Przedmiotem wynalazku jest wariator zwiekszajacy obroty wrzeciona tokarki stosowany jako wyposazenie, zwlaszcza dla duzych i sredniej wielkosci tokarek.W znanych dotychczas rozwiazaniach konstrukcyjnych, tokarki przeznaczone do obróbki przedmiotów o wiekszych srednicach budowane sa dla zakresu mniejszych obrotów, a tokarki przeznaczone do obróbki przed¬ miotów'o mniejszych srednicach budowane sa dla zakresu wiekszych obrotów wrzeciona. Prócz tego budowane sa tokarki uniwersalne z szerokim zakresem obrotów wrzeciona, ale ten typ tokarek ma skomplikowana konstruk¬ cje wrzeciennika i stosowanie takich tokarek nie zawsze jest uzasadnione charakterem produkcji.Dotychczasowy stan rozwiazan konstrukcyjnych w dziedzinie budowy obrabiarek powoduje koniecznosc utrzymywania duzego parku maszynowego o róznych typach tokarek lub zmusza zaklady do instalowania i sto¬ sowania tokarek uniwersalnych zwykle nie wykorzystywanych racjonalnie pod wzgledem technicznym. Celem wynalazku jest unikniecie wyzej opisanych niedogodnosci przez opracowanie wariatora zwiekszajacego obroty wrzeciona, który stanowilby wyposazenie tokarek, zwlaszcza duzych i sredniej wielkosci, budowanych dla zakre¬ su mniejszych obrotów wrzeciona.Postawione zadanie osiaga sie wedlug wynalazku przez umieszczenie we wrzecionie tokarki drugiego mniej¬ szego wrzeciona osadzonego w lozyskach, przednim i tylnym, umieszczonych wewnatrz tulei stanowiacej prze¬ dluzenie piasty kola zebatego, która w tylnej swojej czesci styka sie bezposrednio z cylindryczna powierzchnia otworu wrzeciona, w przedniej swojej czesci osadzona jest za posrednictwem stozkowej tulei rozpreznej wew¬ natrz stozkowego otworu wrzeciona, a na cylindrycznej przedniej czesci tej tulei, znajdujacej sie na zewnatrz wrzeciona glównego, osadzona jest tarcza zamocowana znanym sposobem do kolnierza wrzeciona glównego, przy czym to kolo zebate zazebia sie z drugim kalem zebatym, o mniejszej srednicy, umieszczonym na walku osadzonym w korpusie wariatora. Na przedluzeniu piasty tego mniejszego kola zebatego osadzone jest trwale trzecie kolo zebate o wiekszej srednicy zazebiajace sie z czwartym kolem zebatym o mniejszej srednicy osadzo¬ nym trwale na mniejszym wrzecionie, to jest na wrzecionie wariatora.Zwiekszenie ilosci obrotów wrzeciona wariatora w stosunku do ilosci obrotów wrzeciona glównego tokarld zalezy od przelozenia wynikowego obu przekladni zebatych wariatora, które moze byc dobrane wedlug potrzeby.2 86 090 Zaleta wynalazku jest mozliwosc uzyskania wiekszych obrotów przedmiotu obrabianego od ilosci obrotów znamionych tokarki, na której ten przedmiot jest obrabiany, co pozwala na stosowanie wlasciwych parametrów skrawania podczas obróbki przedmiotów o mniejszych srednicach. Zastosowanie wariatora wedlug wynalazku zwieksza wiec uniwersalnosc tokarki, co w wielu przypadkach pozwoli na zmniejszenie parku maszynowego, a w kazdym przypadku umozliwi lepsze wykorzystanie narzedzi i zwiekszenie wydajnosci pracy podczas obróbki przedmiotów o malych srednicach na tokarkach duzych i sredniej wielkosci.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia przekrój podluzny wariatora, a fig. 2 — widok z przodu z czesciowym przekrojem poprzecznym podstawy wariatora.Jak przedstawiono na fig. 1 i 2 wewnatrz glównego wrzeciona 1 tokarki umieszczone jest drugie mniejsze wrzeciono 2, które w tylnej czesci ulozyskowane jest poprzez dwa lozyska 3 promieniowo-osiowe umieszczone wewnatrz tulei stanowiacej przedluzenie piasty zebatego kola 4. Tuleja ta w tylnej swojej czesci styka sie bezposrednio z cylindryczna powierzchnia otworu wrzeciona 1, a w przedniej czesci za posrednictwem rozprez¬ na stozkowej tulei 5 osadzona jest wewnatrz stozkowego otworu wrzeciona 1. Na cylindrycznej powierzchni piasty "zebatego kola*4, znajdujacej sie na zewnatrz wrzeciona glównego 1, osadzona jest tarcza 6 zamocowana przy pomocy srub 7do kolnierza tego wrzeciona. Sprezynujaca podkladka 8 zabezpiecza tuleje 5 od wysuniecia sie z ©t^otu stozkowego wrzeciona 1. Lozyska 3 sa ustalone w kierunku poosiowymi nakretka 9 w tulei i nakret¬ kaJO oraz 11 na wrzecionie 2.W przedniej czesci wrzeciono 2 jest ulozyskowane poprzez promieniowe rolkowe lozysko 12 umieszczone w otworze piasty zebatego kola 4 i ustalone w kierunku poosiowym przy pomocy pierscienia 13 oraz tulei dystansowej 14. Zebate kolo 4 o 42 zebach ewolwentowych zazebia sie z zebatym kolem 15 o trzydziestu zebach, umieszczonym, poprzez kulkowe lozyska 16, na walku 17 osadzonym w korpusie 18 wariatora. Lozyska 16 ustalone sa w kierunku poosiowym osadczym pierscieniem 19 i dystansowa tuleja 20.Na przedluzeniu piasty zebatego kola 15 osadzone jest zebate kolo 21 zabezpieczone od obrotu na tej piascie wpustka 22. Kolo 21, które ma czterdziesci dwa zeby, zazebia sie z zebatym kolem 23 o trzydziestu zebach, osadzonym na wrzecionie 2 i jest zabezpieczone od obrotu na tym wrzecionie wpustem 24. Korpus 18 wypelniony jest olejem 25 do poziomu, któiy zapewnia smarowanie obu przekladni zebatych, od góry jest przykryty pokrywa 26, umocowana do niego srubami 27 i 28 oraz jest uszczelniony uszczelka 29. Korpus 18 umocowany jest do plyty 30 srubami 31 i ustalony w kierunku poosiowym przez docisniecie go srubami 32 do prowadnicy 33 wcisnietej do rowka w plycie 30, natomiast w kierunku poprzecznym ustalony jest przez docis¬ niecie go sruba 34 do zderzaka 35 poprzez regulacyjna srube 36, przy czym zderzak 35 wtloczony jest do otworu w plycie 30. Plyta 30 umieszczona jest na prowadnicach loza tokarki i umocowana do niego srubami 37 przy pomocy uchwytów 38.'- Rg.i PL