Przedmiotem wynalazku jest uklad elektroniczny, sprzegajacy nadajnik z odbiornikiem w urzadzeniach ultradzwiekowych.Podstawowymi czlonami w defektoskopie ultradzwiekowym jest nadajnik wytwarzajacy impulsy elek¬ tryczne, pobudzajace glowice ultradzwiekowa do drgan, oraz odbiornik, którego zadaniem jest wzmocnienie i uformowanie wszystkich impulsów elektrycznych, to znaczy, zarówno impulsów nadawczych o amplitudzie kilkuset woltów pobudzajacych glowice do drgan, jak i odbiorczych, powstalych na skutek odbicia fal utradzwlekowych w badanym materiale o amplitudzie rzedu mikrowoltów.Znane oporowe sprzezenia nadajnika z odbiornikiem w urzadzeniach ultradzwiekowych pokazano na fig. 3 i fig. 2, gdzie 1— oznacza nadajnik urzadzenia ultradzwiekowego, 2 — glowice ultradzwiekowa, 3 —opór sprzegajacy, 4 — tranzystor pierwszego stopnia wzmacniacza odbiornika, 5 — pojemnosc wejsciowa i pojemnosc montazu, 6 — lampe elekronowa pierwszego stopnia wzmacniacza odbiornika.Technicznie, sprzezenie takie nie uwzglednia olbrzymiej róznicy amplitud, których stosunek dochodzi do stu tysiecy, jak równiez nie uwzglednia szerokiego pasma czestotliwosci zawartego w impulsach przychodzacych na wejscie wzmacniacza odbiornika. Opornosc sprzegajaca 3 i pojemnosc wejsciowa 5, tworzy dzielnik, który dla wyzszych czestotliwosci zmniejsza wzmocnienie impulsów wejsciowych czyli sygnalu uzytecznego. Zlacze katoda-siatka w ukladach lampowych przystosowane do pracy na napiecia ujemne, zwiera do masy dodatnie impulsy nadawcze o duzej amplitudzie, oslabiajac tym samym pobudzenie glowicy ultradzwiekowej do drgan.W ukladzie tranzystorowym sytuacja jest gorsza ze wzgledu na mniejsza opornosc wejsciowa oraz na mniejsze napiecie przesterowania wzmacniacza. W obydwu wypadkach, to znaczy i w ukladach tranzystorowych i lampo¬ wych opór sprzegajacy 3 ma stala wartosc, zatem dla impulsów o duzej amplitudzie przedstawia soba zbyt maly opór, a dla impulsów o malej amplitudzie, zbyt duzy.Powyzsze mankamenty uniemozliwiaja uzyskanie w znanych defektoskopach duzej czulosci, a dodatkowo na skutek przesterowania wzmacniacza przez impuls nadawczy, wymagajacy od tranzystora 4 okreslonego czasu regeneracji, nastepuje wzrost strefy martwej, czyli powiekszenie odleglosci pomiedzy impulsem nadawczym, a pierwszym, mozliwym do uzyskania impulsem odbiorczym. Wady te, wystepujace na skutek braku dopasowa¬ nia pomiedzy nadajnikiem i odbiornikiem sa bardzo powazne w skutkach i wplywaja w sposób zdecydowany na pogorszenie podstawowych parametrów technicznych w urzadzeniach ultradzwiekowych, jakim jest czulosc I strefa martwa.2 87106 Celem wynalazku jest uzyskanie takiego ukladu elektronicznego sprzegajacego nadajnik z odbiornikiem w urzadzeniu ultradzwiekowym, który by zapewnil ich dobre dopasowanie i nie dppuszczal do nadmiernego obciazenia nadajnika dla szerokiego pasma czestotliwosci impulsów wejsciowych i duzego stosunku wielkosci ich amplitud rzedu 100 000 i wiecej.Istota wynalazku polega na tym, ze wyjscie nadajnika sprzegniete jest z wejsciem odbiornika za pomoca szeregowego ukladu, skladajacego sie z tranzystora i przeciwsobie polaczonych diod o automatycznie regulowa¬ nych opornosciach w zaleznosci od wielkosci amplitud impulsów przychodzacych na odbiornik, przy czym jednoczesnie baza wymienionego tranzystora polaczona jest z jego emiterem