Przedmiotem wynalazku jest sposób oczyszczania scieków powstajacych w zakladach chemicznych zwlasz¬ cza scieków zawierajacych substancje organiczne rozpuszczalne i nierozpuszczalne w wodzie w obecnosci substancji nieorganicznych na drodze koagulacji periodycznej.Znane sposoby oczyszczania scieków przez koagulacje pozwalaja na redukcje zanieczyszczen wystepuja¬ cych w postaci koloidów i zawiesin ale sa nieskuteczne lub malo efektywne w stosunku do substancji organicznych rozpuszczonych w sciekach. Oczyszczanie scieków zawierajacych rozpuszczone substancje organi¬ czne przeprowadza sie na ogól metodami biologicznymi, jednakze w przypadku, gdy scieki zawieraja duze stezenie rozpuszczonych substancji nieorganicznych i substancje organiczne trudno rozkladalne i toksyczne, oczyszczanie biologiczne jest bardzo skomplikowane i malo skuteczne.Sposób wedlug wynalazku pozwala na oczyszczanie scieków poprodukcyjnych zawierajacych obok rozpuszczonych zanieczyszczen organicznych równiez substancje nieorganiczne, trudno rozkladalne biologicznie i toksyczne w prostych urzadzeniach metoda koagulacji periodycznej i polega na tym, ze surowe stezone scieki poprodukcyjne zbiera sie w zbiorniku magazynowym i okresowo przesyla do zbiornika-reaktora zawierajacego juz scieki jedno- lub wielokrotnie koagulowane i napowietrzane, pozostale z poprzednich cykli oczyszczania.Stosunek scieków surowych do juz uprzednio koagulowanych nie moze byc scisle okreslony i zalezy od splywu scieków z instalacji produkcyjnych i ilosci pozostalych scieków w zbiorniku-reaktorze po poprzednich koagula¬ cjach. Stosunek ten wynosi od I : 4 do 2 : 3, korzystnie 1 : 3. Nastepnie doplyw surowych scieków poprodukcyj¬ nych wylacza sie na okres potrzebny do korekty stezenia jonów wodorowych, dozowania koagulantu i wytracenia sie osadu wodorotlenku metalu. Korekte pH przeprowadza sie alkaliami lub kwasami. Stosowane sa znane koagulanty takie jak siarczan zelazawy, chlorek zelazowy, siarczan glinowy itp. Ilosc wprowadzonego koagulantu zalezy od skladu, stezenia i ilosci wprowadzanych scieków surowych, oraz czasu napowietrzania scieków uprzednio koagulowanych. Optymalna dawke koagulanta ustala sie doswiadczalnie. W przypadku powtarzalnych scieków poprodukcyjnych jest to latwe, gdyz na ogól korzysta sie z uprzednio ustalonych dawek zaleznych od skladu i stezenia zanieczyszczen w oczyszczanych sciekach.W sposobie wedlug wynalazku w odróznieniu od znanych procesów koagulacji, w których ilosc wprowa¬ dzonego w nadmiarze koagulantu powoduje dodatkowe zanieczyszczenie scieków np. siarczanem,zelazawym,2 84 744 ewentualne wprowadzenie koagulantu w nadmiarze nie powoduje zanieczyszczenia scieków, gdyz na skutek dlugotrwalego napowietrzania zelazo dwuwartosciowe utlenia sie i hydrolizuje na nierozpuszczalny w wodzie wodorotlenek zelazowy. Nie pozostaje on zatem jako rozpuszczone zanieczyszczenie w odprowadzanych sciekach.Napowietrzanie scieków stosuje sie przez prawie caly czas trwania procesu i wylacza sie je jedynie na okres sedymentacji i odprowadzania osadów, przy czym wymagana ilosc powietrza