Przedmiotem wynalazku jest uklad umozliwiajacy bezposredni odczyt procentowej odchylki rezystancji mierzonej mostkiem Thomsona od wartosci znamionowej.Stan techniki. W mostku Thomsona galaz pradowa tworzy szeregowe polaczenie czterozaciskowego rezystora wzorcowego Rn z czterozaciskowym rezystorem mieszanym Rx. Galaz ta zbocznikowana jest szerego¬ wo polaczonymi rezystorami Rt i R2, przy czym rezystor Bx jest rezystorem nastawnym, a R2 stalym.Pomiedzy wewnetrzne zaciski napieciowe rezystorów Rx i RN zalaczona jest galaz zlozona z szeregowego polaczenia rezystorów Rt' oraz R2', przy czym rezystor R/ jest rezystorem nastawnym, a R2' stalym.Rezystory nastawne Rx oraz Ri' sa ze soba sprzezone, jedne ich zaciski sa polaczone z zaciskami napieciowymi rezystora mierzonego Rx, w pomiedzy drugie zaciski, polaczone odpowiednio z rezystorami R2 oraz R2', zalaczony jest galwanometr stanowiacy wskaznik stanu równowagi mostka.Po zrównowazeniu mostka w obecnym wykonaniu nie otrzymuje sie bezposrednio wyniku pomiaru np. w postaci odczytu z pokretel rezystora nastawnego, lecz konieczne jest podstawienie odczytanych wartosci do odpowiedniego wzoru i dokonanie stosownych przeliczen.Dla mostka Thomsona znana jest zaleznosc okreslajaca warunek równowagi mostka jezeli jednoczesnie jest spelniony warunek dodatkowy, dotyczacy stosunku rezystancji galezi pomocniczych do rezystancji galezi stosunkowych Ri* = R± n2 R22 86 213 W zastosowaniu do mostków laboratoryjnych rezystory Rt orazRi' wykonuje sie w postaci rezystorów dekadowych o sprzezonych przelacznikach, a wynik pomiaru oblicza sie z zaleznosci ¦*''¦ _ » Ri f .". R* " RN r Uklad taki jest do przyjecia w przypadku pojedynczo wykonywanych pomiarów laboratoryjnych, patomiast koniecznosc wykonywania dodatkowych przeliczen stanowi wade i niedogodnosc znanych ukladów v\Tprzypadku seryjnego wykonywania dokladnych pomiarów majacych na celu ustalenie procentowych odchylek mierzonej rezystancji od wartosci znamionowej.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionej wady i niedogodnosci poprzez wprowadzenie zmian w ukla¬ dzie mostka Thomsona.Istota wynalazku polega na tym, ze rezystory nastawne zlozone sa z dwu zalaczanych przelacznikiem znaku odchylki galezi zawierajacych szeregowo polaczone rezystory jedno lub wielodekadowe o pelnych lub niepelnych dekadach oraz dwa rezystory stale o wartosciach rezystancji zaleznych od zakresu mierzonych odchylek procentowych i tak dobranych, ze po zrównowazeniu mostka z polozenia przelaczników rezystorów odczytuje sie bezwzgledna wartosc procentowej odchylki rezystancji od wartosci znamionowej, a polozenia przelacznika znak odchylki. Poslugujac sie ukladem wedlug wynalazku mozna bezposrednio pomierzyc procentowa odchylke4 rezystancji od wartosci znamionowej bez koniecznosci dokonywania jakichkolwiek przeliczen.