Przedmiotem wynalazku jest uklad asynchronicznego napedu zespolu sprezarek powietrza i ich automa¬ tycznego sterowania, w którym zespól sprezarek jest przeznaczony glównie do zasilania sprezonym powietrzem urzadzen stosowanych przy glebieniu szybów.W znanych urzadzeniach kazda sprezarka jest napedzana indywidualnie asynchronicznym pierscieniowym silnikiem, przy czym rozruch kazdego silnika odbywa sie za pomoca osobnego rezystora wlaczonego w obwód wirnika. Wartosc rezystancji jest zmniejszana w okresie rozruchu ukladem sterowanym recznie. Zalaczanle i wylaczanie odpowiedniego silnika napedowego zespolu sprezarek jest wykonywane przez obsluge.Wada znanego ukladu jest to, ze zespól sprezarek musi byc ciagle obslugiwany przez kwalifikowanego pracownika, który w zaleznosci od zapotrzebowania sprezonego powietrza uruchamia lub zatrzymuje odpowied¬ nia ilosc sprezarek. Prawidlowa obsluga zespolu sprezarek wymaga nieustannej uwagi pracownika, przy czym jest mozliwa stosunkowo duza ilosc pomylek i nieodpowiednie zaopatrzenie odbiorników powietrza w szybie.Mozliwosc pomylek jest tym wieksza, ze obslugujacy zespól sprezarek musi ciagle przebywac w pomieszczeniu o duzym nasilaniu halasu i nadmiernie podwyzszonej temperaturze.Celem wynalazku jest zbudowanie takiego ukladu, w którym zalaczanie, rozruch, praca i wylaczanie poszczególnych sprezarek odbywac sie bedzie automatycznie w zaleznosci od ilosci zapotrzebowanego sprezone¬ go powietrza. Uklad wedlug wynalazku eliminuje calkowicie obsluge i pozwala na optymalne wykorzystanie zespolu sprezarek. Cel ten wedlug wynalazku osiagnieto w ten sposób, ze do rozruchu zespolu sprezarek, w którym kazda sprezarka jest napedzana jednym asynchronicznym pierscieniowym silnikiem, zastosowano wielostopniowy rezystor rozruchowy, którego poszczególne stopnie sa zwierane stycznikami sterowanymi ukladem czasowo—pradowym. Rezystor ten na czas rozruchu jest przylaczany samoczynnie do obwodu wirnikowego silnika aktualnie uruchamianej sprezarki. W ten sposób jeden rezystor sluzy do rozruchu wszystkich silników napedzanych zespolu sprezarek, przy czym zespól ten moze skladac sie z co najmniej jednej lub kilku sprezarek. Ilosc zestawów napedowych silnik—sprezarka jest w zasadzie dowolna. Zalaczenie sprezarki do ruchu odbywa sie przez wlaczenie stycznika laczacego rozruchowy rezystor z obwodem wirnika napedowego silnika.2 88 514 co powoduje nastepnie samoczynne zalaczenie wylacznika glównego tego silnika. Zalaczanie i wylaczanie poszczególnych sprezarek jest realizowane samoczynnie, w zaleznosci od wartosci cisnienia panujacego w glównym zbiorniku sprezonego powietrza.Przyklad wykonania ukladu wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat napedowy zespolu sprezarek, zawierajacy uklad zasilania i rozruchu zestawu asynchronicznych pierscieniowych silników napedowych, fig. 2- schemat sterowania stycznikami zwierajacymi wielostopniowy rezystor rozruchowy przynalezny do zestawu silników napedowych i fig. 3 — schemat sterowania stycznikami laczacymi rezystor z obwodami wirnikowymi poszczególnych silników i wylacznikami glównymi, fig. 4 — sche¬ mat sterowania przekaznikami czasowymi sterowanymi od wartosci cisnienia w zbiorniku sprezonego powietrza.Jak uwidoczniono na fig. 1 uklad napedowy stanowia asynchroniczne pierscieniowe silniki A1, A2, Ak napedzajace spreza'rki zespolu, które sa zasilane pradem przemiennym z sieci poprzez zabudowane w obwodzie zasilania glówne wylaczniki B1, B2, Bk, przy czym w obwód wirnikowy tych silników wlaczono przy pomocy styczników C1, C2, Ck jeden wielostopniowy rezystor D, którego poszczególne stopnie zwierane sa stycznikami D1, D2, Dn. Po dokonaniu rozruchu obwody wirnikowe silników A1, A2, Ak sa zwierane stycznikami El, E2, Ek.Uklad sterowania stycznikami D1, D2, Dn przedstawiono