Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do kalibrowania rur z termoplastycznych tworzyw sztucznych na zasadzie równoczesnego dzialania podcisnienia na zewnatrz rury w strefie kalibratora i cisnienia wewnatrz rury na calej dlugosci chlodzenia. Dotychczas znane sposoby kalibrowania rur to: kalibrowanie prózniowe polegajace na przysysaniu zewnetrznej powierzchni plastycznej rury do cylindrycznej powierzchni kalibratora nadajace sie do produkcji rur z malymi szybkosciami odciagania, poniewaz przy duzych szybkosciach na skutek skróconego czasu chlodzenia w kalibratorze rura nie zostaje dostatecznie utwardzona i w wyniku dzialania sily ciagnacej wlasnego ciezaru oraz cisnienia hydrostatycznego wody w wannie ulega deformacji.Inna znamienna metoda kalibrowania rur jest kalibrowanie cisnieniowe polegajace na stworzeniu odpowied¬ niego cisnienia powietrza wewnatrz zaslepionej korkiem rury, które dociska jej wewnetrzna powierzchnie do cylindrycznej powierzchni kalibratora. Metoda ta równiez nadaje sie do produkcji rur tylko malymi szybkosciami odciagania , poniewaz konieczne do wlasciwego wykalibrowania, powietrze, w przypadku odciagania z duzymi szybkosciami powoduje to, ze niedostatecznie ochlodzona rura po wyjsciu z kalibratora ulega deformacji a nawet rozerwaniu. Metoda ta nie jest stosowana do kalibrowania rur o malych srednicach, praktycznie ponizej 50 mm, poniewaz dotychczas nie zostal rozwiazany problem zamocowania korka wewnatrz rury o malych gabarytach, w trakcie uruchamiania linii.Znana jest takze metoda kalibrowania podcisnieniowego, polegajaca na stworzeniu podcisnienia w wannie chlodzacej wskutek czego rura zostaje dociskana do elementów kalibrujacych. Podcisnienie w wannie powstaje w wyniku wysysania przez pompe prózniowa wody chlodzacej rure. Metoda ta stosowana jest przy produkcji rur z niewielkimi wydajnosciami, ze wzgledu na ograniczona z powodów ekonomicznych, wielkosci pomp próznio¬ wych wysysajacych wode.Istota wynalazku jest to, ze kalibrowanie rur nastepuje na drodze jednoczesnego przysysania przez próznie powierzchni zewnetrznej rury do tulei kalibrujacej oraz dociskania powierzchni zewnetrznej rury do pierscieni kalibrujacych i tulei kalibrujacej przez cisnienie powietrza znajdujacego sie w rurze. Zaleta jest to, ze sposób ten umozliwia produkcje rur wysokiej dokladnosci z kilkakrotnie wyzazymi wydajnosciami.2 88 534 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia kalibrujacego w linii do produkcji rur, a fig. 2 przedstawia przekrój wzdluzny w pionowej plaszczyznie kalibratora. Wytlaczana wytlaczarka 1 przez pierscieniowa dysze 2 plastyczna i goraca rura 3 ciagniona urzadzeniem ciagnacym 4 przechodzi przez kalibrator 5,gdzie zostaje wstepnie wykalibrowana wskutek przysysania jej do wewnetrznej scianki tulei kalibrujacej 6, a nastepnie schlodzona w wannie 7 i ostatecznie dokalibrowana pierscieniami dokalibrowujacymi 8 na skutek cisnienia powietrza doprowadzonego przewodem 9 poprzez regulator cisnienia 10, otwór 11 w dyszy 2 do wnetrza rury 3 zaslepionej korkiem 12.Kalibrator 5 wyposazony jest w tuleje kalibrujaca 6 posiadajaca kilka stref przysysania rury poprzez otworki 13 wywiercone promieniowo na obwodzie tulei. Poszczególne strefy przysysania polaczone sa ze soba szeregowo wzdluznymi rowkami 14 tworzacymi przewód ssacy dla polaczenia stref przysysania przewodem 15 z pompa prózniowa. Rozwiazanie to zapewnia dokladne przyleganie plastycznej rury 3 na calej dlugosci tulei kalibrujacej 6 przy jednoczesnym zachowaniu intensywnego odprowadzenia ciepla w wyniku wyeliminowania martwych przestrzeni w szerokich strefach przysysania, jakie byly stosowane w dotychczasowych rozwiazaniach.Dla zabezpieczenia przed przyklejaniem sie plastycznej rury 3 do tulei kalibrujacej 6 zastosowano na wejsciu do kalibratora 5 smarowanie zewnetrzne powierzchni rury woda o regulowanym natezeniu przeplywu zaworem 16 lub powietrzem doprowadzanym przewodem 17 przez zawór redukcyjny 18.Urzadzenie kalibrujace wyposazone jest w wanne 7 podzielona przegrodami 19 na szereg komór 20, które w trakcie uruchomienia linii kolejno sa od strony kalibratora 5 napelniane woda w miare przesuwania sie kalibrowanej rury 3. Natrysk 21 sluzy do chlodzenia rury w czasie uruchamiania linii do momentu napelniania woda wszystkich komór 20 wanny 7.Z chwila napelniania wanny 7 redukuje sie do koniecznego minimum zaworem 22 doplyw wody do kalibratora 5, a doprowadzajac wode przewodem 23 zmienia sie jej kierunek przeplywu na przeciwbiezny w stosunku do kierunku odbierania rury 3, przez co uzyskuje sie duza intensywnosc chlodzenia.W trakcie uruchamiania linii stosuje sie mala szybkosc odciagania rury 3, a kalibrowanie uzyskuje sie na drodze przysysania rury do tulei kalibrujacej 8. Z chwila, gdy prawidlowo wykalibrowana rura znajduje sie za urzadzeniem ciagnacym 4 zatrzymuje sie na pewien okres czasu wytlaczarke 1 i urzadzenie ciagnace 4, a po recznym obcieciu rury za gasienicami ciagnacymi mocuje sie do preta 24 utwierdzajacy w dyszy 2 korek 12 zaslepiajacy rure 3. Nastepnie równoczesnie uruchamia sie wytlaczarke 1 oraz urzadzenie ciagnace 4 i doprowa¬ dza powietrze do wnetrza zaslepionej juz korkiem 12 rury 3. Od tego momentu rura 3 kalibrowana jest metoda wedlug wynalazku co umozliwia zwiekszenie szybkosci odbierania, poniweaz odpowiednio wyregulowane cisnienie powietrza wewnatrz rury 3 zabezpiecza przed jej deformowaniem sie i zapewnia dokladne wykalibrowa- nie pierscieniami dokalibrowujacymi 8. PL