Przedmiotem wynalazku jest uklad regulacji i stabilizacji wspólczynnika mocy w sieci elektroenergetycz¬ nej, zasilajacej odbiorniki energii elektrycznej bezposrednio, jak równiez za pomoca przeksztaltników tyrystorowych.Znane uklady do regulacji i stabilizacji wspólczynnika mocy w sieci elektroenergetycznej zawieraja przekazniki i styczniki elektromagnetyczne, które steruja zalaczaniem i wylaczaniem baterii kondensatorów statycznych do zasilajacej sieci elektroenergetycznej. W ukladach tych wykorzystuje sie przekaznikowy miernik wspólczynnika mocy, polaczony z zasilajaca siecia elektroenergetyczna, którego wyjscie polaczone jest z cewka przekaznika elektromagnetycznego.Zestyki przekaznika polaczone sa z cewkami styczników elaktromagnetycznych, których zestyki polaczo¬ ne sa z obwodami laczacymi poszczególne sekcje baterii kondensatorów z zasilajaca siecia elektroenergetyczna.Miernik wspólczynnika mocy steruje ukladem przekazników i styczników elektromagnetycznych zaleznie od wartosci wspólczynnika mocy w zasilajacej sieci elektroenergetycznej. W przypadku gdy wartosc wspólczynnika mocy jest mniejsza od wartosci zadanej, miernik wspólczynnika mocy podaje sygnal do przekaznika, który z kolei uruchamia stycznik, a ten wlacza okreslona sekcje baterii kondensatorów do zasilajacej sieci elektroene¬ rgetycznej. W przypadku, gdy wartosc wspólczynnika mocy jest wieksza ocJ wartosci zadanej, miernik wspólczynnika mocy podaje okreslony sygnal do przekaznika, który powoduje wylaczenie stycznika i odlacze¬ nie okreslonej sekcji baterii kondensatorów od zasilajacej sieci elektroenergetycznej.Uklad do regulacji i stabilizacji wspólczynnika mocy w sieci elektroenergetycznej wedlug wynalazku sklada sie z zespolu kompensacji mocy biernej i zespolu sterujacego elementami pólprzewodnikowymi. Zespól kompensacji mocy biernej, polaczony z siecia elektroenergetyczna, zawiera baterie kondensatorów polaczone szeregowo z ukladem przeciwsobnie - równoleglym sterowanych elementów pólprzewodnikowych. Zespól sterujacy zawiera polaczony z siecia elektroenergetyczna miernik wspólczynnika mocy, wytwarzajacy elektry¬ czny sygnal wyjsciowy polaczony z wejsciem sumatora, do którego doprowadzony jest równiez sygnal wartosc.2 85 572 zadanej wspólczynnika mocy. Wyjscie sumatora polaczone jest z wejsciem regulatora, formujacego sygnal sterujacy elementem modulacji szerokosci impulsów generatora, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem urzadzenia wytwarzajacego impulsy zaplonu i gaszenia su.owanych elementów pólprzewodnikowych. Wyjscia tego urzadzenia polaczone sa z elektrodami sterujacymi elementów pólprzewodnikowych stanowiacych wraz z bateriami kondensatorów zespól kompensacji mocy biernej.Proponowany uklad umozliwia uzyskanie ciaglej i bezstykowej regulacji i stabilizacji wspólczynnika mocy na zadanej wartosci w sieci elektroenergetycznej zasilajacej odbiorniki energii elektrycznej bezposrednio jak i za pomoca przeksztaltników tyrystorowych.Wynalazek jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia uklad regulacji i stabilizacji wspólczynnika mocy w sieci elektroenergetycznej trójfazowej, zasilajacej bezposrednio odbiornik energii elektrycznej.Do sieci elektroenergetycznej trójfazowej 1 zasilajacej odbiornik energii elektrycznej 2 wlaczony jest przykladowo