Przedmiotem wynalazku jest uchwyt samozakleszczajacy do szyn kolejowych, przeznaczony zwlaszcza do laczenia szyn z pojazdami lub elementami konstrukcyjnymi, znajdujacymi sie na szynach.W przypadku koniecznosci chwilowego polaczenia z szynami kolejowymi pojazdów, na przyklad wózków zaladowczych lub zrzutowych w górnictwie odkrywkowym, badz innych elementów konstrukcji, stosowane sa uchwyty szczekowe i zlacza srubowe. Uchwyty szczekowe maja dwie szczeki, dociskane do glówki szyny przez mechanizm srubowy. Wielkosc sily przenoszonej przez takie zlacze jest ograniczona wielkoscia sily tarcia mie¬ dzy szczekami a szyna, co ogranicza zakres stosowania uchwytów szczekowych. Inne ich wady to mala pewnosc dzialania, duzy ciezar oraz duza pracochlonnosc zamocowania. Stosowanie zlaczy srubowych wymaga wykona¬ nia otworów w szynach celem zamocowania uchwytu. Wada zlaczy srubowych jest oslabienie szyny w miejscu wykonania otworów oraz pracochlonnosc zamocowania.Celem wynalazku jest umozliwienie szybkiego i pewnego laczenia i rozlaczania szyn kolejowych z elemen¬ tami, które sie na nich znajduja.Cel ten osiagnieto przez skonstruowanie uchwytu, skladajacego sie z jarzma i trzech trzpieni, opieranych o glówke szyny. Jarzmo ma ksztalt odwróconej litery „U", a w jego górnej czesci jest zamocowany nieruchomy trzpien, który przy mocowaniu jest opierany na glówce szyny. W dolnej czesci jarzma, w kazdym zjego ramion sa osadzone tuleje, w których usytuowane sa przesuwne osiowo trzpienie, wyposazone w dzwignie. Obrót dzwig¬ ni o kat 90° powoduje wsuniecie przesuwnych trzpieni pod glówke szyny. Przesuwne trzpienie maja kolki, przemieszczajace sie w krzywkowych wycieciach tulei przy mocowaniu uchwytu do szyny.Zasadnicza zaleta uchwytu wedlug wynalazku, wynikajaca z jego konstrukcji, jest zakleszczanie sie na szynie pod wplywem dzialania sily zewnetrznej; odpowiedni dobór odleglosci miedzy nieruchomym trzpieniem i trzpieniami ruchomymi oraz dlugosc ramienia dzialania sily zewnetrznej, przylozonej do jarzma uchwytu powoduja, ze sila tarcia, pochodzaca od reakcji trzpieni na glówke szyny, jest w kazdym przypadku wieksza od przylozonej sily zewnetrznej i zwieksza sie proporcjonalnie wraz ze wzrostem tej ostatniej. Dalsze zalety uchwy¬ tu to mozliwosc mocowania do glówki szyny, szybkosc i pewnosc zamocowania oraz jej niewielki ciezar w sto¬ sunku do wielkosci przenoszonych sil.2 88002 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. I pokazuje uchwyt czesciowo w widoku, czesciowo w przekroju, a na fig. 2 pokazano w widoku z góry elementy wymuszaja¬ ce osiowy ruch przesuwnych trzpieni.Jak pokazano na rysunku (fig. 1), uchwyt wedlug wynalazku sklada sie z jarzma 1, majacego ksztalt odwróconej litery ,,IT. Wierzcholek jarzma 1 jest zaopatrzony w ucho 2, sluzace do zamocowania liny lub innego ciegna. W górnej czesci jarzma 1, miedzy jego ramionami jest osadzony nieruchomy trzpien 3, który przy mocowaniu uchwytu jest opierany z góry o glówke 4 szyny. W dolnej czesci jarzma 1, w kazdym z jego ramion sa osadzone tuleje 5, a w tulejach 5 usytuowane sa przesuwne osiowo trzpienie 6, które przy mocowaniu uchwytu sa wsuwane pod glówke 4 szyny. Przesuwne trzpienie 6 maja dzwignie 7 oraz kolki 8, przemieszczajace sie przy ruchu obrotowym o kat 90° dzwigni 7 w krzywkowych wycieciach 9 tulei 5 i wymuszajace osiowy ruch trzpie¬ ni 6. Wyciecia 9 zabezpieczone sa przed zanieczyszczeniem plytkami 10, przykrecanymi wkretami 11 do tulei 5. 9 ' Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 18 Cena 45 zl PL