schematycznie na fig. 2. Sterujace cewki CD1, CD2, CDn styczników D1, D2, Dn sa zasilane pradem poprzez styk 1, przelacznika rodzaju sterowania, zamkniety przy sterowaniu recznym lub poprzez normalnie zamkniety w polozeniu zerowym styk NO nastawnika. Styk 2 przelacznika rodzaju sterowania, zamkniety przez automatycznym sterowaniu zespolu sprezarek, umozliwia wtedy sterowanie cewkami przekazników czasowych obwodu rozruchowego. W obwód sterujacy cewki CD1 wlaczono normalnie otwarty styk 3 czasowego przekaznika PC1 bocznikowany normalnie otwartym stykiem NI nastawnika. W obwód sterujacej cewki CD2 wlaczono normalnie otwarty styk 4 czasowego przekaznika PC2 bocznikowany normalnie otwartym stykiem N2 nastawnika i normalnie otwarty styk 5 stycznika Dl. W obwód sterujacej cewki CDn wlaczono normalnie otwarty styk 6 czasowego przekaznika PC (n—1) bocznikowany normalnie otwartym stykiem N (n— 1) nastawnika i normalnie otwarty styk 7 stycznika D (n—1). Zwarcie obwodu wirnikowego silnika bedacego w rozruchu wykonuje sie przy pomocy przekaznika P.W obwód cewki przekaznika P wlaczono normalnie otwarty styk 8 czasowego przekaznika PCn, bocznikowany normalnie otwartym stykiem Nn nastawnika i normalnie otwarty styk 9 stycznika Dn. Styki 5, 7, 9 zapewniaja wlasciwa kolejnosc dzialania styczników zwierajacych stopnie rezystora D.Sterujace cewki czasowych przekazników, oprócz przekaznika PC1, sa zasilane pradem w sposób analogicz¬ ny jak cewki CD1, CD2, CDn. W obwód sterujacej cewki czasowego przekaznika PC1 wlaczono uklad równolegle polaczonych normalnie otwartych styków 10, 11, 12 styczników C1, C2, Dk oraz normalnie otwarty styk 13 podpradowego przekaznika PM, bocznikowany normalnie otwartym stykiem 14 czasowego przekaznika PC1 i normalnie zamkniety styk 15 nadpradowego przekaznika PI2. Sterujace cewki przekazników PU i PI2 sa wlaczone w obwód wtórny pradowego transformatora TP, którego uzwojenie pierwotne jest wlaczone w obwód wirnikowy silników napedowych.Dzialanie rozruchowego ukladu nastepuje po zalaczeniu z któregokolwiek ze styczników C1, C2, Ck, laczacych obwód wirnikowy uruchamianego silnika z rezystorem rozruchowym. Zamkniety zostaje wówczas normalnie otwarty styk 10 lub 11 lub 12 wlaczony w obwód cewki sterujacej czasowego przekaznika PC1 i gdy po zamknieciu glównego wylacznika B1, B2, Bk przez rezystor poplynie prad to zadziala podpradowy przekaznik PM, który swym normalnie otwartym stykiem 13 zamknie obwód cewki przekaznika PC1.Zadzialanie czasowego przekaznika PC1 spowoduje po nastawionej zwloce czasowej, zamkniecie styku 14 bocznikujacego styk 13 podpradowego przekaznika PM oraz spowoduje zamkniecie swym normalnie otwartym stykiem 3 obwodu cewki sterujacej stycznika D1 i czasowego przekaznika PC2. Przekaznik PC2 po nastawionej zwloce czasowej spowoduje zadzialanie stycznika D2 i czasowego przekaznika PC3, który po nastawionej zwloce czasowej zamyka obwód sterujacej cewki nastepnego stycznika i nastepnego czasowego przekaznika. Po dokonaniu rozruchu jeden ze styczników E1, E2 lub Ek zwiera obwód wirnikowy uruchamianego silnika oraz powoduje swym normalnie otwartym stykiem przerwanie dzialania dotychczas pracujacego stycznika C1, C2 lub Ck, który swym normalnie otwartym stykiem przerywa obwód cewki sterujacej przekaznika PC1. Przerwanie dzialania przekaznika PC1 powoduje przerwanie dzialania wszystkich pozostalych czasowych przekazników PC2, PC3, PCn i wszystkich styczników zwierajacych stopnie rezystora rozruchowego.Gdyby w czasie rozruchu uruchamianego silnika, wartosc pradu w obwodzie wirnikowym przekroczyla wartosc dopuszczalna, co swiadczyloby o niesprawnosci uruchamianej sprezarki, wówczas zadziala nadpradowy przekaznik PI2, który swym normalnie zamknietym stykiem 15 przerwie dzialanie czasowego przekaznika PC1, powodujac przerwanie