Przedmiotem wynalazku jest uszczelka glowicy silnika spalinowego, przeznaczona przykladowo do umieszczenia pomiedzy plaszczyznami styku tulei cylindra i glowicy cylindra.Tuleja cylindra spoczywa zwykle swoja górna czescia lub swoja glowica na brzegu koszulki wodnej cylindra za posrednictwem kolnierza lub odsadzenia, tworzacego obrzeze zewnetrzne. Uszczelki glowicy dawniejszych konstrukcji sa stosunkowo szerokie w kierunku promieniowym dla zapewnienia duzego nacisku skrecenia pomiedzy tuleja a glowica, poza tym opieraja sie o tuleje w punkcie przesunietym promieniowo do osi w porównaniu z punktem oparcia tulei o koszulke wodna skrzynki korbowej, co stwarza w tulei moment zginajacy, spowodowany naciskiem skrecenia, oraz naprezenia zmieniajace sie okresowo w czasie pracy silnika.Znane rozwiazanie stosowane dawniej polega na zwiekszaniu srednicy uszczelki glowicy cylindra w ten sposób, aby ja przesunac promieniowo na zewnatrz, w celu umieszczenia jej w miejscu oparcia tulei na koszulce wodnej cylindra, co zlikwidowaloby ramie dzwigni, utworzone przez wspomniane przesuniecie promieniowe punktów oparcia. Jednakze, poniewaz uszczelka glowicy pomimo wszystko pozostaje bardzo cienka, w celu umozliwienia wywarcia duzego nacisku skrecenia, od strony wewnetrznej wspomnianej tulei pozostaje przestrzen wolna pomiedzy glowica a tuleja cylindra. Gazy spalinowe wciskaja sie w te wolna przestrzen pomiedzy glowica a tuleja cylindra i wywieraja wysokie sily nacisku, co powoduje powstanie momentu zginajacego, istniejacego dzieki temu, ze sily nacisku wywierane przez gazy spalinowe sa bardziej przesuniete w stosunku do miejsca oparcia koszulki wodnej. Poza tym, gazy spalinowe powoduja w przestrzeni wolnej powstanie nagaru przyklejaja¬ cego glowice do tulei, co moze spowodowac trudnosci przy demontazu glowicy w razie potrzeby. Dla unikniecia tych wad stosowano, na wewnetrznym brzegu przestrzeni wolnej, pierscien o pewnej grubosci, wyzszej od wysokosci wspomnianej przestrzeni, w celu zamocowania go w dwóch rowkach pierscieniowych, umieszczonych odpowiednio w glowicy cylindra i w tulei, i tworzac zapore uniemozliwiajaca wciskanie sie gazów spalinowych w przestrzen wolna. Rozwiazanie to ma te wade, ze jest skomplikowane i drogie.Sa równiez znane uszczelki pierscieniowe, wyposazone, ze wzgledu na wystepujace wysokie cisnienia, w wspólsrodkowe wystepy uszczelniajace, wystajace ponad plaszczyzne uszczelnienia w postaci sprasowanego tworzywa. Jednakze wystepy te maja na celu jedynie zwiekszenie nacisku wlasciwego na powierzchnie uszczelnienia.2 89149 Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych wad.Uszczelka wedlug wynalazku zawiera dwie przylegajace do siebie czesci pierscieniowe promieniowo zewnetrzna i wewnetrzna pokrywajace cala przeciwlegla powierzchnie styku tulei i glowicy, przy czym czesc zewnetrzna ma powierzchnie gladka, a czesc wewnetrzna jest stosunkowo szersza od wspomnianej czesci zewnetrznej, a poza tym latwiej odksztalcalna przez skrecenie pomiedzy wspomnianymi przeciwleglymi powierzchniami. Wewnetrzna czesc pierscieniowa jest wykonana jako jedna calosc z wspomniana czescia zewnetrzna i ma co najmniej