skojarzony w trójkat zespól kompensacji mocy biernej skladajacy sie z baterii kondensatorów 3 polaczonej szeregowo z ukladem przeciwsobnie-równoleglym sterowanych elementów pólprzewodnikowych 4, przykladowo trygistorów. Zespól sterujacy elementami pólprzewodnikowymi 4, sklada sie z miernika wspólczynnika mocy 5 polaczonego z siecia trójfazowa 1 i wytwarzajacego elektryczny sygnal wyjsciowy, przy czym wyjscie miernika wspólczynnika mocy 5 polaczone jest z wejsciem sumatora 6, do którego doprowadzony jest ponadto sygnal zadanej wartosci wspólczynnika mocy. Wyjscie sumatora 6 polaczone jest z wejsciem regulatora PI 7, którego wyjscie polaczone jest z obwodem modulacji szerokosci impulsów generatora impulsów prostokatnych 8, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem urzadzenia 9 formujacego impulsy zaplonu i gaszenia trygistorów 4. Wyjscia urzadzenia 9 polaczone sa z elektrodami sterujacymi trygistorów 4.Sygnal wyjsciowy miernika wspólczynnika mocy 5, proporcjonalny do wartosci wspólczynnika mocy sieci elektroenergetycznej 1, zostaje porównany w sumatorze 6 z doprowadzonym z zewnatrz sygnalem zadanej wartosci. Sygnal wyjsciowy sumatora C, bedacy róznica jego sygnalów wejsciowych, doprowadza sie do regulatora PI 7, którego sygnal wyjsciowy przemieszcza za pomoca silnika potencjometr obwodu modulacji szerokosci impulsów generatora 8. Generator 8 wytwarza impulsy prostokatne o zadanej czestotliwosci, których szerokosc jest proporcjonalna do sygnalu wyjsciowego regulatora 7. Sygnal impulsowy o modulowanej szerokosci z wyjscia generatora 8 doprowadza sie do urzadzenia 9 formujacego impulsy zaplonu i gaszenia trygistorów 4, przy czym czas przewodzenia pradu przez trygistory 4 jest proporcjonalny do szerokosci impulsów wytwarzanych przez generator 8.Czestotliwosc generatora impulsów prostokatnych 8 jest wielokrotnie wieksza od czestotliwosci napiecia sieci elektroenergetycznej 1. Takie sterowanie praca trygistorów 4 umozliwia otrzymywanie przebiegów pradowych w przewodach laczacych zespól kompensacji z siecia 1, w postaci wielokrotnie przerywanej sinusoidy skladajacej sie z kilku impulsów o modulowanej szerokosci. Szerokosc impulsów tworzacych przerywana sinusoide zalezy od szerokosci impulsów generatora 8, a tym samym zalezy od róznicy miedzy sygnalem aktualnej wartosci wspólczynnika mocy w sieci elektroenergetycznej 1 a sygnalem jego wartosci zadanej.Jezeli wartosc wspólczynnika mocy sieci elektroenergetycznej 1 jest równa wartosci zadanej, wówczas wartosc sygnalu na wyjsciu sumatora 6 a takze i sygnalu na wyjsciu regulatora 7 jest równa zeru. W takim przypadku generator 8 wytwarza impulsy o okreslonej szerokosci zaleznie od zadanej wartosci wspólczynnika mocy, przy czym czas przewodzenia pradu przez trygistory 4 jest wystarczajacy do wymiany okreslonej ilosci energii biernej miedzy indukcyjnym odbiornikiem energii elektrycznej 2 i bateriami kondensatorów 3, w wyniku której uzyskuje sie wymagana wartosc wspólczynnika mocy w sieci elektroenergetycznej 1. W przypadku gdy wartosc sygnalu na wejsciu sumatora 6 jest rózna od zera, wówczas nastapi zmiana szerokosci impulsów generatora 8, a tym samym i zmiana czasu przewodzenia pradu przez trygistory 4, przy czym zmiana ta zajdzie w takim kierunku, który sprowadza sygnal wyjsciowy sumatora 6 do zera. PL