Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru czestotliwosci antyrezonansowej rezonatorów piezoelek¬ trycznych przeznaczony zwlaszcza do automatycznych urzadzen sortujacych rezonatory.Znane uklady do pomiaru czestotliwosci antyrezonansowej rezonatorów piezoelektrycznych w zaleznosci od przyjetej metody pomiarowej amplitudowej czy fazowej skladaja sie z przestrajanego generatora o zmiennej czestotliwosci, czwórnika pomiarowego, w którego odpowiednia galaz wlaczany jest rezonator i z odpowiednie¬ go detektora zalaczonego na wyjscie czwórnika. W metodzie amplitudowej detektor amplitudy przy przestrajaniu generatora wykazuje odpowiednie ekstrema. Jedno z nich zwiazane jest z czestotliwoscia antyrezonansowa mierzonego rezonatora. W metodzie fazowej dla okreslenia czestotliwosci antyrezonansowej wykorzystuje sie detektor fazy, w którym porównywana jest faza sygnalu podawanego na czwórnik i odbieranego z czwórnika.Metode amplitudowa wykorzystuje sie z reguly przy recznym pomiarze i sortowaniu rezonatorów.Wówczas czestotliwosc zmienia sie recznie przez operowanie pokretlem generatora, zas okreslenie czestotliwosci antyrezonansowej nastepuje poprzez odczyt na skali generatora dla ekstremalnych polozen strzalki wskaznika detektora amplitudy. Metoda fazowa znajduje zastosowanie w automatycznych urzadzeniach do pomiaru i sortowania rezonatorów. Wówczas urzadzenie jest wyposazone w generator o zmieniajacej sie automatycznie czestotliwosci, zas sygnal z detektora fazy zatrzymuje uklad lub mechanizm zmieniajacy czestotliwosc. Wtedy generator generuje na czestotliwosci antyrezonansowej przez pewien czas potrzebny dla dokonania pomiaru i ustawienia mechanizmu sortownika.Stosowane uklady fazowe w automatycznych urzadzeniach sa bardzo skomplikowane i drogie oraz posiadaja podstawowa wade- mozliwosc niewlasciwego pomiaru czestotliwosci antyrezonansowej w przypadku, gdy charakterystyka impedancji w funkcji czestotliwosci mierzonych rezonatorów, oprócz podstawowego maksimum, posiada niewielkie maksima dodatkowe. Te dodatkowe maksima wystepuja na zboczach glównego wierzcholka krzywej odpowiadajacego czestotliwosci antyrezonansowej- w formie niewielkich zafalowan. Dla tych dodatkowych maksimów, nastepuje takze zrównanie faz w detektorze fazowym - co prowadzi do zatrzymania generatora na niewlasciwej czestotliwosci.Celem wynalazku jest opracowanie takiego ukladu pomiarowego czestotliwosci antyrezonansowej rezona¬ torów piezoelektrycznych stosowanie którego znacznie uprosciloby sposób dokonywania automatycznego pomiaru wyzej wymienionego parametru rezonatora.2 87 464 W tym celu zrezygnowano z ukladów, w których przykladano zewnetrzna czestotliwosc na rezonator, który drgal drganiami wymuszonymi. Wprowadzono zas uklad generacyjny, w którym wlasnosc* rezonansowe rezonatora wywoluja drgania ukladu.Uklad wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze mierzony rezonator wlaczony jest w petle dodatniego sprzezenia zwrotnego wzmacniacza szerokopasmowego. Petla sprzezenia zwrotnego oprócz mierzonego rezonato¬ ra sklada sie z rezystora i kondensatora polaczonych szeregowo. Przy czym jedna elektroda mierzonego rezonatora polaczona jest ze wspólnym punktem rezystora i kondensatora natomiast druga elektroda polaczona jest z przewodem zerowym. Czestotliwosc drgan utworzonego w ten sposób generatora odpowiada czestotliwosci antyrezonansowej mierzonego rezonatora. Wyjscie wzmacniacza polaczone jest poprzez stopien separujacy z licznikiem czestotliwosci oraz ewentualnie za pomoca odpowiedniego urzadzenia cyfrowego z deszyfratorem.Uklad wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu, a fig. 2 — schemat polaczen elementów wchodzacych w sklad petli dodatniego sprzezenia zwrotnego szerokopasmowego wzmacniacza pomiarowego.Wyjscie ukladu generacyjnego, który stanowi wzmacniacz 1 z petla dodatniego sprzezenia zwrotnego polaczone jest poprzez stopien separujacy 2 z licznikiem czestotliwosci 3 raz za pomoca urzadzenia cyfrowego z deszyfratorem 4. Wzmacniacz 1 zasilany jest ukladem zasilajacym 5. Mierzony rezonator piezoelektryczny 6 jest wlaczony w uklad w ten sposób, ze jego jedna elektroda jest polaczona ze wspólnym punktem rezystora 8 i kondensatora 7 natomiast druga z przewodem zerowym ukladu. Rezystor 8 i kondensator 7 polaczone szeregowo lacza wejscie z wyjsciem wzmacniacza 1.Uzyty wzmacniacz tranzystorowy lub lampowy winien posiadac odpowiednie wzmocnienie i zapewniac zgodnosc fazy napiecia wyjsciowego z wejsciowym. Uklad przepuszcza z niewielkim tlumieniem tylko czestotli¬ wosc równa czestotliwosci antyrezonansowej rezonatora. Uwzglednia to kryterium amplitudowe wzbudzania sie ukladu dokladnie na czestotliwosc antyrezonansu. Dla dodatkowych ekstremów na charakterystyce rezonatora - — tlumienie bedzie znacznie wieksze tak, fz nie zajdzie wzbudzenie ukladu. Przy czestotliwosci antyrezonanso¬ wej mierzonego rezonatora wystepuje zgodnosc faz na wejscie i wyjscie petli sprzezenia zwrotnego. A zatem przy czestotliwosci równej czestotliwosci antyrezonansowej rezonatora sa spelnione warunki generacji ukladu. Uklad generuje sygnal o czestotliwosci równej czestotliwosci antyrezonansowej rezonatora. Sygnal z ukladu generacyj¬ nego przekazywany jest na licznik czestotliwosci lub za pomoca odpowiedniego urzadzenia cyfrowego na deszyfrator, a po przejsciu przez deszyfrator moze sluzyc do uruchomienia sortownika przy automatycznym sortowaniu rezonatorów.Zastosowanie ukladu elektronicznego do wytwarzania czestotliwosci antyrezonansowej rezonatorów piezoelektrycznych ceramicznych wedlug wynalazku, likwiduje koniecznosc uzycia skomplikowanych ukladów z przestrajanym generatorem i detektorem fazowym, oraz usuwa wadliwa prace tychze ukladów w przypadku wystepowania dodatkowych maksimów na zboczach charakterystyki rezonatora. Jednoczesnie zastosowanie ukladu do recznego pomiaru i sortowania rezonatorów zamiast metody amplitudowej, znacznie skraca czas pomiaru, likwidujac reczne przestrajanie generatora i koniecznosc obserwacji wskaznika detektora. f ! _ k—i 1 i / i i s %2 PL