procesu rozruchu sprezarki. Jak pokazano na fig. 3, sterujace cewki CC1, CC2, CCk styczników C1, C2, Ck sa zasilane pradem poprzez styk. 16, zamkniety przy sterowaniu automatycznym zespolu88514 3 sprezarek lub przez styk 17 zamkniety przy sterowaniu recznym. W obwód sterujacej cewki CC1 stycznika C1 wlaczono normalnie otwarty styk 18 czasowego przekaznika PCZ1 sterowanego od wartosci cisnienia w zbiorni¬ ku sprezonego powietrza i normalnie zamkniety styk 19 drugiego czasowego przekaznika PCZwI tez sterowane¬ go od wartosci cisnienia powietrza. Dzialanie styków 18 i 19 jest bocznikowane przy sterowaniu recznym normalnie otwartym stykiem 10 przelacznika wlaczajacego przy sterowaniu recznym poszczególne sprezarki.Uklad ten jest polaczony z ukladem szeregowo polaczonych normalnie, zamknietego styku 21 lacznika umozliwiajacego wylaczenie sprezarki z ruchu w przypadku jej awarii, oraz styków 22 i 23 pozostalych styczników C2 i Ck. Uklad tych styków uniemozliwia zadzialanie stycznika C1, gdy jest zalaczony stycznik C2 lub Ck. Zas styk 24 stycznika E1 przerywa dzialanie stycznika C1 po dokonanym rozruchu, to jest po zwarciu wirnika. « Po przelaczeniu sterowania zespolem sprezarek na prace automatyczna, gdy cisnienie w zbiorniku sprezonego powietrza jest nizsze od wartosci zaprogramowanej, wówczas po nastawionym czasie zadzialania styk 18 czasowego przekaznika PCZ1 powoduje zadzialanie stycznika C1, który swym normalnie zamknietym stykiem 25 zamknie obwód sterujacej cewki CB1 glównego wylacznika B1. Gdyby po nastawionym czasie rozruch silnika A1 nie zostal zakonczony, to zostanie otwarty styk 19 przekaznika PCZwI przerywajac dzialanie stycznika C1. Obwód pozostalych sterujacych cewek styczników C2, Ck jest zbudowany w sposób analogiczny.W obwód sterujacej cewki CB1 glównego wylacznika B1 wlaczono prócz styku 25 stycznika Cl bocznikowanego wlasnym normalnie otwartym stykiem 42, równiez normalnie zamkniety styk 43 czasowego przekaznika PCW1 sterowanego od wartosci cisnienia w zbiorniku sprezonego powietrza i szereg styków laczników kontrolujacych prawidlowa prace sprezarki. Zadzialanie któregokolwiek z tych styków powoduje przerwanie obwodu cewki CB1 i wylaczenie sprezarki z ruchu. W obwody sterujacych cewek CB2 i CBk pozostalych glównych wylaczników B2, Bk wlaczono analogiczny uklad styków.Zalaczenie jednego ze styczników El, E2, Ek zwierajacego obwód wirnikowy uruchamianej sprezarki nastapi dopiero po zadzialaniu glównego wylacznika B1, B2 lub Bk i zamknieciu wszystkich styczników zwierajacych poszczególne stopnie rezystora rozruchowego. Wobec tego w obwód sterujacej cewki CE1 stycznika E1 wlaczono normalnie otwarty styk 48 przekaznika P i normalnie otwarty styk 49 stycznika Cl. Uklad tych dwóch styków jest bocznikowany wlasnym normalnie otwartym stykiem 50 stycznika E1. W obwód tej cewki CE1 wlaczono tez normalnie otwarty styk 51 glównego wylacznika BI. Obwody pozostalych sterujacych cewek CE2, CEk styczników E2, Ek sa zbudowane w analogiczny sposób.Uklad sterujacy czasowych cewek przekazników automatycznego zalaczania i wylaczania pokazano na fig. 4. Sterujace cewki czasowych przekazników sa zasilane pradem poprzez styk 60, zamkniety przy sterowaniu automatycznym zespolu sprezarek, przy czym sterujace cewki czasowych przekazników PCZ1, PCZ2, PCZk i PCZwI, PCZw2, PCZwk, których styki sa wlaczone w obwód cewek styczników C1, C2, Ck sa sterowane nor¬ malnie zamknietym stykiem 61 wylacznika cisnieniowego. Cewki czasowych przekazników PCW1, PCW2, PCWk, których styki sa wlaczone w obwód sterujacych cewek glównych wylaczników B1, B2, Bk sa sterowane normalnie otwartym stykiem 62 drugiego wylacznika cisnieniowego.Po przelaczeniu sterowania zespolem sprezarek na sterowanie automatyczne i gdy cisnienie w zbiorniku sprezonego powietrza jest