Przedmiotem wynalazku jest pneumoniczny ser¬ womechanizm pomiarowy rejestratora niskich cis¬ nien dowolnego zakresu (minimum 50 N/m2) w przedziale od 0 do 10 kN/m2. Wynalazek dotyczy techniki metrologicznej: pomiarów i ciaglego za¬ pisu niskich cisnien.Znany rejestrator niskich cisnien jest wyposazo¬ ny w puszki membranowe jako elementy pomia¬ rowe i zarazem silowniki. Te elementy sprezyste sa zamocowane z jednej strony do korpusu re¬ jestratora i poprzez wyprowadzony na zewnatrz króciec polaczone sa ze zródlem mierzonego cisnie¬ nia. Zmiana wymiarów elementów sprezystych, spowodowana dzialaniem cisnienia, powoduje od¬ powiedni ruch pisaka, sprzezonego mechanizmem dzwigniowym z tymi elementami sprezystymi.Wada tych znanych urzadzen jest duza bez¬ wladnosc, powodowana glównie zmienna, duza pojemnoscia pneumatyczna elementów pomiaro¬ wych, a takze duza histereza wskazan, powodo¬ wana tarciem pisaka i lozysk, oraz nieliniowosc charakterystyk, powodowana brakiem proporcjo¬ nalnosci miedzy ugieciami puszek membranowych i przyrostem cisnienia.Celem wynalazku jest urzadzenie nie wykazu¬ jace omówionych wad.Cel ten zostal osiagniety przez polaczenie zna¬ nego mechanizmu dzwigniowego z membranowym silownikiem, który z kolei sprzezony jest poprzez sprezyne srubowa z pneumonicznym wzmacnia¬ czem operacyjnym. W ten sposób utworzony zo¬ staje uklad z ujemnym sprzezeniem zwrotnym, w którym polozenie mechanizmu dzwigniowego zo¬ staje zamienione za pomoca sprezyny srubowej na sile sprzezenia zwrotnego, przylozona do wzmacnicza operacyjnego. Elementem mierzacym cisnienie jest sprezyna srubowa, wspólpracujaca z wiotka membrana wzmacniacza operacyjnego.Wzmacniacz eliminuje bledy tarcia pisaka i lozysk znanego mechanizmu dzwigniowego, powodujace w ukladach konwencjonalnych histereze wskazan.Rozwiazanie wedlug wynalazku realizuje w pel¬ ni postawione cele, wykazujac jednoczesnie ko¬ rzystne skutki techniczne i techniczno-uzytkowe.Dzieki sterowaniu rejestratora serwomechanizmem nie zawierajacym puszek pomiarowych nie trzeba napelniac duzych objetosci, a efekt przyrost cisnie¬ nia wystepuje przy minimalnych zmianach objeto¬ sci, co przy silnym sprzezeniu zwrotnym zapewnia dobra dynamike pracy ukladu.Elementem pomiarowym serwomechanizmu jest sprezyna srubowa, dla której osiagniecie liniowej charakterystyki w obszarze duzych ugiec, szcze¬ gólnie przy malych silach i odpowiednio malych cisnieniach, jest wielokrotnie prostsze niz dla membran czy mieszków.Zastosowanie jako ukladu pomiarowego serwo¬ mechanizmu, w sklad którego wchodzi wzmacniacz operacyjny o duzym wspólczynniku wzmacniania, 83 98683 986 praktycznie likwiduje bledy, wynikajace z tarcia pisaka i lozysk dzwigni.Dodatkowa zaleta jest mozliwosc zapisu sumy dwóch sygnalów.W porównaniu z konwencjonalnymi rejestrato¬ rami uklad wedlug wynalazku jest wielokrotnie szybszy i dokladniejszy, wymaga jednak ciaglego zasilania wzmacniacza operacyjnego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony sche¬ matycznie w przykladowym wykonaniu na ry¬ sunku.Pisak 1 rejestratora jest sprzezony z dzwignio¬ wym mechanizmem 2i z membranowym silowni¬ kiem 3. Ten z kolei jest polaczony z ramka 4 i z pomiarowa sprezyna 5. Sprezyna 5 jest z dru¬ giej strony polaczona z membrana 6 operacyjnego wzmacniacza 7. W sklad wzmacniacza wchodzi uklad strumieniowy, skladajacy sie dwóch — ustawionych naprzeciw siebie dysz: zasilajacej dy¬ szy 8 i zbierajacej dyszy 9, oraz znajdujacej sie pomiedzy nimi przeslony 10. Przeslona 10 jest polaczona z membrana 6 która dzieli wnetrze wzmacniacza na dwie szczelne komory: prawa ko¬ more 11 i lewa komore 12.Wzmacniacz 7 dziala w ten sposób, ze maly przyrost cisnienia w komorze lewej 11 powoduje ruch przeslony -40 i duzy przyrost cisnienia wyj¬ sciowego Pwyj.- Jezeli lewa komore 12 wzmacniacza operacyjne¬ go 7 polaczy sie ze zródlem mierzonego cisnienia Pwej., to wskutek ruchu w prawo membrany 6 i przeslony 10 zostanie odslonieta zbierajaca dy¬ sza 9, i wzrost cisnienia wyjsciowego pWyj. powo¬ duje przesuniecie w lewo membranowego silowni- ka 3, a wraz z nim, dzwigni 2 pisaka 1 i srubowej sprezyny 5.Membranowy silownik 3 napina sprezyne 5 do chwili zrównowazenia sil dzialajacych na mem¬ brane 6: z jednej strony sily parcia cisnienia wejsciowego pwej. na powierzchnie membrany 6, z drugiej zas — reakcji napinanej pomiarowej sprezyny 5. Przeslona 10 ustawia sie wówczas w pozycji czesciowo przeslaniajacej zbierajaca dysze 9. Sprezyna 5 jest tu elementem zamykajacym, stanowiac czlon sprzezenia zwrotnego operacyjne¬ go wzmacniacza 7. PL