Przedmiotem wynalazku jest plywakowy zawór odcinajacy dla cieczy, szczególnie dla wody zanieczyszczo¬ nej, przeciwpozarowej w kopalniach wegla.Dla prowadzenia prawidlowej i bezpiecznej eksploatacji wegla w kopalniach, utrzymuje sie uklad rurocia¬ gów wodnych, którymi woda ze zbiorników na powierzchni doprowadzana jest do glównych wyrobisk górniczych, glównie jako zabezpieczenie przeciwpozarowe.Przetransportowanie wody z powierzchni na dól odbywa sie równiez rurociagami zamontowanymi pionowo w szybach, przy czym wzrost cisnienia, zachodzacy w tego rodzaju instalacji, musi byc zredukowany do wartosci ograniczonej wytrzymaloscia sieci rurociagów. W tym celu stosuje sie na poszczególnych poziomach, np. w odstepach co 100 m, zbiorniki przelewowe dla zredukowania cisnienia do wartosci poczatkowej. Zbiorniki te sluza równoczesnie jako rezerwa wodna i posiadaja plywakowe zawory przelewowe, których zadaniem jest otwieranie doprowadzenia wody z chwila obnizenia poziomu wody w zbiorniku, oraz zamykanie doprowadzenia, gdy poziom wody w zbiorniku jest dostateczny. Zadaniem sprawnie dzialajacych zbiorników i zaworów jest podzielenie slupa wody w pionowym rurociagu na kilka odcinków, co umozliwia zredukowanie cisnienia do odpowiedniej wartosci.Stosowane dotychczas zawory plywakowe przeznaczone do wody czystej, nie spelnialy swego zadania przy korzystaniu z wody stawowej kopalnianej o znacznym zanieczyszczeniu glównie ilasto-piaskowym, ponie¬ waz ulegaly one róznego rodzaju awariom, jak zatarciu grzybków, zrywaniu wrzecion, zawieszeniu metalowych plywaków itp.Turbulentny przeplyw wody przez zawór jest przyczyna jego niespokojnej pracy oraz zwiazanych z tym duzych uderzen hydraulicznych, które powoduja pekanie spawów i wybijanie uszczelek w rurociagu.Skutkiem wymienionych niedomagan wystepowal czesto brak wody w oddzialach dolowych, przelewanie wody do szybu, korodowanie zbrojenia i obmurza szybu i inne zaklócenia w normalnym toku produkcji.Wymienionych wad i niedomagan nie posiada plywakowy zawór odcinajacy dla cieczy, bedacy przedmio¬ tem niniejszego wynalazku.2 88128 Istota tego zaworu jest prosta konstrukcja przystosowana do trudnych warunków kopalnianych, przy wykorzystaniu wody zanieczyszczonej ilem, piaskiem itp. oraz jego niezawodne dzialanie w warunkach turbuletnego ruchu cieczy o zmiennym nasileniu predkosci przeplywu. Umieszczony w zbiorniku przelewowym zawór sklada sie z zakonczonego gniazdem krócca rurowego, na którym osiowo w ruchu pionowym przesuwa sie cylindryczny plywak z lekkiego materialu, najkorzystniej styropianu. Opadanie i podnoszenie plywaka spowo¬ dowane jest ubytkiem lub przyplywem cieczy w zbiorniku.Cylindryczny plywak polaczony jest potrójnym ukladem ramion zamocowanych przegubowo do krócca rurowego, z siedliskiem kuli wykonanej z twardej podatnej gumy. Siedlisko to za posrednictwem ukladu ramion podnosi kule do gniazda krócca rurowego zamykajac jego wylot gdy poziom wody w zbiorniku podnosi sie do wymaganej wartosci, lub opuszcza kule otwierajac wylot krócca, gdy poziom wody w zbiorniku obnizy sie.Kula o odpowiednio dobranych wymiarach znajduje sie pomiedzy trzema elementami ramion oraz siedliskiem i gniazdem krócca, nie majac mozliwosci wypadniecia, przy czym na skutek ruchu cieczy jest ustawicznie obracana, zmieniajac powierzchnie styku.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia zawór odcinajacy zamkniety, a fig. 2 zawór odcinajacy otwarty.Jak przedstawiono na rysunkach, na króccu (1) doprowadzajacym ciecz, umieszczono wspólosiowo cylindryczny plywak (2) wykonany najkorzystniej ze styropianu, przy czym plywak ma mozliwosc pionowego przesuwania sie wzdluz krócca w zaleznosci od poziomu cieczy w zbiorniku. Plywak (2) polaczony jest potrójnymi ukladami ramion (3), zamocowanymi w równych odstepach na jego obwodzie oraz do zakonczenia krócca w przegubach (7) z siedliskiem kuli (4). W siedlisku (4) pomiedzy ramionami (3) i gniazdem (6) krócca, umieszczona jest kula (5) z twardej, elastycznej gumy, której zadaniem jest zamykanie lub otwieranie wylotu krócca (6) przez plywak (1) za posrednictwem ramion (3) w przypadku obnizania sie lub podnoszenia poziomu cieczy w zbiorniku. Zmieniajaca sie powierzchnia styku kuli (5) z gniazdem (6) krócca, nie dopuszcza do gromadzenia sie zanieczyszczen zaworu.Dzialanie zaworu odcinajacego wedlug wynalazku jest nastepujace. Przy dostatecznym poziomie cieczy w zbiorniku, plywak (1) jest wyparty do góry i poprzez potrójne uklady ramion (3) zamocowane obwodowo do plywaka i na zakonczeniu krócca doprowadzajacego (7), oraz przy pomocy siedliska (4) dociska kule gumowa (5) do gniazda krócca (6) zamykajac wylot cieczy.Przy niedostatecznym poziomie cieczy w zbiorniku, plywak (2) obniza sie wraz z poziomem cieczy, otwierajac przy pomocy tego samego ukladu ramion wylot krócca doprowadzajacego (1). PL