Przedmiotem wynalazku jest przetwornik spawalniczy o opadajacych charakterystykach statycznych zewnetrz¬ nych, zwlaszcza sluzacy do spawania lukowego pradem przemiennym.Do zasilania luku spawalniczego stosowane sa prze- 5 tworniki wirnikowe lub tez przetworniki przeksztalcajace energie z sieci za posrednictwem transformatora. Wynala¬ zek dotyczy przetworników fransformatorowych o opada¬ jacych charakterystykach statycznych zewnetrznych.W znanychrozwiazaniach urzadzentego typu czesto stoso- 10 wanyjest transformatoro zwiekszonym rozproszeniu, przy czym dobór charakterystyki zewnetrznej odbywa sie po¬ przez mechaniczna zmiane drogi rozproszenia. Duzy stru¬ mien rozproszenia uzyskiwany jest przez odpowiednie rozmieszczenie uzwojen wzgledem drogi strumienia (przy- 15 klady: rozwiazania wedlug opisu patentowego polskiego nr 49261 i wedlug opisu patentowego austriackiego nr 219132).Inne znane rozwiazanie polega na zastosowaniu ukladu transformator-1ransduktor (przyklad: rozwiazanie wedlug opisu patentowego francuskiego nr 964024). Transforma¬ tor posiada tu charakterystyke sztywna, a do ksztaltowa¬ nia i doboru charakterystyki zewnetrznej calego urzadze¬ nia sluzy transduktor o wbudzeniu posrednim. Przy kon¬ strukcji takiego ukladu wykorzystywane jest z reguly na¬ turalne ujemne sprzezenie zwrotne transduktora. Znane jest równiez rozwiazanie, wedlug opisu patentowego NRD 66.476, w którym wprowadzono transduktoro wzbudzeniu bezposrednim. Duzy sklon charakterystyki statycznej tego urzadzenia powstaje w wyniku dzialania reaktancji roz- 30 proszenia transformatora, a nastawianie pradu spawania odbywa sie poprzez prawie równolegle przesuwanie cha¬ rakterystyk w góre i w dól.Ma to niekorzystyny wplyw na warunki jarzenia sie luku, gdyz napiecie stanu jalowego maleje przy obnizce zadanego pradu* zamiast wzrastac dla skompensowania gorszych warunków jonizacji przestrzeni lukowej. Prawie wszystkie znane przetworniki spawalnicze maja zakres nastawiania pradu podzielony na podzakresy o napieciu 'nie malejacym a najczesciej rosnacym przydoborze podza- kresu o mniejszym pradzie. Rozdzial na podzakresy wyni¬ ka przede wszystkim z tendencji' do zmniejszania masy i gabarytu przetwornika, a takze do zwiekszania czulosci nastawnika pradu.W rozwiazaniach z mechaniczna zmiane drogi rozpro¬ szenia uzyskiwanejest to na ogólprzez przelaczanieuzwo¬ jen transformatora (przyklad: rozwiazanie wedlug opisu patentowego austriackiego nr 219132), natomiast w roz¬ wiazaniach transformatorowo-transduktorowych uzyski¬ wane jest przez przelaczanie transduktora (przyklad: roz¬ wiazanie wedlug opisu patentowego polskiego nr 49973) lub transformatora i transduktora (rozwiazanie wedlug opisów patentowych polskich nr 65178 i nr 69235).Istotna wada rozwiazan o mechanicznej zmianie drogi rozproszenia jest koniecznosc pokonania duzych sil me¬ chanicznych do eliminowania nastawiania zdalnego. Na¬ tomiast rozwiazania wykorzystujacekombinacjetransfor¬ matora o normalnym rozproszeniu i transduktora o po¬ srednim, sa niekorzystne ze wzgledu na ksztalt przebie¬ gów, co ma duze znaczenie przy spawaniu pradem prze- 8850488504 3 miennym. Dla zapewnienia odpowiedniej stabilnosci ja¬ rzenia sie luku konieczne jest zabezpieczenie potrzebnej stromosci pradu w otoczeniu punktu przejscia