Opis patentowy opublikowano: 30.10.78 l 34117 czytelnia! ft**«? liMwwm mmi 1 Int. Cl.2 E2 IB 47/02 Twórcywynalazku: Ludwik Król, Roman Rozeslaniec, Stanislaw Sondej Uprawniony z patentu: Przedsiebiorstwo Geofizyki Górnictwa Naftowego, Torun(Polska) Sposób orientacji swidra w kierunkowym wierceniu glebokich otworów, oraz urzadzenie do orientacji swidra Sposób orientacji swidra w wierceniu glebokich otworów wiertniczych oraz urzadzenie do orientacji swidra znajduje zastosowanie w przypadku koniecznosci ustalenia dokladnego azymutu zamierzonego zboczenia otworu na ustalonej glebokosci w wierceniach kierunkowych.Dotychczas orientacje swidra w kierunkowych wierceniach glebokich otworów okresla sie za pomoca inklinometru, z wykorzystaniem „reperu" magnetycznego umieszczonego w przewodzie wiertniczym, po uprzednim dokonaniu wstepnego zboczenia wiercenia otworu w dowolnym kierunku. Azymut tego wiercenia stanowi podstawe do okreslenia wlasciwego kierunku wiercenia.Stosowane sa tez przyrzady do okreslania wlasciwego azymutu wiercenia kierunkowego, o skomplikowanej konstrukcji, z ukladami zegarowymi, których rozwiazanie nie jest blizej znane.Sposób orientacji swidra w kierunkowym wierceniu glebokich otworów polega na tym, ze urzadzenie sluzace do orientacji swidra wiertniczego umieszcza sie w niemagnetycznym obciazniku wiertniczym w scisle okreslonym polozeniu, odpowiednim do usytuowania krzywizny krzywego lacznika i wykonuje sie pomiar azymutu )3 polozenia ramki inklinometru oraz pomiar kata a obrotu tej ramki wzgledem ustalonego punktu na obudowie urzadzenia. W oparciu o otrzymane wartosci z tych pomiarów okresla sie azymut 7, stanowiacy kie¬ runek przypadkowego usytuowania swidra w otworze. Urzadzenie do orientacji swidra w kierunkowym wierceniu glebokich otworów charakteryzuje sie tym, ze prowadnik posiada wzdtuzne wyzlobienie zapewniajace jedno¬ znaczne umieszczenie urzadzenia w niemagnetycznym obciazniku wiertniczym za pomoca trzpienia oporowego, natomiast inklinometr zawiera dodatkowy potencjometr umozliwiajacy pomiar kata a obrotu ramki tego inklino¬ metru wzgledem ustalonego punktu lezacego na osi symetrii wzdluznego wyzlobienia w prowadniku.Wynalazek pozwala na umozliwienie w sposób prosty i ekonomiczny prowadzenia kierunkowych glebokich wiercen, w przypadkach koniecznosci ominiecia przeszkód wystepujacych na powierzchni ziemi, w postaci np. jezior, rzek, osiedli itp., znajdujacych sie nad zlozami surowców mineralnych.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznione w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w sposób pogladowy w praktycznym zastosowaniu w niemagnetycznym obciazniku wiertniczym, fig. 2 przedstawia prowadnik w przekroju poprzecznym, zas fig. 3 - schemat ideowy urzadzenia.2 84117 Urzadzenie do orientacji swidra w kierunkowym wierceniu wedlug fig. 1, skladajace sie z inklinometru 1, który polaczony jest za pomoca lacznika 2 z obciaznikiem 3, a ten z kolei z prowadnikiem 4 zawierajacym sygnalizator 5 umieszczone jest w niemagnetycznym obciazniku wiertniczym 6, w scianie którego znajduje sie trzpien oporowy 7. Trzpien oporowy 7 jest tak usytuowany, aby pokrywal sie z kierunkiem krzywizny krzywego lacznika 8, polaczonego z niemagnetycznym obciaznikiem wiertniczym 6. Prowadnik urzadzenia wedlug fig, 2 ma wzdluzne wyzlobienie 9, które umozliwia jednoznaczne usytuowanie wsadzenia w niemagnetycznym obciazniku wiertniczym 6 za pomoca trzpienia oporowego 7. lyrgadzenie wedlug fig. 3 sklada sie ze znanego potencjometru PI sluzacego do pomiaru azymutu & {frolazeaia ramki inklinometru 1 wedlug fig. 1 oraz z dodatkowego potencjometru P2 sluzacego do pomiaru kata d"obrotu tej ramki wzgledem ustalonego punktu znajdujacego sie na osi symetrii wzdluznego wyzlobienia 9 wedlug fig. 2, oraz z sygnalizatora 5, który informuje o wlasciwym usytuowaniu urzadzenia w niemagnetycznym obciazniku wiertniczym 6 wedlug fig. 1.Urz4dzenie wedlug wynalazku dziala w ten sposób, ze po odpowiednim umieszczeniu go w niemagne¬ tycznym obciazniku wiertniczym 6, o czym informuje sygnalizator 5 dzialajacy na zasadzie zwarcia obwodu elektrycznego, który stanowi prcewód a kabla pomiarowego 10 i jego oplot b. Zwarcie to nastapi tylko i wy¬ lacznie w przypadku skontaktowania sie sygnalizatora 5 z trzpieniem oporowym 7.Nastepnie dokonuje sie znanym sposobem — podobnie jak w przypadku pomiarów inklinometrem — po¬ miarów azymutu p powozenia ramki inklinometru 1 za pomoca potencjometru PI i przewodu c oraz kata a obrotu tej ramki wzgledem ustalonego punktu na obudowie urzadzenia za pomoca potencjometru P2 i przewodu d kabla 10.Uzyskane wartosci z tych pomiarów pozwalaja na okreslenie kierunku usytuowania swidra w otworze wiertniczym na postawie zaleznosci: 7 = 360° + 0 - a gdzie: 7 — jest to azymut stanowiacy kierunek przypadkowego usytuowania swidra w otworze, 0 - jest to azymut polozenia ramki urzadzenia, a - jest to kat obrotu ramki wzgledem ustalonego punktu na obudowie urzadzenia.Jesli okreslony tym sposobem kierunek usytuowania swidra wiertniczego nie odpowiada zalozonemu, dokonuje sie korekty, polozenia swidtfc, poprzez obrót przewodu wiertniczego o wartosc kata wynikajaca z róznicy kata pomierzonego i zalozonego. PL