Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru starzeniowych zmian parametrów rezonatorów kwarco¬ wych.Znany jest szerokopasmowy uklad mostkowy Scheringa stosowany do pomiaru admitancji dwójników, w tym takze rezonatorów kwarcowych, charakteryzujacy sie tym, ze posiada dwa regulowane elementy zrealizo¬ wane jako kondensatory o zmiennej w sposób mechaniczny pojemnosci, z których jeden sluzy do zrównowazenia skladowej biernej, a drugi do zrównowazenia skladowej czynnej admitancji badanego dwójpika.Niedogodnoscia ukladu z mechanicznie regulowanymi elementami równowazacymi jest trudnosc realizacji procesu równowazenia w sposób zdalny, co bywa konieczne przy pomiarach, w których badany rezonator umie¬ szczony jest w wyizolowanej komorze a jednoczesnie niezbedne jest zachowanie jak najmniejszej odleglosci zacisków rezonatora od plaszczyzny pomiarowej ukladu.Celem wynalazku jest umozliwienie dokladnego pomiaru starzeniowych zmian parametrów rezonatorów kwarcowych, pozostajacych wewnatrz wyizolowanej z otoczenia komory. Zadaniem wynalazku jest opracowanie ukladu mostkowego do pomiaru starzeniowych zmian parametrów rezonatorów kwarcowych, charakteryzuja¬ cego sie zdalna regulacja, duza dokladnoscia pomiaru i prostota obslugi.Zadanie to zostalo osiagniete przez skonstruowanie ukladu z czterogaleznym mostkiem, wspólpracuja¬ cym ze zródlem sygnalu pomiarowego, zwlaszcza syntezerem czestotliwosci i wskaznikiem równowagi zwlasz¬ cza mikrowoltomierzem selektywnym i posiadajacy cztery wezly polaczone w ten sposób, ze miedzy pierwszym i drugim wezlem dolaczony jest rezystor oraz miedzy drugim i trzecim wezlem dolaczone jest szeregowe pola¬ czenie rezystora i diody waraktorowej oraz miedzy trzecim i czwartym wezlem dolaczony jest kondensator zas miedzy czwartym i pierwszym wezlem dolaczone jest równolegle polaczenie rezystora, kondensatora i badane¬ go rezonatora oraz miedzy pierwszy i trzeci wezel wlaczony jest obwód zasilania diody waraktorowej zlozony z szeregowego polaczenia rezystora i zródla napiecia stalego zabocznikowanego kondensatorem.Uklad wedlug wynalazku umozliwia bezposredni pomiar zmian czestotliwosci rezonansowej i rezystancji rezonatorów kwarcowych.Uklad wedlug wynalazku posiada korzystne wlasnosci, jezeli chodzi o wplyw niestabilnosci elementów ukladu na dokladnosc pomiaru zmian czestotliwosci i rezystancji rezonatorów.86 803 Blad pomiaru zmian czestotliwosci w ukladzie wedlug wynalazku wynika jedynie z okreslonych niestabil¬ nosci nieregulowanych elementów ukladu. Zastosowanie w zwiazku z tym wysokostabilnych elementów pozwala zminimalizowac ten blad, co nie jest mozliwe w tym samym stopniu w przypadku wystepowania elementów regulowanych, z uwagi na ich potencjalnie wieksza niestabilnosc. Natomiast ewentualny blad pomiaru zmian rezystancji rezonatora spowodowany niestabilnoscia elementów ukladu, w tym pojemnosci sterowanej elektrycz¬ nie, jest latwy do kontroli np. droga porównawczych pomiarów wysokostabilnych rezystorów podstawianych w miejsce badanego rezonatora.Zastosowanie ukladu wedlug wynalazku daje mozliwosc realizacji stanowiska pomiarowego, w którym wszystkie zwiazane z procesem pomiaru regulacje moga byc dokonywane w sposób zdalny, co jest szczególnie istotne gdy badane rezonatory lacznie z ukladem pomiarowym znajduja sie wewnatrz wyizolowanej komory tak jak to ma miejsce przy badaniu starzenia rezonatorów kwarcowych.Mozliwosc minimalizacji polaczenia miedzy badanym rezonatorem a ukladem pomiarowym stwarza pers¬ pektywe wykorzystania ukladu wedlug wynalazku w zakresie czestotliwosci ponad 100 MHz.Uklad wedlug wynalazku w przykladzie wykonania jest przedstawiony na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu mostkowego i przykladowy sposób jego polaczenia z niezbedna apa¬ ratura towarzyszaca, fig. 2 ogólny schemat ideowy ukladu wedlug wynalazku. Sygnal pomiarowy ze zródla napiecia o stabilnej i regulowanej czestotliwosci G, zwlaszcza syntezera czestotliwosci, zasila za posrednictwem transformatora symetryzujacego przekatna 2—4 mostka. Wezly 1 i 4, miedzy którymi dolaczony jest kondensa¬ tor C4 równolegle z rezystorem R4, sa jednoczesnie punktami dolaczenia badanego rezonatora Q. Miedzy wezly 1—2 dolaczony jest rezystor Rlt a miedzy wezly 3—4 kondensator C3. Jedynym regulowanym elementem ukladu wedlug wynalazku jest dioda waraktorowa D, która wraz z szeregowym rezystorem R2 dolaczona jest miedzy dwa pozostale wezly 2—3. Obwód zasilania diody waraktorowej, w postaci szeregowo polaczonych rezystora R5 i regulowanego zródla napiecia stalego Ep zabocznikowanego dodatkowo kondensatorem C5, dolaczony jest miedzy wezly 3—1 mostka, równolegle z wejsciem wskaznika stanu równowagi W zwlaszcza mikrowoltomierza selektywnego. Pojemnosc Cq diody waraktorowej D równowazy skladowa czynna admitancji badanego rezonatora. Skladowa bierna admitancji rezonatora sprowadza sie do wartosci zerowej droga regulacji czestotliwosci sygnalu pomiarowego.Wartosci elementów Rlf R2, R4, C3, C2 dobrane sa w taki sposób, aby równowaga mostka wystepowala przy czestotliwosci sygnalu pomiarowego równej czestotliwosci rezonanspwej rezonatora Q, dla której rezonator stanowi czysta rezystancje Rf i odpowiedniej pojemnosci Crj diody waraktorowej D równowazacej rezystancje Rr.W stanie równowagi spelnione sa nastepujace warunki J, 1 C3 1 Rf + R4 - Ri Cq (1) C4=£i*R2 (2) Zaleznosc 1 wiaze pojemnosc Cp diody waraktorowej z wartoscia rezystancji Rr rezonatora.Dla dokonania pomiaru nalezy, droga kolejnych regulacji czestotliwosci sygnalu pomiarowego i napiecia sterujacego dioda waraktorowa Ep, doprowadzic do zaniku napiecie U , obserwowane wskaznikiem równowagi W. - Pomiar przeprowadzany jest regularnie wciagu calego okresu badania starzenia rezonatora w odstepach czasu okreslonych wymaganiami zawartymi w odpowiedniej normie. Róznica miedzy rezultatami kolejnych po¬ miarów a rezultatem pomiaru dokonanego na poczatku okresu badan, wykreslone w funkcji czasu badania, sa miara efektu starzenia rezonatora kwarcowego. PL