Przedmiotem wynalazku jest aparat do pomiaru sprezystosci i wytrzymalosci zdzbla w warunkach polowych, w szczególnosci zdzbla zbóz w okresie wegetacji. Za pomoca aparatu mozna okreslic po¬ datnosc roslin na wyleganie zarówno zdzblowe jak i korzeniowe.Dotychczas podatnosc roslin na wyleganie, a zwlaszcza roslin zbozowych, okresla sie tak zwana metoda lancuszkowa. Metoda ta polega na okres¬ leniu sily zewnetrznej, powodujacej wyleganie, za pomoca lancuszka, którego ogniwa maja jednakowa wielkosc i jednakowa mase.Pomiar sily wykonuje sie w ten sposób, ze u podstawy klosa wiesza sie lancuszek o odpowied¬ niej dlugosci, swobodnie go opuszczajac. Pod wply¬ wem ciezaru lancuszka nastepuje przegiecie zdzbla i czesc ogniwek kladzie sie na ziemi. Ciezar og¬ niwek zawieszonych na zdzble jest dodatkowym ciezarem, jaki zdzblo jest w stanie utrzymac poza ciezarem samego zdzbla. W chwili, gdy zdzblo przestalo sie przeginac ku ziemi, nastepuje równo¬ waga miedzy ciezarem zwisajacej czesci lancusz¬ ka a sztywnoscia zdzbla. Jako wartosc odpornosci zdzbla na wyleganie przyjmuje sie w metodzie lancuszkowej wielkosc, cLr _F_ _G_ b ' cm gdzie b oznacza dlugosc zdzbla, zas F — sile dzia¬ lajaca na klos, czyli ciezar obciazenia. Ciezar obcia- zenia oblicza sie mnozac ilosc ogniwek zawieszo¬ nych miedzy klosem a ziemia przez znana mase agni/wek.Opisana metoda jest malo dokladna jak tez ucia¬ zliwa do stosowania w warunkach polowych. Wy¬ maga duzego doswiadczenia praktycznego w pro¬ wadzeniu pomiarów, a uzyskiwane wyniki zalezne sa w duzym stopniu od subiektywnej oceny pro¬ wadzacego pomiary.Celem wynalazku jest zwiekszenie dokladnosci pomiarów wytrzymalosci osadzenia i sprezystosci zdzbla, a jednoczesnie wyeliminowanie subiektyw¬ nych czynników i uproszczenie wykonywania po¬ miarów.Cel ten zostal osiagniety w aparacie wedlug wy¬ nalazku przez to, ze aparat ma elektroniczny dy- namometr osadzony suwliwie na szynie, na której jednym koncu jest zamocowany katomierz z obro¬ towym bloczkiem, a bloczek ten opasuje czesciowo linka, która jest polaczona z dynamometrem i ze zdzblem. Aparat ma ponadto oddzielne dwa krazki z zaostrzonymi pretami sluzace do unieruchamia¬ nia szyjki korzeniowej zdzbla. Krazki te maja na obwodzie promieniowe wglebienie.Aparat wedlug wynalazku pozwala na znaczne zwiekszenie dokladnosci pomiarów w stosunku do innych metod, eliminujac jednoczesnie wplyw czynników subiektywnych. Pomiar jest bardzo szybki, a male wymiary aparatu pozwalaja na duza operatywnosc w warunkach polowych. 84 08784 087 3 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku z boku aparat do pomiaru sprezystosci i wytrzymalosci zdzbla w czasie do¬ konywania pomiaru, zas fig. 2 przedstawia takze w widoku z boku krazek blokujacy szyjke korze¬ niowa przy pomiarze odpornosci zboza na wyle¬ ganie zdzblowe.Aparat wedlug wynalazku ma elektroniczny dy- namometr 1 osadzony suwliwie na szynie 2 zao¬ patrzonej w kotwy 3. Na jednym koncu szyny 2 jest zamocowany katomierz 4, na którego przecie¬ ciu srednic znajduje sie obrotowy bloczek 5. Ele¬ ktroniczny dynamometr 1 ma od strony katomie¬ rza zaczep 6 do linki 7, od strony przeciwnej zas ma uchwyt 3. Dynamometr 1 dziala wedlug znanej zasady transformatora jróznicowego. Aparat wedlug wynalazku jest ponadto wyposazony w oddzielne dwa krazki 9 z zaostrzonymi pretami. Krazki 9 maja na cbwodziq wykonane promieniowe wgle¬ bienia 10. -•¦ Poslugiwanie sie aparatem wedlug wynalazku opisano nizej. Aparat ustawia sie na ziemi w od¬ leglosci nieco wiekszej cd wysokosci zdzbla 11.Linke 7 zaczepiona jednym koncem do dynamo- metru 1 ustawionego blisko katomierza 4 drugim koncem zaczepia sie na zdzble 11, u nasady klosa.Linka 7 jest ulozona we wglebieniu na obwodzie obrotowego bloczka 5. Nastepnie ciagnie sie za uchwyt 8 i przesuwa dynamometr 1 wzdluz szyny 2 oddalajac go od katomierza 4, co powoduje zgi¬ nanie zdzbla 11 ku ziemi. Na katomierzu 4 odczy¬ tuje sie pozycje katowa linki 7 i jednoczesnie na dynamometrze 1 odczytuje sie wartosc sily F dzia¬ lajacej za pomoca linki 7 na zdzblo. Maksymalna wartosc sily jest rejestrowana w momencie zla¬ mania zdzbla albo przegiecia go do pozycji równo¬ leglej do szyny 2. Znajac wartosc sily F oraz kat a odczytany na katomierzu 4, oblicza sie znanym sposobem wartosc skladowej poziomej F1, która i° to sila ma zasadniczy wplyw na wyleganie.Przy pomiarze odpornosci na wyleganie zdzblo¬ we, szyjke korzeniowa unieruchamia sie krazkami 9, których wglebienia 10 obejmuja zdzblo w plasz¬ czyznie przegiecia. PL