Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pomiaru pochlaniania promieniowania elektromagnetycznego poprzez osrodki gazowe, ciala plynne lub ciala stale umieszczone w polu elektromagnetycznym w przestrzeni otwartej lub zamknietej.Stan techniki. Znane rozwiazanie dwukanalowego ukladu do pomiaru pochlaniania promieniowania elektromagnetycznego zawiera zródlo promieniowania zasilajace poprzez rozgalezienie kanal odniesienia wyso¬ kiej czestotliwosci, w którym umieszczony jest staly wzorzec pochlaniania oraz kanal pomiarowy wysokiej czestotliwosci, w którym umieszczone sa polaczone szeregowo obszar pomiarowy i regulowany wzorzec pochla¬ niania. Sygnal wyjsciowy kanalu odniesienia lub kanalu pomiarowego doprowadzany jest poprzez przelacznik do detektora promieniowania i przez nastepny przelacznik do ukladu malej czestotliwosci, zlozonego równiez z kanalu odniesienia zawierajacego staly tlumik malej czestotliwosci oraz kanalu pomiarowego zawierajacego regulowany tlumik malej czestotliwosci sprzezony mechanicznie z regulowanym wzorcem pochlaniania zespolu wysokiej czestotliwosci. Sygnal wyjsciowy kazdego z tlumików malej czestotliwosci jest wzmacniany i wyka¬ zywany przez miernik analogowy lub cyfrowy. Pomiar polega na odczycie wskazania miernika odpowiadajacego szeregowemu wlaczeniu miedzy zródlo i miernik obu kanalów odniesienia wysokiej czestotliwosci i malej czestotliwosci, odczycie wskazania miernika odpowiadajacego szeregowemu wlaczeniu miedzy zródlo i miernik obu kanalów pomiarowych, doprowadzeniu poprzez regulacje wzorca pochlaniania i tlumika malej czestotli¬ wosci w kanalach pomiarowych do zrównania wartosci wskazan miernika w obu przypadkach, usunieciu mierzo¬ nego pochlaniania z kanalu pomiarowego wysokiej czestotliwosci i zwarciu tego obszaru, kolejnym doprowa¬ dzeniu wskazania miernika do poprzedniej wartosci poprzez regulacje wzorca pochlaniania i tlumika malej czestotliwosci i obliczeniu wartosci badanego pochlaniania z róznicy ustawien wzorca pochlaniania w obu ostatnich przypadkach.Opisany wyzej uklad jest przedstawiony w opisie patentowym Wielkiej Brytanii nr 1242530.Inne znane rozwiazania dwukanalowe wykorzystujace zerowa metode pomiaru, pomimo swoich znanych zalet, posiadaja jednak te wade, ze dryft poziomu zerowego wskaznika zwieksza niedokladnosc wyników po-89 084 niiarów. W rozwiazaniach tycli unika sie wiec stosowania jako wskaznika zrównowazenia wzmacniaczy pradu stalego o bezposrednim sprzezeniu, co jednak wymaga rozbudowy urzadzenia pomiarowego i uzupelnienia go, na przyklad, modulatorami promieniowania elektromagnetycznego oraz odpowiednimi obwodami sprzegajacymi.Istota wynalazku. Istota wynalazku jest to, ze w kazdym kanale zespolu przetwarzania natezenia promie¬ niowania na sygnal elektryczny jak równiez w kazdym kanale zespolu przetwornika sygnalu elektrycznego sa wlaczone klucze dwustanowe. Klucze te sa polaczone za pomoca wspólnego podzespolu przelaczajacego.Efektem technicznym urzadzenia wedlug wynalazku jest mozliwosc dokonywania pomiaru wartosci wzorca pochlaniania i wartosci pochlaniania mierzonego poprzez uzyskiwanie sygnalów napiecia lub pradu proporcjonalnych do obu tych wielkosci. Urzadzenie podaje wynik pomiaru w postaci róznicy wymienionych sygnalów napieciowych badz pradowych, proporcjonalnej do róznicy miedzy pochlanianiem wzorcowym i mie¬ rzonym. Róznice te, stanowiaca wynik pomiaru, wykazuje miernik w postaci analogowej lub cyfrowej. Urza¬ dzenie zapewnia równiez mozliwosc przeprowadzania regulacji stalowartosciowej poprzez zmiane wartosci pochlaniania mierzonego sprawdzajac wskazanie miernika do zera.