Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 02.01.1975 Opis patentowy opublikowano: 20.05.1976 83638 MKP F16n 17/00 Int. Cl.2 F16N 17/00 CZYTELNIA h\t,a tom*** h Luwl Twórcy wynalazku: Mieczyslaw Rembiasz, Zbigniew Lukomski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Poznanska, Poznan (Polska) Uklad smarowania lozysk maszyn pracujacych w warunkach zagrozenia wybuchowego Dziedzina techniki. Przedmiotem wynalazku jest uklad smarowania lozysk maszyn pracujacych w warun¬ kach zagrozenia wybuchowego z panewka porowata, zwlaszcza przy zmiennych warunkach obciazenia.Dotychczasowy stan techniki. Znane sa uklady smarowania lozysk slizgowych, w których olej doprowadza sie bezposrednio do szczeliny miedzy lozyskiem a czopem. W latach piecdziesiatych znalazly duze zastosowanie lozyska slizgowe z panewka porowata. Staly sie one przedmiotem prac calego szeregu badaczy, ale ciagle nie bylo wiadomo jaki wplyw ma obciazenie na warunki smarowania. Przeplyw oleju w lozysku slizgowym z panewka porowata nastepuje poprzez filtracje w panewce. W czasopismie „Die Starke" nr 5 rocznik 10 rok 1958 str. 112-118 autor W. Bretzke Hamburg w artykule pt. „Zapobieganie nieszczesliwym wypadkom w krochmalniach ze specjalnym urzadzeniem eksplozji pylowych" podal, ze stosowane lozyska slizgowe z panewka pelna w rhaszynach i urzadzeniach pracujacych w atmosferze zagrozenia wybuchowego byly przyczyna powstania wybuchów i pozarów. Z powyzszego artykulu równiez wynika, ze przyczyna eksplozji pylu krochmalowego w mlynie walcowym bylo wyladowanie elektrostatyczne powstale na walcach mlyna. Mlyn byl wlasciwie uziemiony ale po naoNwieniu lozysk swiezym olejem, uziemienie zostalo przerwane wdanej chwili. Podobne przypadki wybuchu po naoliwieniu lozysk swiezym olejem mialy miejsce kilkakrotnie w odsiewaczach krochmalu, który byl uziemiony przewodami samoczynnego urzadzenia gasniczego. W maszy¬ nach i urzadzeniach, które pracuja w atmosferze zagrozenia wybuchowego dla bezpiecznej pracy lozyska slizgowego, konieczne jest odprowadzenie energii elektrostatycznej z czopa oraz obudowy lozyska i urzadzenia.Istota wynalazku i jego skutki techniczne. Uklad smarowania lozysk maszyn pracujacych w warunkach zagrozenia wybuchowego polega na doprowadzeniu oleju do panewki porowatej od strony zewnetrznej, w której to panewce olej z filmu olejowego wnika w jej pory, a nastepnie w jej wnetrzu przeplywa w obszary o nizszym cisnieniu i olej splywajacy otworem ze smarowniczki do panewki porowatej uzupelnia tak, ze pozwala to na stabilizacje warunków pracy lozyska oraz pozwala na odprowadzenie elektrycznosci statycznej z czesci stalych.Na odprowadzenie ladunków elektrostatycznych pozwala olej który zawiera metaliczne czastki utworzone ze scierania sie i tworzy film olejowy miedzy czopem a panewka porowata. Doprowadzenie bezposrednio do2 83 638 czopa swiezego oleju jest niemozliwe poniewaz doplywajacy olej ze smarowniczki przeplywa w obszary panewki porowatej o nizszym cisnieniu i miesza sie z olejem zawierajacym metaliczne czastki utworzone ze scierania sie.Nalezy nadmienic, ze w pracujacych maszynach z panewkami pelnymi drgania powoduja przerwanie filmu olejowego, co natomiast nie ma miejsca w panewkach porowatych z uwagi na przeplyw w nich oleju.