Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do po¬ miaru sily w badaniach agrofizycznych, a zwlasz¬ cza do pomiaru osadzania ziarna w klosie.Badania sily osadzenia ziarna w klosie sa nie¬ zbedne miedzy innymi dla okreslania parametrów omlotu badz zbiorów zboza.Dotychczas do pomiaru sily osadzenia ziarna w klosie stosuje sie najczesciej reczne przyrzady zbu¬ dowane na zasadzie dynamometru sprezynowego.Przyrzady te maja dodatkowa wskazówke zabie¬ rana przez wskazówke pomiarowa i pozostawiana na skali po osiagnieciu maksymalnej sily, a wiec po wyrwaniu ziarna z klosa. Wada tych przyrza¬ dów jest ich mala dokladnosc wynikajaca z wla¬ sciwosci sprezyny mierniczej.Innym znanym urzadzeniem do pomiaru sily osa¬ dzenia ziarna w klosie jest urzadzenie wykorzy¬ stujace dynamometr tensometryczny. Dynamometr jest tu zbudowany w postaci cienkiego, elastycz¬ nego pierscienia, do którego wewnetrznych i ze¬ wnetrznych scianek symetrycznie sa przymocowane tensometry. W osi prostopadlej do osi usytuowania tensometrów pierscien jest zaczepiony do obudowy, zas naprzeciwko punktu zaczepienia, na przedlu¬ zeniu tej samej osi, do pierscienia jest zamocowany zaczep polaczony linka z nozycowymi szczypcami.Szczypcami tymi chwyta sie ziarno, nastepnie ciag¬ nac za uksztaltowana w postaci uchwytu obudowe dynamometru wyrywa sie ziarno z klosa. Osadzone w klosie ziarno w momencie wyrywania stawia 2 opór wywolujacy deformacje pierscienia, którego odksztalcenia przenosza sie na tensometry. Zmiana rezystancji tensometrów jest odzwierciedlana w mostku pomiarowym, zas sygnal z mostka po dal¬ szej obróbce jest przekazywany na wskaznik badz rejestrator.Opisane urzadzenie jest skomplikowane kon¬ strukcyjnie i stosunkowo kosztowne. Niedogodno¬ scia techniczna urzadzenia jest przykladanie wek¬ tora sily dynamometru tensometrycznego pod róz¬ nym katem w stosunku do osi klosa, co znieksztal¬ ca wyniki pomiaru sily osadzenia ziarna. Dodac bo¬ wiem nalezy, iz sily osadzenia poszczególnych ziarn sa rózne w zaleznosci od usytuowania na róz¬ nych wysokosciach klosa.Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego urzadzenia, które umozliwi obiektywne warunki po¬ miaru sily oraz które bedzie zapewnialo porów¬ nywalnosc poszczególnych pomiarów.Cel ten zostal osiagniety w urzadzeniu wedlug wynalazku, zgodnie z którym sklada sie ono z za¬ mocowanej do podstawy pionowej kolumny zwien¬ czonej poprzecznym wysiagnikiem z obrotowymi bloczkami, w których jest ulozona linka, zas na kolumnie sa osadzone przesuwny stolik oraz nie¬ ruchome jarzmo stanowiace korpus dla dwu, usy¬ tuowanych jedna nad druga cewek, przez które to cewki przechodzi swobodnie rdzen zawieszony pio¬ nowo na koncu linki. Na drugim koncu tej linki, opuszczonym nad przesuwny stolik, jest uwieszony 84 06084 060 3 obciaznik zaopatrzony w zaczep. Urzadzenie ma ponadto zespól sterujacy zawierajacy wskaznik po¬ miarowy i z zespolem tym sa polaczone elektrycz¬ nie cewki osadzone w jarzmie.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie prostota konstrukcji a jednoczesnie duza doklad¬ noscia pomiarów. Badany klos jest tu zawsze usy¬ tuowany jednakowo wzgledem wektora sily wyry¬ wajacej ziarno, a wiec jest zapewniona obiektyw¬ nosc pomiarów. Ponadto, przez wymiane przyrza¬ dów lub narzedzi na przesuwnym stoliku, urza¬ dzenie mozna latwo przystosowac do wszelkich badan agrofizycznych, w których potrzebny jest pomiar sily.Pi zediirtct,rt^^i®|zku jest przedstawiony w przy¬ kladach* Wylonsml na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku z boku urzadzenie przystoso¬ wane .do pomiaru sily osadzenia ziarna w klosie, tigT2j^. ^czyktedowe szczypce do uchwycenia wy¬ rywanego ziarna, natomiast fig. 3 — przyrzad przy¬ stosowujacy urzadzenie z fig. 1 przykladowo do pomiaru wytrzymalosci miedzywezla zdzbla zboza.Urzadzenie wedlug wynalazku ma pionowa ko¬ lumne 1 zamocowana do podstawy 2. Zwienczenie kolumny 1 stanowi poprzeczny wysiegnik 3 z obro¬ towymi bloczkami 4 i 5 usytuowanymi na kran¬ cach wysiegnika 3, po obu stronach kolumny 1.Na kolumnie 1 sa osadzone przesuwny wzdluz ko¬ lumny stolik 6 oraz nieruchome jarzmo 7. Jarz¬ mo 7 stanowi jednoczesnie korpus dla dwu