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest odtworzony schematycznie w przykladzie wykonania na rysunku, na którym pokazano schemat blokowy urzadzenia.Przyklad wykonania. Urzadzenie zawiera zespól przetwarzania natezenia promieniowania na sygnal elek¬ tryczny A oraz zespól przetwornika sygnalu elektrycznego na wskazanie miernika B. Zespól A zasilany jest ze zródla promieniowania 1. Promieniowanie elektromagnetyczne poprzez rozgalezienie doprowadzone jest do polaczonych szeregowo klucza 2 i wzorca pochlaniania 4 oraz klucza 3 i obszaru pomiarowego 5 pochlaniaa badanego, które to elementy poprzez nastepne rozgalezienie polaczone sa z detektorem promieniowania 6.Sygnal elektryczny z wyjscia detektora 6, poprzez wzmacniacz pradu stalego 7, doprowadzony jest do kluczy dwustanowych 8 i 9 z elementami pamieciowymi 10 i 11, polaczonymi z wejsciami wzmacniacza róznicowego 12 i poprzez wzmacniacz róznicowy 12 z miernikiem 13 analogowym lub cyfrowym. Urzadzenie wyposazone jest równiez w podzespól 14 przelaczajacy klucze 2 i 3 ze stanu przepustowego do zaporowego lub odwrotnie i uruchamiajacy równoczesnie klucze dwustanowe 8 i 9.Zródlo 1 promieniowania elektromagnetycznego fali ciaglej zasila poprzez rozgalezienie tor promienio¬ wania wzorcowego i tor promieniowania pomiarowego. W torze promieniowania wzorcowego umieszczony jest klucz 2 polaczony szeregowo z wzorcem pochlaniania 4, a w torze promieniowania mierzonego klucz 3 polaczo¬ ny szeregowo z obszarem pomiarowym 5 wprowadzajacym pochlanianie mierzone. Klucze 2 i 3 zapewniaja zerowe lub stuprocentowe przepuszczanie promieniowania, przy czym zerowemu przepuszczeniu w torze wzor¬ cowym odpowiada stuprocentowe przepuszczanie w torze pomiarowym i odwrotnie. Sygnaly wyjsciowe obu torów poprzez drugie rozgalezienie doprowadzane sa do detektora promieniowania 6 i po wzmocnieniu przez wzmacniacz pradu stalego 7 do dwustanowych kluczy wyjsciowych 8 i 9. Klucze 8 i 9 kluczuja sygnal wyjsciowy wzmacniacza 7 synchronicznie ze zmianami przepuszczalnosci promieniowania w torach wzorcowym i mierzo¬ nym pomiedzy uklady pamieciowe 10 i 11 odpowiednio dla sygnalu odwzorowujacego natezenie promienio¬ wania wzorcowego i sygnalu odwzorowujacego natezenie promieniowania mierzonego/Przy malych stalych czasu ladowania i duzych stalych czasu rozladowania potencjaly wyjsciowe elementów pamieciowych 10 i 11 sa w ciagu calego okresu kluczowania proporcjonalne do wartosci odpowiednich natezen promieniowania. Róznica tych potencjalów wzmacniana jest w ukladzie wzmacniacza róznicowego 12 i wykazywana przez wskaznik analogowy badz cyfrowy 13, jako wynik pomiaru róznicy pochlaniania wzorcowego i badanego. Sygnal wyjscio¬ wy wzmacniacza 12 wykorzystywany jest równiez w systemie regulacji stalowartosciowej pochlaniania mierzo¬ nego do sterowania odpowiednim ukladem regulatora. Klucze 2 i 3 oraz 8 i 9 sterowane sa parami synchronicznie z podzespolu14. ' Uklad wedlug wynalazku nadaje sie szczególnie do pomiaru metoda wychylowa niewielkich zmian, duzych wartosci pochlaniania, równych w przyblizeniu wartosci pochlaniania wzorcowego. Zachowana jest wtedy duza dokladnosc pomiaru zmian pochlaniania niezaleznie od wystepujacych oddzialywan srodowisko¬ wych o charakterze mechaniczno-klimatycznym, wahan napiec zasilajacych poszczególne fragmenty ukladu i zmian parametrów poszczególnych zespolów w funkcji czasu.Uklad wedlug wynalazku moze byc stosowany w wychylowych urzadzeniach do pomiaru róznych wiel¬ kosci nieelektrycznych za pomoca przetwarzania fych wielkosci na elektryczne. Funkcja przetwarzania jest w takich przypadkach zaleznosc pochlaniania promieniowania elektromagnetycznego przez gazowy, ciekly lub staly osrodek mierzony od badanej wlasciwosci tego osrodka, na przyklad, gestosci, skladu chemicznego, zawartosci wody lub podobnych. Natezenie promieniowania elektromagnetycznego przetwarzane jest kolejno na89 084 3 prad lub napiecie w obwodzie detektora. Ze wzgledu na ograniczona zaleznosc wyników pomiaru od wplywów srodowiskowych i czasu uklad nadaje sie szczególnie do zastosowania jako element systemu regulacji stalo- wartosciowej okreslonych wielkosci fizycznych, odwzorowywanych pochlanianiem lub rozproszeniem promie¬ niowania elektromagnetycznego, przy kontroli i regulacji przebiegu przemyslowych procesów technologicznych.Ze wzgledu na swa prostote i zminimalizowana zaleznosc wyników od wahan napiec zasilania uklad nadaje sie równiez do stosowania w przenosnych miernikach pochlaniania lub rozproszenia promieniowania elektromagne¬ tycznego. PL