mniejsze od wartosci zaprogramowanej, styk 61 jest zamkniety, a styk 62 jest otwarty.Wówczas zadziala przekaznik PCZ1 i PCZwI. Przekaznik PCZ1 po nastawionym czasie zamknie w obwodzie cewki CC1 swój normalnie otwarty styk 18, powodujac zadzialanie stycznika C1, uruchamiajac tym samym sprezarke napedzana silnikiem A1. Gdy po okreslonym czasie nie zostanie zakonczony rozruch tej sprezarki, to znaczy nie zostanie zwarty stycznikiem E1 obwód wirnika silnika A1, to równiez nie zostanie przerwany normalnie zamknietym stykiem 63 stycznika E1, obwód sterujacej cewki czasowego przekaznika PCZwI, wówczas po nastawionym czasie normalnie zamkniety styk 19 tegoz przekaznika PCZwI przerwie obwód cewki CC1 stycznika C1, zas normalnie otwarty styk 64 przekaznika PCZwI zamknie obwód sterujacych cewek czasowych przekazników PCZ2 i PCZw2.Przy normalnym rozruchu silnika A1, po zwarciu jego obwodu wirnikowego stycznikiem E1, którego normalnie otwarty styk 65 zamyka obwód sterujacych cewek czasowych przekazników PCZ2, i PCZw2, co umozliwia przy zamknietym styku 61 uruchomienie drugiej sprezarki napedzanej silnikiem A2. Gdyby po okreslonym czasie rozruch silnika A2 nie zostal zakonczony, to znaczy styk 66 stycznika E2 nie przerwalby obwodu cewki sterujacej czasowego przekaznika PCZw2, wówczas po nastawionym czasie jego normalnie zamkniety styk 27 przerwie obwód cewki CC2 stycznika C2, zas normalnie otwarty styk spowoduje zamkniecie obwodu sterujacych cewek nastepnej pary czasowych przekazników. W ten sposób uruchamiane beda kolejno wszystkie pozostale sprezarki zespolu, pokrywajac zapotrzebowanie powietrza. Z chwila, gdy cisnienie w zbior¬ niku sprezonego powietrza przekroczy nastawiona wartosc styk 61 wylacznika cisnieniowego przerwie obwód sterujacych cewek czasowych przekazników PCZ1, PCZwI, PCZ2, PCZw2 i PCZk i PCZwk, co spowoduje dalsza prace uprzednio uruchomionych sprezarek.4 88 514 Jezeli na skutek zmniejszenia poboru sprezonego powietrza cisnienie w zbiorniku przekroczy nastawiona wartosc cisnienia maksymalnego, to zadziala normalnie otwarty styk 62 wylacznika cisnieniowego i jezeli pracuje sprezarka napedzana silnikiem Akf wówczas normalnie zamkniety styk 70 stycznika Ek zwierajacego obwód wirnikowy silnika Ak jest zamkniety, to równiez obwód sterujacej cewki czasowego przekaznika PCWk zostanie zamkniety. Przekaznik ten po nastawionym czasie swym normalnie zamknietym stykiem 47 przerwie obwód sterujacej cewki CBk glównego wylacznika Bk powodujac wylaczenie z ruchu sprezarki napedzanej silnikiem Ak. Wylaczenie z ruchu nastepnych sprezarek jest uzaleznione ód czasu trwania maksymalnego nastawionego cisnienia w zbiorniku sprezonego powietrza. Z chwila, gdy pobór ilosci sprezonego powietrza jest mniejszy od ilosci wytwarzanej przez pracujace sprezarki, wówczas nastepuje kolejne wylaczanie sprezarek z ruchu. Wylaczanie to jest tak wykonane, by wylaczenie sprezarki nastepnej bylo mozliwe tylko wtedy, gdy wylaczona jest juz sprezarka poprzednia. Wobec tego w obwód sterujacej cewki czasowego przekaznika PCW2 wlaczono normalnie zamkniety styk 71 stycznika E3 i normalnie otwarty styk 72 stycznika E2, zas w obwód sterujacej cewki przekaznika PCW1 wlaczono normalnie zamkniety styk 73 stycznika E2 i normalnie otwarty styk 74 stycznika E1. Styki 47,45,43 czasowych przekazników PCWk, PCW2, PCW1 po nastawionych zwlokach czasowych spowoduja zatrzymanie wszystkich sprezarek zespolu, tak dlugo jak dlugo cisnienie w zbiorniku sprezonego powietrza bedzie wieksze od maksymalnego nastawionego, to znaczy jak dlugo bedzie dzialal styk 62 wylacznika cisnieniowego. Gdy wartosc cisnienia w tym zbiorniku bedzie mniejsza od nastawionej, wówczas zostanie zamkniety styk 61 wylacznika cisnieniowego (przy otwartym juz wczesniej styku 62) powodujac kolejne uruchamianie sprezarek. PL