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój z panewka porowata, fig. 2 przedstawia proces krazenia oleju w panewce porowatej wraz z wykresem krzywej rozkladu cisnienia, na którym Rw oznacza promien wewnetrzny panewki, Rz promien zewnetrzny panewki, V promien okreslajacy polozenie dowolnego punktu panewki porowatej, B1 =k kat odpowiadajacy zakresowi wsaczania oleju ze szczeliny lozyskowej w panewke porowata, B2 kat odpowiadajacy zakresowi wysaczania oleju z panewki porowatej w szczeline lozyskowa.Szczególowy opis wynalazku. W obudowie lozyska 1 znajduje sie panewka porowata 2. Podobnie jak w zwyklym lozysku slizgowym czop 3 oddzielony jest filmem olejowym 4 powstajacym w czasie pracy. Do obudowy lozyska 1 doprowadzony jest przewód 5 uziemiajacy obudowe lozyska i korpus urzadzenia. W dalszej czesci obudowy lozyska pokazany jest otwór 6, przez który przedostaje sie olej ze smarowniczki do panewki porowatej. W wykazanym rozwiazaniu lozysko slizgowe z panewka porowata jest zawsze smarowane olejem, który jest zanieczyszczony metalicznie, a zatem olej ten jest dobrym przewodnikiem elektrycznosci statycznej, stad nie potrzeba osobno odprowadzac energii elektrostatycznej z czopa i osobno z obudowy lozyska. Wystarczy tylko zastosowac odprowadzenie energii elektrostatycznej z obudowy lozyska 1 co pokazano na fig. 1/ Zanieczyszczenie oleju w podanym rozwiazaniu nastepuje na skutek wtlaczania oleju do panewki porowatej od jej strony zewnetrznej, gdyz zanim swiezo doprowadzony olej znajdzie sie w filmie olejowym musi przedostac sie przez pory, a tym samym zmiesza sie ze znajdujacym sie w porach olejem. Olej znajdujacy sie w porach jest wyciskany wedlug krzywej rozkladu cisnienia w filmie olejowym 4, co w szczególach pokazano na fig. 2. Na skutek wymieszania sie olej swiezy doprowadzony otworem 6 do dojscia do czopa staje sie od razu dobrym przewodnikiem energii elektrostatycznej. Przez wspomniane zanieczyszczenie oleju nie rozumie sie zanieczyszcze¬ nia technicznego, które eliminuje zastosowanie danego oleju w lozyskach slizgowych. Olej w trakcie ruchu lozyska pod dzialaniem istniejacego w tej warstwie cisnienia wnika w pory panewki porowatej, a nastepnie w jej wnetrzu przeplywa w obszary o nizszym cisnieniu w niepracujacym zakresie powierzchni wewnetrznej panewki B1 gdzie cisnienie jest bliskie zeru, olej wysacza sie do szczeliny lozyskowej, skad splywa w obszar (B1 = k) warstwy nosnej. Powierzchnia zewnetrzna panewki osadzonej w obudowie lozyska jest nieprzepuszczalna dla oleju.Sposób i zakres stosowania wynalazku. Uklad smarowania lozysk maszyn pracujacych w warunkach zagrozenia wybuchowego jest wynalazkiem, który pozwala na prace lozysk z panewka porowata przy zmiennych warunkach obciazenia, oraz eliminuje indywidualne odprowadzenie energii elektrostatycznej z czesci obroto¬ wych, przy wystarczajacym odprowadzeniu z czesci stalych. Zabezpieczenie to eliminuje w pelni powstanie iskry elektrostatycznej, a w dalszej konsekwencji zagrozenia wybuchowego.Stosowanie lozysk slizgowych z panewka porowata ze wzgledów konstrukcyjnych nie jest uzaleznione od stanu zmian w obciazeniach, a jest ograniczona wzgledami technologicznymi podanymi w ogólnie dostepnej literaturze. Wynalazek znajduje zastosowanie w przemysle spozywczym, gdzie wystepuje wydzielanie sie pylów jak wdekstryniarni, krochmalni, czyszczarni mlynskich oraz w przemysle chemicznym przy produkcji tworzyw sztucznych i materialów pylistych o wlasnosciach wybuchowych. PL PL