wynosi nie mniej nit 700m3 powietrza na 1 m3 scieków.Uwodnione osady odprowadza sie na poletka do suszenia osadów, natomiast stezone scieki poprodukcyjne oczyszczone przez koagulacje poddaje sie w dalszym ciagu napowietrzaniu i odprowadza sie z pozostalymi surowymi sciekami ogólnofabrycznymi malo stezonymi do komory mieszania korzystnie w stosunku od 1 :60 do 1 : 15 i razem wprowadza do drugiego zbiornika-reaktora, w którym scieki ponownie napowietrza sie i dalej oczyszcza.Zalety oczyszczania scieków sposobem wedlug wynalazku przedstawia nizej podane zestawienie efektów koagulacji stezonych poprodukcyjnych scieków surowych: — stezenie zanieczyszczen w sciekach uzytych do koagulacji wyrazone wskaznikiem chemicznego zapotrze¬ bowania tlenu wynosilo w próbie A- 37.802 mg/102 w próbie B- 69.300 mg/102 w próbie C - 49.280 mg/102 — stezenie zanieczyszczen organicznych w sciekach po koagulacji znana metoda wynosilo w próbie A- 29.211 mg/102 w próbie B- 50.534 mg/102 w próbie C - 33.152 mg/102 — stezenie zanieczyszczen organicznych w sciekach po koagulacji metoda wedlug wynalazku wynosilo w próbie A- 23.816 mg/102 w próbie B -38.115 mg/102 w próbie C - 29.560 mg/102 — stopien redukcji zanieczyszczen organicznych znana metoda wynosil w próbie A —23% w próbie B — 27% w próbie C - 32% — stopien redukcji zanieczyszczen metoda wedlug wynalazku wynosil w próbie A - 37% w próbie B — 45% w próbie C- 40% Na rysunku przedstawiono schemat procesu oczyszczania scieków wedlug wynalazku, objasniony na przykladzie wykonania.Przyklad. Do stezonych scieków poprodukcyjnych uprzednio wielokrotnie koagulowanych i napowie¬ trzanych w zbiorniku-reaktorze 3 w ilosci 32 m3 dodano ze zbiornika magazynowego 1 surowe stezone scieki poprodukcyjne powstale przy produkcji syntetycznych substancji zapachowych w ilosci 28 m3, do którego to zbiornika scieki doprowadzane sa przewodem 12. W uzyskanej mieszaninie tych scieków stezenie zanieczyszczen organicznych wyrazone wskaznikiem chemicznego zapotrzebowania tlenu wynosilo 78.950 mg/102. Do napo¬ wietrzanej mieszaniny scieków wprowadzono przewodami 13 35 kg weglanu sodowego uzyskujac pH 9 oraz 70 kg siedmiowodnego siarczanu zelazawego. .Chemikalia te wprowadzono ze zbiorników koagulantów 9 i 10 wciagu 1 godziny dozujac je malymi porcjami dla uzyskania calkowitego ich rozpuszczenia w masie oczyszczanych scieków, poczym scieki napowie¬ trzano jeszcze wciagu 1,5 godziny. Wylaczono doplyw powietrza przewodem 14 i pozostawiono zawartosc zbiornika-reaktora 3 do sedymentacji osadów na okres 1 godziny. Zgromadzone na dnie zbiornika-reaktora 3 uwodnione osady odprowadzono na poletka do suszenia osadów 7 przy pomocy pompy 11 przeznaczonej do przesylania osadów. Wznowiono wprowadzanie powietrza do mieszaniny sklarowanych scieków stezonych i roz¬ poczeto wprowadzanie ich z surowymi malo stezonymi sciekami ogólno-fabrycznymi, ze zbiornika 2 do komory, mieszania zbiornika-reaktora 4. Scieki malo stezone doplywaja do zbiornika 2 przewodem 16. Scieki poproduk¬ cyjne z reaktora 3 wprowadzono do reaktora 4 pompa 15 z szybkoscia objetosciowa