PL85022B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek wzmacnia¬ jacy powierzchniowo grunt, ulegajacy erozji wsku¬ tek braku obudowy biologicznej, stosowany w celu umozliwienia wegetacji roslinnej.Zbocza zwalów odpadów kopalnianych, przerób¬ czych czy tez popiolów z elektrowni maja kat na¬ chylenia, który moze wynosic do 40°, a wysokosc moze siegac kilku I wiecej metrów. Obudowa tech- niczno-biologiczna jest w takich przypadkach skomplikowana i trudna. W przypadku gruntów jalowych jesli nie zachodzi silna erozja, zbocza pokrywaja sie trawa dopiero po kilku latach, a w przypadku gruntów toksycznych zycie biolo¬ giczne na zboczach jest wstrzymane przez dlugie dziesiatki lat. Zbocza zwalów nie sa stateczne. Wo¬ da opadowa i roztopowa eroduje zbocza i przez obnizenie kohezji oraz kata tarcia wewnetrznego gruntu przy jednoczesnym powiekszeniu ciezaru warstw wierzchnich powoduje przemieszczenie mas budujacych skarpe w formie osuwisk. W przy¬ padku gdy zwaly zbudowane sa z materialu o drobnej frakcji, jak na przyklad z drobnego pia¬ sku, popiolu z elektrowni czy pylu poflotacyjnego, ulegaja one erozji powietrznej. Juz przy nieznacz¬ nych predkosciach wiatru nastepuje pylenie. Inten¬ sywnosc pylenia zalezy od sily wiatru i przy jego duzej sile zanieczyszczenie powietrza moze rozcia¬ gac sie w promieniu kilku kilometrów. Zwaly ta¬ kie próbowano stabilizowac woda, srodkami che¬ micznymi a nawet mechanicznie. Metody te oka- zaly sie jednak badz nieekonomiczne badz nietrwa¬ le. Najkorzystniej zwaly z gruntów spoistych jak i sypkich powinny byc stabilizowane metoda re¬ kultywacji biologicznej. Szata roslinna ogranicza infiltracje, a jednoczesnie absorbuje wode, a w przypadku zboczy zabezpiecza warstwy powierz¬ chniowe przed erozja.Dotychczas w celu obudowy biologicznej wysie¬ wano ziarna na zboczach lub ukladano pasy dar¬ ni. Metoda zasiewu zboczy nie dawala spodziewa¬ nych rezultatów, gdyz ziarna byly zdmuchiwane przez wiatr, wymywane przez wode a w przy¬ padku zboczy z materialu o drobnej frakcji zasy¬ pywane. Natomiast ukladanie pasów z darni jest bardzo kosztowne.Problem rekultywacji próbowano rozwiazac po¬ przez stabilizacje powierzchniowa gruntu z jedno¬ czesnym zasiewem roslin. Srodki stabilizujace grunt powinny równoczesnie przyklejac ziarna do pod¬ loza, co zapobiega ich przemieszczaniu w okresie rozwoju to jest w czasie wypuszczania korzeni.Okazalo sie, ze srodki chemiczne na przyklad zy¬ wice karbomidowe, lignochromiany czy szklo wod¬ ne stabilizowaly powierzchniowo grunt lecz utru¬ dnialy lub wrecz uniemozliwialy rekultywacje bio¬ logiczna. Bylo to spowodowane tym, ze umocniona warstwa gruntu byla zbyt malo przepuszczalna dla wody i powietrza, a jednoczesnie takie zwia¬ zki jak na przyklad dwuchromiany byly dla roslin toksyczne. Stosowano równiez zwiazki polibutadie- 85 0223 nowe, które maja jednak dlugi okres twardniecia, a w roztworach wodnych gromadza sie na po¬ wierzchni.Celem wynalazku jest uzyskanie srodka wzmac¬ niajacego grunt i. powodujacego rekultywacje nie¬ uzytków, który nie mialby wad dotychczas stoso¬ wanych preparatów, a zwlaszcza tworzylby prze¬ puszczalne dla wody i powietrza warstwy umoc¬ nionego gruntu, bylby nietoksyczny dla roslin i trwaly.Cel ten udalo sie osiagnac dzieki zastosowaniu srodka wedlug wynalazku, stanowiacego mieszani¬ ne skladajaca sie z lateksu karboksylowego beda¬ cego produktem kopolimeryzacji amulsyjnej buta¬ dienu, styrenu i kwasu akrylowego w temperatu¬ rze 60°C, w ilosci od 0,08 do 3,0% wagowych w ' przeliczeniu na substancje sucha, wody w ilosci od 94,5 do 99,8% wagowych oraz nasion uprawnych w ilosci od 0,1 do 5,0% wagowych. Mozna równiez do tej mieszaniny dodawac srodki odzywcze lub neutralizujace toksycznosc gruntu na przyklad na¬ wóz sztuczny w ilosci od 0,2 do 5% wagowych i/lub bentonit w ilosci 1,0 do 5,0% wagowych.Równiez dobre rezultaty mozna osiagnac przez do¬ danie do powyzszej mieszaniny substancji organicz¬ nych jak na przyklad torfu lub celulozy w ilosci od 0,4 do 8,0% wagowych. Srodek wedlug wynalaz¬ ku metoda natrysku