Przedmiotem wynalazku jest filtr aktywny, majacy zastosowanie w ukladach pomiarowych i automatyki.Stan techniki. Znany filtr aktywny zawiera wzmacniacz operacyjny, którego odwracajace wejscie jest polaczone poprzez rezystor z wejsciem filtru, a wyjscie wzmacniacza stanowi wyjscie filtru. Wzmacniacz ma ujemne sprzezenie zwrotne, oraz dodatnie sprzezenie zwrotne, realizowane przez integrator odwracajacy.Wada opisanego filtru jest brak mozliwosci regulowania parametrów takich jak czestotliwosc dobroc i wspólczynnik wzmocnienia. Zwiekszenie czestotliwosci srodkowej poprzez zmiane stalej calkowania integrato¬ ra, znajdujacego sie w dodatnim sprzezeniu zwrotnyre, powoduje zmniejszenie dobroci i zmniejszenie wspólczynnika wzmocnienia. Zmiane stalej czasu calkowania integratora równiez przeprowadza sie przez zmiane rezystancji R za pomoca potencjometru. Podobnie zwiekszenie wspólczynnika wzmocnienia, powoduje zmniejszenie czestotliwosci srodkowej i zwiekszenie dobroci. Zmiana stalej czasu, wynikajacej z wielkosci pojemnosci ujemnego sprzezenia i rezystancji wejsciowej, przykladowo w kierunku zwiekszenia czestotliwosci srodkowej, powoduje zwiekszenie dobroci i wspólczynnika wzmocnienia.Istota wynalazku. Istota wynalazku polega na opracowaniu filtru majacego integrator nieodwracajacy, którego wejscie jest polaczone z wyjsciem wzmacniacza. Wyjscie integratora laczy sie poprzez rezystor regulacyjny z odwracajacym wejsciem wzmacniacza. Równolegle ze wzmacniaczem sa polaczone rezystor i kondensator sprzegajacy. W innym .wykonaniu filtr ma dwuwejsciowy integrator odwracajacy, którego jedno wejscie jest polaczone z wyjsciem wzmacniacza, a drugie wejscie z wyjsciem integratora nieodwracajacego.Wyjscie dwuwejsciowego integratora jest polaczone z wejsciem integratora nieodwracajacego, oraz poprzez rezystor z odwracajacym wejsciem wzmacniacza.Zaleta filtru aktywnego, wedlug wynalazku, jest umozliwienie przestrajania czestotliwosci srodkowej przy pomocy potencjometru oraz zmiany dobroci i wspólczynnika wzmocnienia rezystorem bocznikujacym integrator odwracajacy, bez wywierania wplywu na czestotliwosc srodkowa. Ponadto filtr ten umozliwia uzyskanie duzych dobroci przy niskich czestotliwosciach. Dodatkowa zalete stanowi to, ze charakterystyke przenoszenia filtru mozna dowolnie ksztaltowac.2 83 756 Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1; przedstawia schemat filtru srodkowoprzepustowego, a fig. 2-schemat filtru srodkowoprzepustowe- go bedacego takze filtrem srodkowo-zaporowym. Filtr zawiera wzmacniacz operacyjny 1, którego wejscie odwracajace jest polaczone poprzez rezystor Rj z wejsciem filtru, oraz poprzez rezystor regulacyjny R2 z wyjsciem integratora odwracajacego 2. Ponadto wejscie odwracajace wzmacniacza 1 jest polaczone poprzez rezystor R3 i kondensator C z wyjsciem tego wzmacniacza 1, które jest równiez polaczone z wejsciem integratora 2- Filtr srodkowoprzepustowy bedacy równiez srodkowozaporowym ma dwuwejsciowy integrator odwracaja¬ cy 3, którego jedno wejscie jest polaczone