dwoma torami poprzez kondensato¬ ry, opory i diode, realizujac tym samym ujemne sprzezenie zwrotne dla wysokiej czestotliwosci i znacznie zwiekszajac opornosc wejsciowa ukladu sprzegajacego, a tym samym nie obciazajac nadajnika i glowicy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 3 przedsta¬ wia schemat ideowy ukladu sprzezenia. Sklada sie on z oporników 14, 15, 16, 17, 18, ustalajacych wartosc pradów polaryzujacych diody regulacyjne 7, 8 oraz stanowiacych dzielnik, okreslajacy punkt pracy tranzystora 9, opornika 19 (tranzystora 9 pracujacych w ukladzie wtórnika, kondensatorów sprzegajacych 10 i 11 realizuja¬ cych ujemne sprzezenie zwrotne, kondensatora 12 zmniejszajacego opornosc opornika 16 dla wysokich czestotliwosci oraz odbiornika 20.* * Dzialanie ukladu wedlug wynalazku jest nastepujace. Diody 7 i 8 polaryzowane sa pradem stalym, plynacym od +U do masy, którego wartosc ustalaja oporniki 14, 15. W zaleznosci od wartosci pradów plynacych z nadajnika lub glowicy w stosunku do pradu polaryzujacego, diody przedstawiaja soba rózna opornosc, natomiast kierunek tego pradu ustala, która z tych diod przejmuje wlasnosci regulacyjne.Dla pradów, których wartosc nie przekracza wielkosci polaryzacji, opornosc diody jest niewielka rzedu kilkudziesieciu omów, zatem sygnaly o niewielkich amplitudach dostaja sie do tranzystora 9 bez tlumienia.Natomiast dla pradów o wartosciach przekraczajacych wartosc pradu polaryzujacego, opornosc diody rosnie do kilkudziesieciu kiloomów, jednoczesnie napiecia z emitera tranzystora 9, podane w tej samej fazie przez kondensator 10 pomiedzy dzielniki 14, 15 oraz kondensator 11 pomiedzy dzielniki 17, 18, realizuje ujemne sprzezenia zwrotne, zwiekszajac tym samym opornosc wejsciowa ukladu sprzegajacego dla sygnalów wejscio¬ wych o malych amplitudach. W ten sposób zbyt duze sygnaly wejsciowe nie przesterowuja tranzystora 9 i nie obciazaja impulsu nadawczego.W ukladzie wynalazku tranzystor 9 typu n-jwi mozna zastapic tranzystorem typu p-n-p lub lampa elektronowa, nalezy jednak wówczas zastosowac wlasciwa polaryzacje elektrod. Równiez kierunek diod 7, 8 moze byc przeciwny, wymaga to jednak jednoczesnej zmiany kierunku pradu polaryzujacego.Wielkosc napiecia przykladanego do odbiornika zmienia sie w czasie pracy od mikrowoltów do kilkuset woltów lub wiecej, to przy szerokim pasmie czestotliwosci i warunku prawidlowego wzmocnienia wszystkich, sygnalów w znanych urzadzeniach ultradzwiekowych ten trudny problem rozwiazano kosztem podstawowych parametrów, jak czulosc i strefa martwa.Wedlug wynalazku opornosc wejsciowa ukladu sprzegajacego, dzieki regulacyjnemu dzialaniu diod 7, 8, sprzegnietych z tranzystorem 9 i sprzezeniu zwrotnemu, za pomoca kondensatorów 10, 11, zmienia sie automatycznie w zaleznosci od amplitudy przykladanego sygnalu, przekazujac na wejscie odbiornika taka wielkosc, która wymagana jest do prawidlowej pracy odbiornika. Korzystny stosunek dzielnika skladajacego sie z opornosci diod i pojemnosci wejsciowej wzmacniacza, praktycznie nie zmniejsza wzmocnienia dla wysokich czestotliwosci i zapewnia prawidlowe przenoszenie sygnalu. Równoczesnie duza opornosc wejsciowa ukladu dla impulsów nadawczych charakteryzujacych sie znaczna amplituda, nie obciaza samego nadajnika i zapewnia wlasciwe pobudzenie glowicy ultradzwiekowej do drgan.¦ T fif 3 PL