naklada sie ma grunt. Po up¬ lywie 5—10 godzin, zaleznie od warunków atmo¬ sferycznych, lateks karboksylowy powoduje skleje¬ nie ziarn gruntu tworzac z umocnionym gruntem elastyczna skorupke, do której umocowane sa ziar¬ na. Skorupka ta nie rozmaka pod wplywem wody, a takze jest odporna na mróz i zmiany tempera¬ tury. Grubosc umocnionej warstwy jak i jej wy¬ trzymalosc zaleza od ilosci suchej substancji la¬ teksu karboksylowego, a takze od rodzaju umoc¬ nionego gruntu. W zaleznosci od uksztaltowania terenu na przyklad tereny plaskie, gdzie zachodzi tylko erozja powietrzna, czy tez skarpy o duzym nachyleniu narazone dodatkowo na erozje wodna, stosuje sie 8—80 g suchej masy lateksu karboksy¬ lowego na 1 m2 terenu. W zaleznosci od porowa¬ tosci i frakcji gruntu przed kazdym zabiegiem na¬ lezy dobrac odpowiednia ilosc lateksu karboksy¬ lowego i ilosc wody dla jego rozcienczenia. Zale¬ ca sie, aby do roztworu elastomeru dodawac mie¬ szanki róznych nasion. Nasiona te kielkujac two¬ rza rózne systemy korzeniowe i lepiej stabilizuja .grunt niz korzenie jednego gatunku. Metoda che- miczno-biologiczna w ramach rekultywacji ma -szczególnie znaczenie, gdyz nie tylko likwiduje uciazliwe nieuzytki, jak na przyklad pylace haldy czy osuwiska, ale dazy do rekultywacji biologicz¬ nej terenów straconych dla przyrody zywej. Przy¬ wraca ona zycie roslinne na terenach, gdzie do¬ tychczas dzialalnosc rekultywacyjna byla nikla. i 022 4 Przyklad I. Mieszanina o skladzie 6,0 kg 50%-wego lateksu karboksylowego, bedacego pro¬ duktem kopolimeryzacji emulsyjnej butadienu sty¬ renu i kwasu akrylowego w temperaturzte 60°Ci z zastosowaniem mieszaniny alkilobenzenosulfonia- nu oraz sulfonianu laurylowego w polaczeniu z oksyetylenem jako emulgatora, nadsiarczanu po¬ tasu jako inicjatora polimeryzacji i merkaptanu dod£cylowego jako regulatora budowy polimeru, io 240 kg wody, 2,0 kg nasion traw rajgras holender¬ ski i kupkówki oraz 8,0 kg nawozu sztucznego, rekultywuje sie 80 m2 powierzchni zbocza nieuzyt¬ ku, który jest skladowiskiem poflotacyjnym pow¬ stalym przy przeróbce rud cynku i olowiu. Zbocze stanowi rozdrobniony dolomit o srednim uziarnie- niu 0,06 mm. Na powierzchni, gdzie stosuje sie mieszanine rekultywujaca ziarna kielkuja a trawa osiaga wysokosc 5 cm. Mieszanina ta zapobiega erozji powietrznej, która powoduje podczas silnych wiatrów przenoszenie ziarn piasku na odleglosc kilkudziesieciu metrów. Zapobiega ona takze pod¬ cinaniu pedów roslin niesionym przez wiatr pia¬ skiem i przyczynia sie do pelnej rekultywacji bio¬ logicznej nieuzytku.Przyklad II. Mieszanina o skladzie: 1,4 kg lateksu karboksylowego 50%-wego podanego w przykladzie I, 60 kg wody, 0,4 kg nasion trawy rajgras angielski, 1,0 kg bentonitu i 2,0 kg torfu ogrodniczego pokrywa sie przez natrysk 20 m2 powierzchni zbocza przy nowobudowanej drodze.Zbocze sklada sie z warstw glin i piasków i ma nachylenie 39°. Dodatek torfu i bentonitu w mie¬ szance przyspiesza kiel.kowanie i wzrost roslin.Pokrytejzbocze zostaje rekultywowane, a lateks karboksylowy i pedy trawy zabezpieczaja przed erozja wodna. Erozja ta powoduje powstawanie rowków erozyjnych i splywy gruntu na zboczach nierekultywowanych. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do powierzchniowego wzmacniania gruntu stosowany do rekultywacji biologicznej, znamienny tym, ze stanowi go mieszanina sklada¬ jaca sie z lateksu karboksylowego, bedacego pro- 45 duktem kopolimeryzacji emulsyjnej butadienu, sty¬ renu i kwasu akrylowego w temperaturze 60°C, w ilosci od 0,08 do 3,0% wagowych w przeliczeniu na substancje sucha, wody w ilosci od 94,5 do 99,8% wagowych oraz nasion roslin uprawnych w 50 ilosci od 0,1 do 5,0% wagowych.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera nawóz sztuczny w ilosci od 0,2 do 5,0% wagowych i/lub bentonit w ilosci od 1,0 do 5,0% wagowych. 55
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze zawiera substancje organiczne jak torf lub celuloze w ilosci od 0,4 do 8,0% wagowych. LZG Zakl. Nr 3 w Pab., zam. nr 1147-76, nakl. 130+20 egz. Cena 10 zl PL