=£Li* 74 1 r& \p ¦u* i—h ! t. * '—i—r ki '*i—i T K7 Fig. 6 i& U—i 87 A— 25CM 200' 231 220 Rg.8 2631 23M " /250C [210 Zbó ZXM /« ^T-rf—& T M T H 250B W I A* yH 200' WH ?r-y-I V231 "ti— E-n^^j h2» Uj-r W20 Rg.9 HSW Zaikl. Graf. W-wa, Srebrna 16, z. 63-77/0 — 110 egz. Cena 10 zl