umie¬ szczonych jedna nad druga cewek 8 i 9. Cewka 8 jest cewka pradowa solenoidu, natomiast cewka 9 sluzy do wywolywania impulsu blokady wskaznika pomiarowego. Wewnatrz cewek 8 i 9 jest umiesz¬ czony przelotowo rdzen 10 zawieszony pionowo na lince 11. Drugi koniec rdzenia 10 jest zabezpieczo¬ ny przed wyciagnieciem go z cewek. Zabezpieczenie moze byc dokonane za pomoca na przyklad na¬ kretki 12 badz zawleczki. Linka 11 jest ulozona na bloczkach 4 i 5 poprzecznego wysiegnika 3 i jest opuszczona nad stolik 6, gdzie do jej konca jest uwieszony obciaznik 13 z zaczepem 14. Obciaznik 13 ma za zadanie równowazyc ciezar rdzenia 10 i utrzymywac go na okreslonej glebokosci w cew¬ kach 8 i 9. Zalozona glebokosc kontroluje sie przy¬ kladowo polozeniem rysy 15 wykonanej na rdzeniu wzgledem stalej wskazówki 16 przymocowanej do jarzma 7. Przesuwny stolik 6 jest przystoso¬ wany do mocowania na nim przyrzadów lub na¬ rzedzi utrzymujacych badana próbke w okreslonej pozycji. W podanym przykladzie wykonania urza¬ dzenie jest przystosowane do pomiaru sily osadze¬ nia ziarna w klosie. Dlatego tez na stoliku 6 jest zamocowany pionowo uchwyt samocentrujacy 17, korzystnie szybko-mocujacy.Urzadzenie wedlug wynalazku ma ponadto ste¬ rujacy zespól 18 polaczony ze wskaznikiem pomia¬ rowym 19. Do zespolu sterujacego 18 sa dolaczone wyprowadzenia cewek 8 i 9.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku opisano nizej, na przykladzie pomiaru sily osadzenia ziarna w klosie. Klos 20 z zachowanym doklosiem mocuje sie chwytajac za zdzblo w uchwycie samocentru- jacym 17. Nastepnie na zaczepie 14 wiesza sie szczypce 21 zakonczone szpilkowymi szczekami 22 4 (fig. 2). Szpilkowe szczeki 22 zaciska sie na ziarnie osadzonym w klosie 20, po czym regulujac wyso¬ kosc stolika 6 doprowadza sie do wyrównania po¬ lozenia rysy 15 na rdzeniu 10 z poziomem wska- zówki 16. Po wykonaniu tych czynnosci urzadzenie jest przygotowane do pomiaru. Zalacza sie wów¬ czas zespól sterujacy 18, który zawiera przyklado¬ wo kondensator ladowany przez okreslona rezy- stywnosc. Narastanie napiecia na ladowanym kon- io densatorze wywoluje wzrost pradu w uzwojeniu cewki pradowej 8 solenoidu, w wyniku czego rdzen 10 zaczyna byc wciagany do wnetrza cew¬ ki 8. Ruch rdzenia 10 wywoluje naciaganie linki 11, która z kolei ciagnie do góry szczypce 21 zacisniete na osadzonym w klosie 20 ziarnie. Wyrwaniu ziar¬ na towarzyszy gwaltowny ruch rdzenia 10 we¬ wnatrz cewek 8 i 9 ku dolowi. Szybki przesuw rdzenia 10 wzgledem cewki 9 spowoduje zaindu- kowanie sie w cewce 9 impulsu, który to impuls uruchamia przykladowo blokade wskaznika po¬ miarowego 19 wlaczonego w obwód cewki prado¬ wej 8 i jednoczesnie zwalnia system podtrzymujacy zasilanie tej cewki. Dzieki temu zarejestrowana zostaje wartosc maksymalna pradu plynacego w uzwojeniu cewki 8 w momencie wyrwania ziarna z klosa. Podzialka wskaznika pomiarowego 19 mo¬ ze byc oznaczona bezposrednio w N; mozna tez odczytywac wartosc tej sily z odpowiedniego wy¬ kresu.Innym przykladem stosowania urzadzenia wedlug wynalazku w badaniach agrofizycznych bedzie przyklad badania wytrzymalosci zdzbla zboza na zlamanie lub zginanie (fig. 3). Do stolika 6 mocuje sie wtedy poziomo prowadnice 23 z osadzonymi na niej przesuwnie pierscieniami 24, których polozenie na prowadnicy jest ustalane pokretlami 25. Pier; scienie 24 maja zewnetrzne wystepy 26 z wykona¬ nymi w nich przelotowymi oczkami 27. Badane zdzblo 28 wprowadza sie w oczka 27 rozstawione 40 na zadana odleglosc, na przyklad na odleglosc od¬ powiadajaca rozstawieniu wezlów zdzbla. Nastep¬ nie zaczepia sie posrodku zdzblo zaczepem 29, któ¬ ry to zaczep uwiesza sie z kolei na zaczepie 14 obciaznika 13. Dalsze czynnosci wykonuje sie tak, 45 jak przy pomiarze sily osadzenia ziarna w klosie.Przedstawione przyklady nie ograniczaja mozli¬ wosci zastosowania urzadzenia wedlug wynalazku w innych badaniach agrofizycznych. Równiez po¬ dane przykladowo rozwiazanie zespolu sterujacego 50 nie ogranicza zastosowania innych ukladów zasilaja¬ cych uzwojenie solenoidu oraz rejestrujacych war¬ tosc pradu przeplywajacego przez to uzwojenie w chwili gwaltownego ruchu rdzenia wewnatrz ce¬ wek. 55 PL