Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie pomiarowe do rejestracji odksztalcen ziarna w funkcji wzrastajacego obciazenia statycznego.Znany aparat do pomiaru wartosci sily i odksztalcen materialów roslinnych jest przeznaczony w zasadzie do 5 okreslenia wymienionych parametrów w procesie rozcia¬ gania. Jednakze uzycie przystawki rewersyjnej umozliwia dokonanie pomiarów takze w procesie sciskania. Czesci skladowe przystawki sa mocowane do uchwytów: górnego i dolnego. Ruch uchwytu dolnego uzyskuje sie obracajac 10 recznie pokretlo wspólpracujace z zespolem przekladni, w tymprzekladni stozkowejisrubowej. Uchwyt górny jest zwiazany z wycechowana belka pomiarowa. Strzalka ugie¬ cia tej belki jest miara silyobciazajacej, która odczytuje sie ze wskazan czujnika zegarowego. Wartosc odksztalcen 15 badanego materialu jest odczytywana na podzialcebebno¬ wej umieszczonej na obudowie. Opisany aparat umozliwia w zasadzie odczyt wartosci chwilowego lubmaksymalnego obciazenia i odksztalcenia.Celem wynalazku bylo uzyskanie mozliwosci rejestracji 20 ciaglej odksztalcen roslin uprawnych pod wplywem wzrastajacego obciazenia.Urzadzenie do rejestracji obciazen nasion uprawnych zawiera wedlug wynalazku dzwignie dwuramienna z osa¬ dzona na niej sruba pociagowawspólpracujaca zobciazni- 23 kiem, zas stolik pomiarowy jest podparty przegubowo z jednej strony na jednym ramieniu dzwigni dwuramien¬ nej, a z drugiej strony - takze przegubowo na jednym z ramion dwuramiennej dzwigni posredniej, której drugie ramie jest zwiazane poprzez lacznik z pozostalym ramie- 30 niem dzwigni dwuramiennej. Ponadto na dzwigni dwura¬ miennej jest umieszczona pomocnicza sruba pociagowa wraz ze wspólpracujacym pisakiem, zwiazana za pomoca przekladni stozkowej ze sruba pociagowa i usytuowana wplaszczyznie poziomej prostopadle dosrubypociagowej.Opisane urzadzenie znajduje szczególnie korzystne za¬ stosowanie przy prowadzeniu badan szczególnie ziarnia¬ ków w procesie sciskania, z mozliwoscia odciazenia. Bar¬ dzo istotnym zagadnieniem tych pomiarówjest mozliwosc okreslenia wartosci sily nacisku i odksztalcen orazwyzna¬ czanie wartosci energii zwiazanej z tymi parametrami.Wymienionecechy mechaniczne bardzo wyraznie zmienia¬ ja sie w zaleznosci od poziomu wilgotnosci u badanych ziarn roslin uprawnych. Znajomosc dynamiki tych proce¬ sów ma istotne znaczenie zarówno dla hodowców roslin, jak i konstruktorów maszyn rolniczych bioracych udzial w procesie zbioru, omlotu, transportu, przechowywania i przetwórstwa. Urzadzeniewedlug wynalazku ma ponad¬ to zastosowanie przy doborze odmian roslin uprawnych i najkorzystniejszych cechach mechanicznych nasion. Na¬ lezy podkreslic jeszcze mozliwosc przeprowadzenia anali¬ zy chwilowych wartosci z otrzymanej krzywej. Do tego celu wystarczywykonanie zwyklego szablonuz naniesiona siatka wartosci sil obciazajacych i odksztalcen liniowych, który ma zastosowanie do analizy krzywej wykreslonej przez pisak na czystym papierze Istnieje równiez mozli¬ wosc rejestracji tej krzywej na odpowiedniowycechowanej tasmie papieru.Przedmiot wynalazku jestprzedstawionyw przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schematycznie 8547185471 urzadzenie do rejestracji obciazen nasion uprawnych.Urzadzenie zawiera dzwignie dwuramienna 1 podparta na pryzmacie 2 na podstawie 3. Na dzwigni tej osadzona jest obrotowo sruba pociagowa 4wspólpracujaca zobciaz¬ nikiem 5. Jeden koniec sruby pociagowej 4 jest polaczony z dwukierunkowym silnikiem elektrycznym 6. Ponadto zdwuramienna dzwignia 1 jest zwiazanystolik pomiarowy 7, przy czym jeden jego koniec jest osadzony przegubowa bezposrednio na dzwigni 1, a drugi jest osadzony takze przegubowo na koncudwuramiennej dzwigniposredniej 8.Dzwignia ta podparta na podstawie 3 jest polaczona lacz¬ nikiem 9 z dzwignia dwuramienna 1. Konceprzegubowego polaczenia stolika pomiarowego 7 znajdujasiepo przeciw¬ leglych stronach pryzmatu 2. Na stoliku pomiarowym 7 jest osadzona plytka 10, sluzacadoumieszczania badanego ziarna 11. Powyzej plytki 10 znajdujesieplytka dociskowa 12, która poprzez srube regulacyjna 13 jest zwiazana posrednio z podstawa 3. Od stronysilnika elektrycznego 6 jest zamocowany przesuwnie na dwuramiennej dzwigni 1 równowaznik 14, sluzacy doregulacjitarowania dzwigni 1.Z kolei na drugim koncu tej dzwigni zamocowana jest pomocnicza sruba pociagowa 15. Jest ona usytuowana w plaszczyzniepoziomej, prostopadledo sruby pociagowej 4 i jest z nia zwiazanaza pomoca przekladni stozkowej 16.Na pomocniczej srubie pociagowej 15 jest osadzony pisak 17 stykajacy sie z nieruchomym kartonem 18. Urzadzenie jest wyposazone w uklad sterowania i wylaczniki kranco¬ we (nie pokazane na rysunku) zabezpieczajace przed uszkodzeniem mechanicznym. Ksztalt plytek 10 i 12 moze byc dobrany do metodyki badan.Do badan ziarno 11 umieszcza sienaplytce 10 iustala sie je za pomoca plytki dociskowej 12 poprzez pokrecanie sruba regulacyjna 13. Silnik elektryczny wprawia w ruch obrotowy srube pociagowa 4, która powoduje przemiesz- czenie poosiowe obciaznika 5. Oddalanie obciaznika 5 od pryzmatu 2 wywoluje wzrost sily dociskajacej plytki 10 do ziarna 11. Dzieki zastosowaniu ukladu nawrotnego, jakim jest lacznik 9 wraz z dwuramienna dzwignia posrednia 8, kierunek sil dzialajacych na konce stolika pomiarowego 7 jest zgodny. Równoczesnie z obrotem sruby pociagowej 4 nastepuje obrót pomocniczej sruby pociagowej 15, która napedza pisak 17. Przemieszczenia wzdluzne pisaka 17 sa odpowiednikiem wartosci sily obciazajacej ziarno 11. Na¬ tomiast odksztalcenia ziarna 11 powoduja obrót dzwigni dwuramiennej 1, a tym samym - ruch w plaszczyznie pionowej pisaka 17. W efekcie pisak kresli na nierucho¬ mym kartonie 18 krzywa zaleznosci odksztalcenia ziarna 11 w funkcji sily sciskajacej. Krzywa ta interpretowana w znany sposób okresla wlasnosci mechaniczne badanego ziarna 11. PL