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia uproszczony schemat ideowy mostka Thomsona, fig. 2 schemat ideowo-montazowy galezi zawierajacej nastawny rezystor o podwójnych dekadach, fig. 3 schemat ideowo-montazowy galezi zawierajacej nastawny rezystor o pojedynczych dekadach.Do zacisków 8 i 9 wlasciwego mostka pomiarowego dolaczone jest nie uwidocznione na rysunku zródlo stalego napiecia zasilajacego. W sklad mostka wchodza: rezystor badany 1 o rezystancji równej Rx, rezystor wzorcowy 2 o rezystancji Rn równej znamionowej rezystancji rezystora badanego, galwanometr 65, dwa stale rezystory 3 oraz 4 o jednakowej wartosci rezystancji R2 « R2' oraz dwa jednakowe rezystory nastawne 6 i 7 o rezystancjach Ri = R/. Zmiana rezystancji rezystorów nastawnych 6 i 7 odbywa sie równoczesnie np. za pomoca jednego pokretla.W sklad rezystora nastawnego wchodza przelacznik 14, za pomoca którego mozna dowolnie wlaczac w obwód górna a lub dolna b galaz, staly rezystor 15 o wartosci rezystancji równej 1.000 R2, staly rezystor 16 o wartosci rezystancji równej 0,901 R2, podwójny rezystor dekadowy 17 o rezystancji równej 9x0,01 R2, dla którego kolejne pozycje styku ruchomego oznaczono 0,1, 2...9 oraz podwójny rezystor 18 o rezystancji 9 x 0,001 R2, dla którego kolejne pozycje styku ruchomego oznaczono 0, 1, 2.,.9.Zamiast rezystora nastawnego zawierajacego pojedynczy przelacznik 14 znaku odchylki i podwójne dekady 17 i 18 mozna pomiedzy zaciski A i B 10 i 11 wzglednie A'i B'12 i 13 mostka wlaczyc rezystor nastawny zawierajacy podwójny sprzezony przelacznik znaku odchylki 14 i pojedyncze dekady 19 i 20. W sklad oporu nastawnego wchodza: staly rezystor 15 o wartosci rezystancji 1,000 R2, staly rezystor 16 o wartosci rezystancji 0,900 R2, rezystor dekadowy 19 o rezystancji 9x0,01 R2, dla którego kolejne pozycje styku ruchomego oznaczono 0, 1,2...9 oraz rezystor dekadowy 20 o rezystancji 10x0,001 R2, dla którego kolejne pozycje styku ruchomego oznaczono 0, 1, 2...9,10.Stosujac rezystor nastawny mozna mierzyc odchylki rezystancji zawarte w granicach od —9,9% do +9,9%.Dla przelacznika 14 w polozeniu górnym a i odpowiadajacym dodatniej „+" odchylce rezystancji Rx od wartosci znamionowej, rezystancja galezi zawartych pomiedzy zaciskami 10 i 11 oraz 12 i 13 jest równa Ri = Rt' « R2 + k X 0,01 R2 + n X 0,001 R2 (gdzie: k = 0, 1, 2...9 oraz n - 0, 1, 2...9) w zaleznosci od ustawienia pokretel rezystorów dekadowych. W tym przypadku z polozenia pokretel rezystorów dekadowych, dla których uzyskano zrównowazenie mostka, mozna bezposrednio odczytac procentowa odchylke mierzonej rezystancji Rx od wartosci znamionowej.Dla przelacznika 14 w polozeniu dolnym b, które odpowiada ujemnej „—" odchylce mierzonej rezystan¬ cji RA od wartosci znamionowej, rezystancja galezi zawartych pomiedzy zaciskami 10 i 11 oraz 12 i 13 jest równa R, = R!' - R2 - (k X 0,01 R2 + n X 0,001 R286213 3 w zaleznosci od ustawienia pokretel rezystorów dekadowych.Tak wiec znak odchylki odczytuje sie z polozenia przelacznika 14, a wartosc procentowej odchylki z polozen pokretel rezystorów dekadowych 17 i 18 lub 19 i 20, które sa oznaczone x 1% oraz x 0,1%.Zmiana zakresu pomiarowego albo skoku odczytu odchylki, wzajemnego usytuowania rezystorów starych i dekadowych w ukladzie mostka, jak równiez zastapienie rezystorów stalych kombinacja szeregowego lub równoleglego polaczenia rezystorów nie ma wplywu na istote wynalazku. 0.001 Rz '1 Fia 3 Prac.Poligraf. UPPTL naklad 120+18 Cena 45 zl PL