Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 * Opis patentowy opublikowano: 15.06.1976 83549 MKP G01n 31/08 Int. Cl3. GOIN 31/08 CZ cNIA |Ur-edu Patentowego f ¦ <| tZfct;?n-fcr'M.||- LDItlMJ Twórcywynalazku: Andrzej Konopczynski, Zygfryd Witkiewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jaroslawa Dabrowskiego, Warszawa (Polska) Dozownik do chromatografii gazowej Przedmiotem wynalazku jest dozownik do chromatografii gazowej.Znany dozownik do chromatografii gazowej sklada sie z szesciodroznego zaworu i kapilary dozujacej zamy¬ kajacej dwa kolejne wyjscia zaworu. Dozowanie gazów odbywa sie w ten sposób, ie kapilare wypelnia sie gazem dozowanym a nastepnie zawór ustawia sie w polozeniu, w którym gaz nosny przeplywa przez kapilarecporywa gaz dozowany i podaje go na kolumne chromatograficzna. Dozownik ten ma jednak te wade.ze zmiana wielkosci dozowanej próbki wymaga wymiany kalibrowanej kapilary dozujacej, co pociaga za soba demontaz dozownika.Ponadto dozownik taki nie daje mozliwosci dozowania próbek mniejszych od 500 fi\, co w przypadku dozowania gazu na kolumny kapilarne wymaga stosowania dzielnika strumienia, który nie daje nigdy pewnosci jaka czesc próbki jest praktycznie kierowana na kolumne.Celem wynalazku jest unikniecie wymienionych wad znanego dozownika.Istota wynalazku polega na tym, ze dozownik sklada sie z nalozonych na siebie trzech elementów tarczo¬ wych, przedzielonych przekladkami teflonowymi, posiadajacych osiowy otwór przez który przechodzi sruba laczaca poszczególne elementy ze soba. Srodkowy element stanowi obrotowa tarcza metalowa posiadajaca najko¬ rzystniej 4-8 kalibrowanych otworów przelotowych, rozmieszczonych na powierzchni tarczy, na obwodzie tego samego okregu przy zachowaniu stalosci katów srodkowych. Dwa skrajne elemanty stanowia nieruchome tarcze metalowe, z których kazda posiada po dwa otwory przelotowe zakonczone koncami do doprowadzania gazu.Przekladki teflonowe posiadaja kazda po dwa otwory przelotowe, których osie pokrywaja sie z osiami otworów skrajnych tarcz i z osiami dwóch dowolnych kolejnych otworów kalibrowanych tarczy obrotowej. Ponadto tarcza obrotowa posiada dwa przeciwlegle wystepy sluzace do obracania tarczy, a kazda z tarcz skrajnych i przekladek teflonowych posiada dwa naprzeciwlegle wyciecia przylegajace do otworu osiowego, w których umieszczone sa wpusty umozliwiajace obrót tarcz skrajnych i przekladek teflonowych.Dozownik wedlug wynalazku umozliwia dawkowanie próbek gazu rzedu mikrolitrów co pozwala na bez¬ posrednie dozowanie gazu na kolumny kapilarne bez stosowania dzielnika strumienia. Ponadto dozownik umozli¬ wia dawkowanie kilku róznej wielkosci próbek, bez koniecznosci demontazu, co zapewnia ciaglosc procesy chromatograficznego.2 83549 Wynalazek zostanie szczególowo objasniony na podstawie przykladu wykonania dozownika, pokazanego na rysunku, na którym fig. 1 -przedstawia przekrój poprzeczny dozownika, którego tarcza obrotowa posiada cztery otwory kalibrowane, a fig. 2 - rzut z góry dozownika.Dozownik wedlug wynalazku sklada sie z metalowej tarczy obrotowej 1, na która nalozone sa przekladki teflonowe 2 oraz z dwóch nieruchomych metalowych tarcz 3, nalozonych na przekladki teflonowe 2. Tarcze metalowe i przekladki posiadaja osiowy otwór, przez który przeprowadzona jest sruba 5 z nakretka 6, dociskaja¬ ca szczelnie tarcze 3 i przekladki 2 do tarczy 1 dozownika. Tarcza 1 posiada cztery kalibrowane otwory 7 Rozmieszczone na obwodzie tego samego okregu i przesuniete wzgledem siebie o kat 90° oraz wystepy 8 sluzace do obracania tarczy. Tarcze nieruchome 3 i przekladki teflonowe 2 posiadaja po dwa otwory przesuniete wzgledem siebie o kat 90°. Osie otworów 9 tarcz 3 i otworu 10 przekladek 2 pokrywaja sie ze soba i z osiami dwóch dowolnych kolejnych otworów kalibrowanych 7 tarczy 1. Otwory 9 tarcz 3 zakonczone sa króccami 11 sluzacymi do nakladania przewodów doprowadzajacych gaz. Ponadto tarcze 3 i przekladki 2 posiadaja wglebie¬ nia 4, w których umieszczone sa wpusty umozliwiajace obrót tarcz 3 i nakladek 2. Jedna z tarcz 3 posiada przyspawana podstawe 12 o ksztalcie katownika, sluzaca do mocowania dozownika na chromatografie.W przypadku gdy tarcza 1 zawiera szesc lub osiem otworów kalibrowanych 7, otwory te rozmieszczone sa odpowiednio o kat 60° i 45°. Identycznie przesuniete sa wzgledem siebie otwory w tarczach 3 i przekladniach 2.Otwory kalibrowane 7 posiadaja rózne srednice od 0,35 mm do 2 mm w zaleznosci od wielkosci dozowanej próbki.Nakretka 6 dociskana jest do plaszczyzny czolowej jednej z tarcz 3 poprzez sprezyne 14 i podkladke 13.Na pobocznicy jednej uszczelki i tarczy obrotowej znajduja sie naciecia, wedlug których ustala sie poloze¬ nie tarcz wzgledem siebie. Tarcze obrotowa 1 mozna takze wykonac z teflonu i wówczas nie ma potrzeby stosowania przekladek 2. W praktyce jednak okazalo sie, ze stosowanie metalu zamiast teflonu jest korzystniej¬ sze gdyz mozna uzyskac wieksza dokladnosc kalibrowanych otworów 7, zwlaszcza otworów o bardzo malych srednicach.Dozowanie gazów przebiega nastepujaco. Tarcza obrotowa 1 dozownika umocowanego na chromatografie, ustawiona jest w polozeniu, w którym przez dowolny kalibrowany otwór 7 plynie gaz nosny. Równoczesnie przez sasiedni otwór kalibrowany plynie gaz dozowany. Przez obrót tarczy 1 o kat 90°, gaz dozowany znajduje sie na drodze przeplywu gazu nosnego, który porywa próbke gazu dozowanego. Przez dalszy obrót tarczy 1 o kat 90° dozuje sie inna wielkosc próbki. PL PL