z wyjsciem wzmacniacza 4, a drugie wejscie z wyjsciem integratora nieodwracajacego 5, oraz poprzez rezystor R4 z nieodwracajacym wejsciem wzmacniacza 4, które ponadto jest polaczone poprzez rezystor R5 z masa. Wejscie odwracajace wzmacniacza 4 jest polaczone poprzez rezystor R6 z wejsciem filtru. Równolegle ze wzmacniaczem 4 jest polaczony rezystor R7.' Przyklad wykonania wynalazku. Dzialanie srodkowoprzepustowego filtru aktywnego, wedlug wynalazku, jest nastepujace: na odwracajace wejscie wzmacniacza operacyjnego 1 podaje sie sygnal pomiarowy, sygnal sprzezenia i sygnal wyjsciowy integratora 2, przesuniety w fazie. Na wyjsciu wzmacniacza 1 otrzymuje sie wzmocniona sume tych sygnalów. Sygnal z wyjscia wzmacniacza 1, podaje sie do integratora 2, gdzie przesuwa sie go w fazie,, w.zaleznosci od czestotliwosci sygnalu wyjsciowego wzmacniacza 1. Stale czasu wzmacniacza 1 i integratora 2 odpowiednio dobiera sie tak, by przesuniecie fazowe miedzy sygnalem wejsciowym a wyjsciowym bylo równo —7T dla zadanej czestotliwosci. Przy takim dostrojeniu otrzymuje sie maksymalne wzmocnienie dla czestotliwosci, której przesuniecie fazowe wynosi n, co daje zadany efekt filtrowania. Kondensator C, razem z rezystorem R2 lub R! i równoleglym rezystorem R3/ tworzy dwuwejsciowy element inercyjny pierwszego rzedu, którego stala czasu zalezy od R3 i C, a wzmocnienie jest stosunkiem ^3 lub ^3. Element ten ma na celu uzyskanie odpowiedniego przesuniecia fazowego. Zmiana wartosci rezystora R2, powoduje zmiane wspólczynni¬ ka wzmocnienia, nie powodujac zmiany dcbroci i czestotliwosci srodkowej. Zmiana wartosci rezystora R3, powoduje zmiane dobroci i wspólczynnika wzmocnienia, który mozna skorygowac rezystorem R!. Rezystor R2 sluzy do zmiany czestotliwosci srodkowej, ale powoduje zmiane dobroci, która koryguje sie rezystorem R3.Dzialanie filtru srodkowoprzepustowego, bedacego jednoczesnie srodkowozaporowym, jest nastepujace: na wejscie odwracajace wzmacniacza 4 podaje sie sygnal pomiarowy i sygnal sprzezenia. Na wejscie nieodwracajace wzmacniacza 4 podaje sie sygnal odfiltrowany z wyjscia dwuwejsciowego integratora odwracajacego 3. Na wyjsciu wzmacniacza 4 otrzymuje sie róznice sygnalów: pomiarowego, zawierajacego cale mierzone widmo, i sygnalu, zawierajacego wyfiltrowana harmoniczna z wyjscia integratora 3. Tak wiec na wyjsciu wzmacniacza 4 nie wystapi filtrowana harmoniczna, z punktu widzenia wyjscia wzmacniacza 4 jest to filtr srodkowozaporowy.Na wejscie integratora 5 podaje sie sygnal wyfiltrowany z wyjscia integratora ?. Przy wzroscie wartosci rezystora R4 i przy stalej wartosci rezystora R5 uzyskuje sie wzrost dobroci i wzrost wspólczynnika wzmocnienia.Natomiast przy wzroscie wartosci rezystora R0, a przy niezmienionej wartosci rezystora R7 uzyskuje sie zmniejszenie wspólczynnika wzmocnienia i nieznaczny wzrost dobroci. Dobroc mozna regulowac w sposób niezalezny przez zmiane stalej czasu integratora 3, zmnieniajac rezystancje wejsciowa odwracajacego wejscia, polaczonego z wyjsciem wzmacniacza. PL