Opis patentowy opublikowano: 15.12.1977 8743$ ? MKP E21c 5/00 Int Cl.2 E21C 5/00 czytelnia! Ur.-edtJ Pale»t©wego I Polnej Izecmfcw* e| U^wej I Twórcywynalazku: Jerzy Juszczyk, Herbert Maloszek, Stanislaw Chwieduk Uprawniony z patentu: Centralny Osrodek Projektowo-Konstrukcyjny Maszyn Górniczych „KOMAG", Gliwice (Polska) L Wiertnica górnicza Wynalazek dotyczy wiertnic górniczych, czyli maszyn jezdnych zaopatrzonych w wysiegnik, po którym posuwa wiertarka w miare wglebiania sie wiertla w skale. W szczególnosci dotyczy on wiertnic, w których posuw wiertarki po wysiegniku jest uzyskany dzialaniem silnika pneumatycznego napedzajacego kolo lancucho¬ we, przez które przewija sie lancuch ciagnacy wiertarke.Podczas wiercenia szczególnie wazne jest wywieranie na narzedzie docisku do skaly optymalnego dla danych warunków pracy. W róznych znanych rozwiazaniach wiertnic regulacja docisku jest rozwiazana w roz¬ maity sposób, np. przez zmiane parametrów pracy silnika napedzajacego mechanizm posuwu. Za najlepsze rozwiazanie mozna przyjac umieszczenie miedzy silnikiem posuwu wiertarki a mechanizmem tego posuwu wieloplytkowego sprzegla ciernego, w którym plytki sa.do siebie dociskane dzialaniem'silownika. W rozwiaza¬ niu tym wedlug patentu nr 59 971 po nastawieniu okreslonego cisnienia powietrza sprezonego prowadzonego do cylindra silownika nastepuje samoregulacja predkosci posuwu wiertarki przy stalym docisku wiertla do skaly.Mianowicie przy napotkaniu przez wiertlo wiekszego oporu w skale nastepuje wiekszy poslizg wiertla, a zmniejsza sie predkosc wiercenia a wobec tego i predkosc posuwu wiertarki. Wówczas powstaje w sprzegle wiekszy poslizg miedzy plytkami i praktycznie docisk wiertla nie ulega zmianie. Przeciwnie, przy napotkaniu przez wiertlo mniejszego oporu, predkosc posuwu wiertarki zwieksza sie w wyniku zmniejszenia poslizgu w sprzegle. Wobec czego posuw wiertarki nadaza za przyspieszonym wierceniem, przy czym docisk wiertla do skaly pozostaje iw tym przypadku praktycznie nie zmieniony. W tak rozwiazanej wiertnicy nalezy rozpoczyna¬ jac wiercenie, wypróbowac najwlasciwsze cisnienie w silowniku regulujac je zaworem redukcyjnym, przy którym to cisnieniu uzyskuje sie optymalny docisk wiertla dostosowany do danych warunków.Jednakze wiertnica oprócz podstawowej funkcji wiercenia, wykonuje równiez funkcje pomocnicze wymagajace chwilowego przerywania wiercenia. Mianowicie w miare poglebiania wierconego otworu nalezy przedluzac zerdz wiertnicza wlaczajac do niej dalsze czlony. Ponadto nalezy z róznych przyczyn wyciagnac z otworu cala zerdz wraz z wiertlem i ponownie wprowadzic ja do otworu. Wykonywanie tych funkcji wymaga od wiertnicy dwóch rodzajów dzialania. Jedno polega na podciaganiu w góre lub opuszczaniu duzego ciezaru, który stanowi wieloczlonowa zerdz wiertnicza, drugie polega na przesuwaniu chwilowo nieczynnej wiertarki2 87 435 czyli na tak zwanym posuwie manewrowym wiertarki. Do wykonywania tych funkcji sluzy silnik mechanizmu posuwu, którego moc wystarcza do podciagania w góre duzego ciezaru jedynie przy malej predkosci posuwu, natomiast umozliwia nadawanie stosunkowo lekkiej wiertarce posuwu manewrowego z duza predkoscia. Duza predkosc posuwu manewrowego jest wymagana w celu skrócenia przerwy wwierceniu. W wiertnicy znanej ¦z patentu nr 59 971 staranne nastawienie cisnienia w silowniku, dajace dobre wyniki wiercenia, zostaje zniweczo¬ ne za kazdym razem, kiedy przerywa sie wiercenie i wykonuje sie jedna z funkcji pomocniczych wymagajacych innego nastawienia. Przy powrocie do wiercenia nalezy w wiertnicy znanej od nowa nastawiac zaworem redukcyjnym dzialanie sprzegla, jak to opisano powyzej. Jest to pracochlonne i powoduje strate czasu.Wady tej nie ma wiertnica wedlug wynalazku dostosowana do wykonywania kazdej z tych trzech funkcji w sposób optymalny. Jej przestawianie z jednego rodzaju pracy na inny oraz powrót do poprzedniego nie wymaga kazdorazowego nastawiania.Istota wynalazku polega na zastosowaniu do przenoszenia napedu z silnika na kolo lancuchowe dwóch przekladni dajacych rózne stopnie przeniesienia. Kazda z tych przekladni jest napedzana walem silnika poprzez sprzeglo wieloplytkowe. Kazde z tych sprzegiel ma przynalezny do niego silownik sluzacy do wywierania rfacisku na plytki. W zaleznosci od potrzeby wiekszego lub mniejszego stopnia przelozenia wlacza sie do pracy jedna lub druga przekladnie przez zasilanie sprezonym powietrzem jednego z silowników przy równoczesnym polaczeniu drugiego silownika na wydmuch, aby pracowala tylko jedna przekladnia.Poslizg, który moze nastepowac w sprzegle