na jednej swojej powierzchni zlobki, rowki, bruzdy lub podobne, wspólsrodkowe lub pierscieniowe i równolegle. Ponadto czesc wewnetrzna ma calkowita wysokosc co najmniej równa wysokosci czesci zewnetrznej i jest pofalowana promieniowo Czesc uszczelnienia wedlug wynalazku nie jest wiec przesunieta promieniowo w kierunku zewnetrznym, i umozliwia wypelnienie przestrzeni wolnej znajdujacej sie pomiedzy przeciwleglymi powierzchniami tulei i glowicy cylindra, do której mialy dostep gazy spalinowe.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia polaczenie tulei cylindra z glowica, z uszczelka pierscieniowa, w czesciowym schematycznym przekroju osiowym wzdluznym, fig. 2 —górna czesc uszczelki z fig. 1, gdy glowica jest zdjeta, w widoku czesciowym, fig. 3 — szczegól zakreslony kolem III z fig. 1 w powiekszeniu, fig. 4 do 8 — rózne sposoby wykonania uszczelki w przekrojach czesciowych wzdluz srednicy.Na fig. 1 pokazano tuleje cylindra 1 w przekroju czesciowym, nad która znajduje sie glowica cylindra 2, a miedzy nimi jest umieszczona uszczelka 3. Tuleja 1 opiera sie na brzegu 4 koszulki wodnej cylindra za pomoca kolnierza lub obrzeza 5. Uszczelka pierscieniowa 3 jest umieszczona na sciance obnizonej 8 górnego konca tulei cylindra 1, scianka ta jest ograniczona od zewnatrz przez obrzeze pierscieniowe 6 przeznaczone do srodkowania glowicy. Glowica 2 ma obrzeze 7 wspólpracujace z obrzezem 6 tulei 1.Wedlug wynalazku uszczelka 3 ma dwie przylegajace do siebie czesci, odpowiednio, promieniowo zewnetrzna 10 i wewnetrzna 11, zakrywajace dokladnie cala powierzchnie pierscieniowa 8 tulei. Jak widac na fig. 1 uszczelka 3 glowicy jest przesunieta promieniowo do srodka wspomnianej tulei 1 w stosunku do punktu oparcia tej tulei 1 o koszulke wodna 4 cylindra.Czesc wewnetrzna 11 uszczelki 3 jest stosunkowo szersza od czesci zewnetrznej 10 i równoczesnie jest latwiej odksztalcalna przez dociskanie pomiedzy glowica 2 a powierzchnia 8 tulei cylindra 1. Czesc zewnetrzna uszczelki 3 wytrzymuje prawie calosc naprezen powstajacych pod wplywem dokrecenia glowicy do tulei, co umozliwia uzyskanie bardzo duzego nacisku skrecenia i dobrej szczelnosci pomiedzy wspomniana glowica 2 a wspomniana tuleja 1. Wewnetrzna czesc pierscieniowa 11 uszczelki jest mniej odporna na sily skrecajace i odksztalca sie latwiej, zadaniem jej jest przede wszystkim uniemozliwienie przedostania sie gazów spalinowych do przestrzeni pomiedzy powierzchnia 8 tulei 1 a glowica 2.W ten sposób uzyskuje sie bardzo duzy nacisk skrecenia uszczelnienia pomiedzy tuleja a glowica, ze wzgledu na stosunkowo mala szerokosc czesci 10 uszczelki, a zarazem unika sie powstania dodatkowych momentów zginajacych w tulei ze wzgledu na obecnosc czesci wewnetrznej 11 uszczelki, która zapobiega przedostawaniu sie gazów spalinowych pomiedzy tuleje a glowice.Korzystnie jest, gdy zewnetrzna czesc pierscieniowa 10 uszczelki ma powierzchnie gladka podczas gdy czesc wewnetrzna 11 tej uszczelki ma na co najmniej jednej swojej sciance pierscieniowe zlobki, rowki, bruzdy lub podobne, rozmieszczone wspólsrodkowo. Obecnosc zlobków, rowków lub podobnych na powierzchni czesci wewnetrznej 11 powoduje