wynoszaca 0,3 m3 na godzine, a scieki surowe ogólno-fabryczne z szybkoscia objetosciowa okolo 12 m3 na godzine. Zasilano w ten sposób reaktor 4 wciagu 36 godzin. Stezenie zanieczyszczen organicznych w sciekach poprodukcyjnych w reak¬ torze 3 po 36 godzinnym okresie ich napowietrzania i odprowadzania wynosilo 47.210 mg/102. Natomiast84 744 3 stezenie surowych scieków malo stezonych ogólno-fabrycznych srednio wynosilo 720 mg/102. W tym czasie napowietrzano w reaktorze 3 i reaktorze 4 scieki dwoma dmuchawami o wydajnosci po 1500 m3 powietrza na godzine kazda. Powietrze wprowadzano do scieków przewodami 14 i 17 za pomoca systemu nawierconych rur zanurzonych na glebokosci okolo 0,7 m od lustra scieków i pokrywajacych do 75% powierzchni ich zwierciadla.Do stezonych poprodukcyjnych scieków w reaktorze 3 wprowadzono okolo 720 m3 a do scieków w reaktorze 4 okolo 72 m3 powietrza na 1 m3 scieków. Mieszanina scieków z reaktora 4 splywala do mieszalnika mechanicz¬ nego 5, w którym do scieków wkraplano w sposób ciagly ze zbiorników koagulantów 9 i 10 okolo 100 mg siarczanu zelazawego i okolo 80 mg weglanu sodowego na 1 litr scieków, przy czym pH scieków wynosilo 8,5 do 9. Nastepnie scieki z wytraconymi osadami splywaly grawitacyjnie do osadników 6, a stad juz jako ciecz klarow¬ na do zbiornika scieków oczyszczonych 8.Osady uwodnione zgromadzone w osadniku 6 odprowadzono jednorazowo na poletka do suszenia osadów 7 pompa 18. Srednia wartosc chemicznego zapotrzebowania tlenu w sciekach odplywajacych z oczyszczalni wynosila 1420 mg/102.Po 36 godzinach od momentu wprowadzenia ostatniej partii scieków poprodukcyjnych wprowadzono do reaktora 3 ze zbiornika 1 10 m3 surowych scieków poprodukcyjnych o innych skladzie i stezeniu zanieczysz¬ czen od scieków uprzednio oczyszczanych, wylaczajac uprzednio doplyw scieków poprodukcyjnych do komory mieszania reaktora 4. Chemiczne zapotrzebowanie tlenu scieków poprodukcyjnych w reaktorze 3 wzroslo zwartosci 47.210 do 52.630 mg/102 Do scieków w reaktorze 3 dodano nastepnie 10 kg siedmiowodnego siarczanu zelazawego przy pH równym 8,5. Laczny czas wprowadzania nowej porcji scieków poprodukcyjnych, dozowania koagulantu i napowietrzania scieków wynosil 1,5 godziny. Nastepnie wylaczono doplyw powietrza i po 1 godzinnej sedymentacji odprowadzono uwodnione osady na poletka 7. Wartosc chemicznego zapotrzebo¬ wania tlenu obnizyla sie do 47.675 mg/102. Wznowiono napowietrzanie i odprowadzanie scieków poprodukcyj¬ nych do reaktora 4 z szybkoscia objetosciowa okolo 0,4 m3 w mieszaninie z surowymi sciekami ogólno-fabrycz- nymi malo stezonymi doprowadzanymi z szybkoscia objetosciowa 10 m3 na godzine ze studni scieków 2.W reaktorach 3 i 4 i dalej w pozostalych urzadzeniach oczyszczalni oczyszczano scieki podobnie jak w poprzed¬ nim cyklu, opisanym wyzej szczególowo. Chemiczne zapotrzebowanie tlenu scieków odplywajacych z oczysz¬ czalni wynosilo srednio 1280 mg/102.Kazdy nastepny cykl oczyszczania scieków rozpoczynal sie od momentu doprowadzenia nowej porcji surowych scieków poprodukcyjnych ze zbiornika 1 do reaktora 3. PL