przez war¬ tosc zerowa. Realizacja tego jest trudna przy zastosowaniu ukladu transduktorowego. , Celem niniejszego wynalazku jest uzyskanie korzystne¬ go ksztaltu przebiegów pradowych analogicznie jak przy mechanicznej zmianie drogirozproszenialecz zapewniajac dogodne sterowanie jak przy przedstawionej powyzej kombinacji transformatora i transduktora o wzbudzeniu posrednim.Zadaniem wynalazku jest zatem odpowiednie polacze¬ nie obu przedstawionych koncepcji. Zadanie to zrealizo¬ wano zestawiajac transformator o duzym rozproszeniu oraz transduktor o wzbudzeniu posrednim. Wartosc roz¬ proszenia transformatora moze byc zmieniana skokowo przez stopniowe przelaczanie uzwojen. Nie stwarza to wiekszych trudnosci w nastawianiu pradu spawania gdyz odpowiada stosowanemu powszechnie podzialowi na po- dzakresy.Natomiast ciaglenastawianie pradu w granicach podzakresu uzyskiwane jest za pomoca transduktora o wzbudzeniu posrednim. Wobec stosunkowo niewielkich zadan transduktor ma gabaryt i mase znacznie mniejsze niz w rozwiazaniach konwencjonalnych. Duzy udzial w ksztaltowaniu przebiegów ma reaktancja rozproszenia transformatora, dzieki czemu znacznie ulatwione jest uzy¬ skanie takich przebiegów jakie sa potrzebne dla osiagnie¬ cia duzej zdolnosci spawania.Uklad wedlug wynalazku uwidoczniony jest, w przykla¬ dzie wykonania, na zalaczonym rysunku. Transformator przedstawiono tu odzwierciedlajac rozmieszczenie cewek, natomiast trandsuktor reprezentowany jest jedynie przez schemat elektryczny. Przykladowe rozmieszczenie cewek transformatora jest jednym z mozliwych wariantów, za¬ pewniajacych takie wartosci reaktancji rozproszenia jakie powinny .odpowiadac róznym podzakresom nastawiania pradu. Wprzypadkugdy wykorzystywane saczesci 1 (ujeta na rysunku jako suma (la oraz Ib)oraz 2 wtórnegouzwoje¬ nia transformatora strumien rozproszenia jest wiekszy niz w przypadku gdy wykorzystywane sa czesci 1 oraz 3.Podzakres najwiekszych pradów uzyskiwany zostaje za¬ tem gdy luk zasilany jest z zacisków 0 i 7. Do ciaglego nastawiania pradu w tym podzakresie wykorzystywana jest tylko czesc 4 mocowego uzwojenia transduktora. Na rysunku uzwojenie to przedstawione jest bez uwzglednie¬ nia rozdzialu na przeciwsobne sekcje. 4 W rzeczywistosci kazda z wydzielonych czesci mocowe¬ go uzwojenia transduktora sklada sie z dwóch sekcji two¬ rzacych konwencjonalny uklad transduktora szeregowego lub równoleglego. Czesci 5 i ewentualnie 6 wspólpracuja tylko z galezia utworzona przez czesci 1 i 2 wtórnego uzwojenia transformatora, co odpowiada mniejszym pra¬ dom spawania. Czesc 6 wprowadzona moze byc do kon¬ strukcji wówczas gdy zadane jest utworzenie szerokiego zakresu nastawiania pradu. Wtakimprzypadku podzakres io najmniejszych pradów wyloniony zostaje gdy luk zasilany jest z zacisków 0 i 9, zas podzakres srednich pradów-gdy z zacisków 0 i 8. Jak widac nie jest tu konieczne uzycie mechanizmowego przelacznika zakresów. Uzwojenie 10 sluzy do sterowania trandsuktora i przylaczone jest do obwodu umozliwiajacego zmiane pradu sterujacego. Czes¬ ci 2, 5 i 6 moga byc wykonane z cienszego przewodu nawojowego, odpowiednio do wartosci pradu, który moze przez nie przeplywac. Stosunek napiec stanu jalowego wynika ze stosunku liczby zwojów czesci 1 + 2 do liczby zwojów czesci 1 + 3. PL