wieksza jej odksztalcaInosc anizeli czesci zewnetrznej 10, która praktycznie wytrzymuje wieksza czesc sily nacisku dokrecenia. Glebokosc wglebien lub wysokosc szczytów wystepów lub zlobków warunkuja wielkosc nacisku dokrecania. Zlobki wykonane na wewnetrznej czesci pierscieniowej 11 odgrywaja równiez role uszczelnienia labiryntowego dla gazów spalinowych.Na fig. 3 do 8 przedstawiono rozmaite sposoby wykonania uszczelki wedlug wynalazku. Na fig. 3 wewnetrzna czesc 11 ma wspólsrodkowe, pierscieniowe, równolegle rowki 15 po obu swoich stronach, korzystnie jest, gdy rowki te sa przesuniete po obu stronach wzgledem siebie, to znaczy gdy zaglebienie po jednej stronie odpowiada dokladnie wystepowi po stronie przeciwnej.Na fig. 4 rowki 15' pierscieniowe, wspólsrodkowe i równolegle znajdujace sie na kazdej stronie wewnetrz¬ nej czesci 11 uszczelki, znajduja sie dokladnie ponad soba, tworzac serie przewezen grubosci uszczelki.W innym sposobie wykonania pokazanym na fig. 5, wewnetrzna czesc 11 uszczelki jest wykonana z metalu o grubosci mniejszej anizeli pierscieniowa czesc zewnetrzna 10, a poza tym jest pofalowana wspólsrodkowo.- W innym sposobie wykonania pokazanym na fig. 6, wewnetrzna czesc pierscieniowa 11 uszczelki ma serie rowków 15"pierscieniowych i wspólsrodkowych, wykonanych tylko na jednej jej stronie. Druga strona pierscieniowej czesci wewnetrznej 11 jest calkowicie gladka i znajduje sie na tym samym poziomie co jedna89149 3 strona zewnetrznej czesci pierscieniowej 10.We wszystkich poprzednich przykladach calkowita wysokosc pomiedzy powierzchniami styku dwóch przeciwleglych scian czesci wewnetrznej 11, to znaczy pomiedzy szczytami lub wierzcholkami rowków wykonanych po obu stronach uszczelki, jest równa lub wieksza, korzystnie nieco wieksza, od grubosci lub wysokosci gladkiej czesci zewnetrznej 10. Poza tym, obie czesci 10 i 11 moga byc wykonane badz jako jednolita czesc jednorodna, badz tworzyc dwie odrebne czesci pierscieniowe.W innych przykladach wykonania uszczelki 3 wedlug wynalazku, przedstawionych na fig. 7 i 8, wspomnia¬ na uszczelka nie jest jednolita i jednorodna lecz ma dwie odrebne lub oddzielne czesci pierscieniowe przylegajace do siebie zewnetrzna 20 i wewnetrzna 21 lub odpowiednio 20' i 21'. Obie czesci pierscieniowe tworzace uszczelke sa wykonane z róznych metali, przy czym pierscieniowa czesc zewnetrzna 20, 20' jest wykonana z metalu twardszego od pierscieniowej czesci wewnetrznej 21, 21', która jest wykonana z metalu latwiej sie odksztalcajacego pod wplywem sciskania. W zaleznosci od przypadku czesc 21 moze byc nieco wyzsza od czesci , wzglednie'— jak to pokazano na rysunku na fig. 8, czesc 21' ma dokladnie te sama wysokosc co czesc 20'.Do wykonania czesci wewnetrznej i zewnetrznej mozna dobierac metale, z których jeden ma mniejszy modul sprezystosci od drugiego.Uszczelka wedlug wynalazku, niezaleznie od tego czy jest wykonana z materialu jednorodnego czy tez z róznych materialów, w przypadku zastosowania do klasycznych tulei cylindrów, eliminuje wzrost momentu zginajacego, pojawiajacego sie w tulei i powstajacego pod wplywem cisnienia gazów spalinowych w czasie pracy silnika. PL