zacisnietym stanowi samorzutna regulacje predkosci posuwu.Aby ten poslizg mógl nastepowac, sila zaciskania jest ograniczona przez dobór odpowiednich silowników przy danym cisnieniu roboczym powietrza sprezonego. Ponadto w przewodzie tlocznym prowadzacym do silownika tego sprzegla, które laczy z przekladnia o wiekszym stopniu przelozenia jest umieszczony nastawny zawór redukcyjny.Przy zastosowaniu wynalazku nie jest konieczna regulacja cisnienia powietrza napedzajacego silnik stosowana w znanych wiertnicach. Jednakze pozostawienie jej jest pozyteczne, gdyz korzystnie uzupelnia ona regulacje predkosci posuwu uzyskana za pomoca sprzegiel wieloplytkowych.Wiertnica wedlug wynalazku poza ogólnie stosowanym rozdzielaczem do zmiany kierunku obrotów silnika ma zgodnie z powyzszym opisem dwa nastawne zawory redukcyjne, jeden w przewodzie tlocznym prowadzacym do silnika, a drugi w przewodzie prowadzacym do jednego z silowników obslugujacych sprzegla. Oba te zawory wymagaja nastawienia, aby uzyskac najkorzystniejsze cisnienie dla danego celu. Jednakze nastawienie ich pozostaje niezmienione przy wykonywaniu funkcji nie wymagajacych redukcji cisnienia, mianowicie dzieki temu, ze równolegle do kazdego z tych zaworów umieszczono przewód obiegowy zamykany. Przy jego otwarciu zawór redukcyjny pozostaje bez znaczenia, a po zamknieciu przewodu obiegowego pracuje jak poprzednio zgodnie z niezmienionym nastawieniem. Ponadto w wiertnicy istnieje mozliwosc zalaczania jednego z dwóch silowników obslugujacych sprzegla przy równoczesnym laczeniu na wydmuch drugiego silownika.Obsluga indywidualna wyliczonych tu srodków dzialania bylaby klopotliwa, gdyby nie zastosowanie trójpolozeniowego wieloczynnosciowego rozdzielacza obrotowego nastawianego reczna dzwignia wedlug potrze¬ by wykonywania jednej z wymienionych trzech funkcji wiertnicy/Dzialanie tego rozdzielacza nastepuje wedlug ustalonego programu dzieki dostosowaniu miejsc doprowadzenia przewodów do obudowy rozdzielacza oraz dostosowaniu kanalów w elemencie obrotowym laczacym lub odcinajacym te przewody.Program polaczen jest nastepujacy. W celu wiercenia dziala zawór redukcyjny na doplywie do silnika, a wobec tego obieg tego zaworu jest zamkniety. Ponadto dziala przekladnia o wiekszym stopniu przelozenia, co wymaga doprowadzenia powietrza do silownika obslugujacego jej sprzeglo i przy wykorzystaniu zaworu redukcyjnego umieszczonego w tym doprowadzeniu, a wiec przy zamknietym obiegu tego zaworu. W celu podnoszenia ciezarów uklad rózni sie od poprzedniego tym, ze oba przewody obiegowe przy zaworach redukcyjnych sa otwarte, aby wykorzystac maksymalna moc silnika przy maksymalnym zacisnieciu sprzegla.W celu uzyskania szybkiego posuwu manewrowego przewód obiegowy przy zaworze na zasilaniu silnika jest otwarty oraz jest uruchomiona przekladnia dajaca mniejszy stopien przeniesienia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat mechanizmu posuwu wiertarki, fig. 2 przedstawia schemat ideowy przewodów powietrza sprezonego.Wiertarka 1 jest przesuwna po wysiegniku 2, który moze byc kierowany dowolnie. Lancuch 3 bez konca, do którego jest wlaczona wiertarka 1, jest prowadzony przez kolo lancuchowe 4 napedzane ukladem slimakowym 5, który otrzymuje naped silnika 6 jedna z dwóch dróg poprzez sprzeglo 7 z przekladnia 8 nadajaca szybszy posuw, albo poprzez sprzeglo 9 z przekladnia 10 nadajaca wolniejszy posuw. Oba sprzegla sa wieloplytkowe i wymagaja do pracy wywierania nacisku na plytki za pomoca silowników. Do tego celu sprzeglo 7 ma silownik 11, a sprzeglo 9 ma silownik 12.Na fig. 2 glówny przewód 13 zasilajacy ma nastepujace rozgalezienia: do silnika 6 i do silowników 11 i 12.Wszystkie wydmuchy sa oznaczone poz. 14. Przed silnikiem 6 jest umieszczony znany rozdzielacz 15, który87 435 3 pracuje tu jako rozdzielacz dwupozycyjny, sterujac obroty silnika w prawo lub w lewo. Galaz 16 przewodu 13 przeznaczona do zasilania silnika 6 ma zawór redukcyjny 17 z zamykanym obiegiem. Galaz przewodu 13 zasilajaca silowniki dzieli sie dalej na dwie galezie dla kazdego z silowników 11 i 12, przy czym galaz zasilajaca silownik 12 ma zawór redukcyjny 18 z zamykanym obiegiem. < Calosc recznego sterowania wiertnicy wedlug wynalazku sprowadza sie do nastawiania dwupolozeniowego rozdzielacza 15 na wymagany kierunek posuwu wiertarki oraz do nastawiania trójpolozeniowego rozdzielacza wieloczynnosciowego na wykonywanie wymaganej jednej z trzech funkcji wiertnicy. Wszelkie zalaczanie i przelaczanie moze byc wykonywane momentalnie przy zalozeniu, ze zawory redukcyjne byly zawczasu nastawione. PL