Przedmiotem wynalazku jest precyzyjny egzaminator libelli wykorzystywany zwykle do celów geodezyj¬ nych, a przeznaczony do sprawdzania i wzorcowania tych urzadzen.Znany jest egzaminator geodezyjny, wyposazony w uklad dzwigni polaczonych miedzy soba przegubowo, w którym jedna z dzwigni stanowi ramie pomiarowe urzadzenia. Regulacyjne pokretlo sprzezone mechanicznie ze sruba mikrometryczna zmienia polozenie dzwigni przez co wychylenie koncówki mierniczej sruby w odpo¬ wiednim pomniejszeniu przenosi sie na ramie pomiarowe egzaminatora, zmniejszajac jednoczesnie wplyw bledów sruby mikrometrycznej na wyniki pomiaru badanej libelli.Znane sa równiez egzaminatory przystosowane do badania libell w obudowie i bez obudowy, bez ich wymontpwywania z instrumentu geodezyjnego. Przyrzady te sa tak rozwiazane, ze plaszczyzne pomiarowa w postaci talerza przymocowanego do ramienia egzaminatora o odpowiedniej osi obrotu stanowi zakonczenie systemu dzwigni, z których jedna jest dzwignia katowa, polaczonych z obudowa przyrzadu przy pomocy stalo¬ wych tasm sprezynujacych. Przez dzialanie sruby mikrometrycznej na dzwignie katowa osiaga sie wychylenie ramienia egzaminatora.Wada wyzej omówionych egzaminatorów jest to, ze urzadzenie pomiarowe stanowi mechanizm przenoszacy obciazenie ramion dzwigni, pelniacy jednoczesnie funkcje przemieszczania dzwigni lub talerza z umieszczona na nich badana libella. Przy dluzszej eksploatacji takiego urzadzenia powstaja w nim luzy, bedace zródlem po- wiekszenia sie bledu pomiaru. Ponadto znane egzaminatory nie umozliwiaja dokonania dokladnosci cechowania libelli.Celem wynalazku jest skonstruowanie egzaminatora libelli pozbawionego wyzej wymienionych wad zna¬ nych tego typu urzadzen. Cel ten zostal osiagniety w zrealizowanym wedlug wynalazku precyzyjnym egzamina¬ torze libelli. Egzaminator ten wyposazony jest w uklad dzwigni utworzony ze wspóldzialajacych ze soba: ramie¬ nia pomiarowego egzaminatora i dzwigni. Ramie pomiarowe tworzy plyta, na której umieszcza sie przyrzad badany, osadzona na pierwszym wsporniku w sposób umozliwiajacy wychylenie ramienia w plaszczyznie piono-. wej w stosunku do podstawy. Ramie to podparte jest punktowo na krótszym ramieniu dzwigni równiez o ksztal¬ cie plyty osadzonej wychylnie w stosunku do podstawy na drugim wsporniku przytwierdzonym do niej. Przedlu-2 87184 zenie dluzszego ramienia dzwigni jest oparte punktowo na umocowanym przesuwnie w podstawie klinie, prze¬ mieszczanym pokretlem regulacyjnym, który oddzialywujac na dzwignie powoduje wychylenie sie ramienia pomiarowego.Egzaminator wyposazony jest równiez w urzadzenie czujnikowe wykonane jako mikrometryczny czujnik zegarowy, polaczone trwale z dluzszym ramieniem dzwigni i oparte punktowo na podstawie. Wskazuje ono przemieszczenie w plaszczyznie pionowej ramienia pomiarowego. Wynik pomiaru okreslony jest zadanym stosun* kiem dlugosci ramion dzwigni, oraz dlugoscia ramienia pomiarowego. Przekladnie ramion dzwigni mozna do¬ brac w zaleznosci od zadanej klasy dokladnosci egzaminatora. Dluzsze ramie dzwigni dociska do podstawy przeznaczona do tego celu sprezyna.Wynalazek zostanie ponizej szczególowo objasniony w oparciu o przyklad wykonania pokazany na rysun¬ ku, który przedstawia schematycznie egzaminator libelli w widoku z boku.Uklad dzwigni urzadzenia zlozony jest z dzwigni 3 i ramienia pomiarowego 1, wykonanych w postaci plyt. Ramie pomiarowe 1, osadzone przegubowo na wspornikach 9 przymocowanych do podstawy 7, sprzezone jest z krótszym ramieniem BC dzwigni 3 za posrednictwem stozkowej podpory 11. Dzwignia 3 umocowana jest przegubowo na wspornikach 10. Przedluzenie dluzszego jej ramienia AB oparte jest punktowo na umocowanym przesuwnie w podstawie 7 klinie 6, przemieszczanym pokretlem regulacyjnym 4. Na koncu ramienia AB dzwigni 3 zamocowany jest czujnik zegarowy 8, oparty punktowo na podstawie 7. Takie usytuowanie czujnika 8 pozwala na pomiar jedynie zmiany polozenia dzwigni 3 i nie przenosi obciazen mechanicznych. Miedzy ramieniem AB a podstawa 7 umieszczona jest sprezyna 12 dociskajaca to ramie do podstawy. Sprezyna 12 zapewnia ciagly styk stozkowej podpory 5 z klinem 6 przy badaniu libelli lacznie z ciezkim instrumentem geodezyjnym na przyklad teodolitem lub niwelatorem.Sprawdzanie libelli przeprowadza sie nastepujaco. Libelle 2 umieszcza sie na ramieniu pomiarowym 1. Za pomoca pokretla srubowego 4 napedza sie klin, który przesuwajac sie wzdluz podstawy 7 podnosi za posrednic¬ twem stozkowej podpory 5 dluzsze ramie AB plytowej dzwigni 3, polaczonej przegubowo ze wspornikami 10, co umozliwia jej wychylenie w plaszczyznie pionowej w stosunku do podstawy 7 egzaminatora. Krótsze ramie BC tej dzwigni wychyla sie w plaszczyznie pionowej w kierunku przeciwnym do wychylenia dluzszego ramienia AB o odleglosc zmniejszona przez przekladnie dzwigni, wynikajaca ze stosunku dlugosci obydwu jej ramion AB do BC. Ruch krótszego ramienia BC przenosi sie za posrednictwem stozkowej podpory 11 powodujac wychylenie ramienia pomiarowego 1, na którym umieszczona jest badana libella 2, w stosunku do podstawy 7.Zmiana polozenia dzwigni 3, odpowiadajaca wlasciwemu ustawieniu libelli 2 jest zatem bezposrednio rejestrowana na czulym mikrometrycznym czujniku zegarowym 8. Konstrukcja taka zmniejsza blad pomiaru eliminujac jednoczesnie wplyw wystepujacych w czasie dlugiej eksploatacji luzów w elementach laczacych.Bardzo korzystna jest równiez mozliwosc doboru przekladni dzwigni w zaleznosci od wymaganej klasy dokladnosci urzadzenia. Prosta konstrukcja zapewnia niezawodnosc pracy egzaminatora. PL