Uprawniony z patentu: Wsiesojuzny Ordena Lenina Elektrotekhnichesky Institut imeni W. I. Lenina, Moskwa (Zwiazek Socjalistycznych Republik Radzieckich) Sposób wytwarzania oligowinyloorganosiloksanów Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia oligowinyloorganosiloksanów.Oligomery stosuje sie do impregnacji elementów i czlonów elektrotechnicznych, radioelektronowych i innych urzadzen o róznym przeznaczeniu, do sma- 5 rowania i sklejania materialów i wyrobów elek- troizolacyjnych, do zalewania elementów i czlonów urzadzen elektrycznych, do wytwarzania powlok ochronnych, do przygotowywania szkla z mas pla¬ stycznych i w innych analogicznych przypadkach. 10 Znany jest sposób wytwarzania oligowinyloor¬ ganosiloksanów polegajacy na przeprowadzeniu po- likondensacji hydrolitycznej organochlorosilanów o ogólnym wzorze R1 R11 SiCl2, w którym Ri i R11 albo sa jednakowe i oznaczaja rodnik metylowy 15 lub fenylowy, lub tez jeden z tych rodników ozna¬ cza rodnik metylowy, a drugi rodnik fenylowy, z fenylotrójchlorosilanem, organochlorosilanami, za¬ wierajacymi rodnik winylowy o wzorze ogólnym (CH2 = CH)RmSiCl2, w którym R111 oznacza gru- 20 pe metylowa, fenylowa lub chlor i organochloro¬ silanami o wzorze ogólnym (RIV)3 SiCl, w którym RIV oznacza grupe trójmetylowa, dwumetylowiny¬ lowa, dwumetylofenylowa lub metylofenylowinylo- wa. Polikondensacje hydrolityczna prowadzi sie w 25 temperaturze 20—80°C w srodowisku rozpuszczal¬ nika organicznego.Nastepnie oddziela sie warstwe organiczna, sta¬ nowiaca roztwór produktu polikondensacji hydro¬ litycznej w rozpuszczalniku organicznym, od war- 30 stwy wodnej, a produkt kondensacji poddaje sie obróbce reagentem zasadowym i odpedza sie roz¬ puszczalnik organiczny od produktu kondensacji.Tak na przyklad, znany jest sposób wytwarza¬ nia oligowinyloorganosiloksanów, polegajacy na tym, ze polikondensacje hydrolityczna mieszaniny organochlorosilanów — dwumetylodwuchlorosilanu, dwufenylodwuchlorosilanu, metylowinylodwuchlo- rosilanów, fenylotrójchlorosilanu i trójmetylotrój- chlorosilanu prowadzi sie w temperaturze 20—80°C w srodowisku rozpuszczalnika organicznego. Poli¬ kondensacji hydrolitycznej poddaje sie taka mie¬ szanine organochlorosilanów, dla której funkcyj- nosc krzemu wynosi 2, stosunek CH2 = CH/Si wy¬ nosi 0,38—0,44, a sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,94—1,99. Po zakonczeniu procesu warstwe organiczna, stanowia¬ ca roztwór produktu polikondensacji hydrolitycz¬ nej w rozpuszczalniku organicznym oddziela sie od warstwy wodnej, produkt polikondensacji poddaje sie obróbce czynnikiem zasadowym (K2C03) i od¬ pedza sie rozpuszczalnik organiczny od produktu kondensacji.Oligowinyloorganosiloksany, otrzymane opisanym sposobem maja podwyzszona lepkosc i stosuje sie je zasadniczo do wyrobu szkla z mas plastycznych.Niecelowe jest natomiast ich stosowanie ze wzgle¬ du na duza lepkosc, do impregnacji elementów i czlonów urzadzen elektrycznych.Znane sa równiez sposoby wytwarzania oligowi- 8319083 190 3 nyloorganosiloksanów polegajace na tym, ze pro¬ wadzi sie polikondensacje hydrolityczna organo- chlorosilanów o wzorze ogólnym (RIV)3 SiCl, w któ¬ rym RIV oznacza rodnik trójmetylowy lub dwume- tylowinylowy, z dwumetylodwuchlorosilanem w srodowisku rozpuszczalnika organicznego lub tez prowadzi sie polikondensacje hydrolityczna organo- chlorosilanów o wzorze ogólnym (RIV)3 SiCl, w którym RIV ma powyzej podane znaczenie, z orga- nosilanami, zawierajacymi rodnik winylowy, o wzo¬ rze ogólnym (CH2 = CH) R111 SiCl2, w którym RHI oznacza rodnik metylowy lub fenylowy, w sro¬ dowisku rozpuszczalnika organicznego. Mieszanina wyjsciowa przy tym ma funkcyjnosc wedlug krze¬ mu równa 2, a sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,96—1,99.Niektóre z otrzymywanych opisanym sposobem oligowinyloorganosiloksanów maja podwyzszona lepkosc^ i stosuje sie je do zalewania elementów i czlonów urzadzen elektrycznych. Niecelowym jest stosowanie ich do impregnacji. Inne z otrzy¬ mywanych oligowinyloorganosiloksanów mozna stosowac do impregnacji elementów i czlonów urzadzen elektrycznych. Jednakze maja one rów¬ niez albo podwyzszona lepkosc i mozna je stoso¬ wac do impregnacji, jedynie w mieszaninie z roz¬ puszczalnikiem organicznym, co znacznie kompli¬ kuje technologie impregnacji i pogarsza jakosc im¬ pregnowanych wyrobów, albo wymienione oligome¬ ry zawieraja w swoim skladzie skladniki latwo- lotne, co prowadzi równiez do pogorszenia jakosci impregnowanych wyrobów.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad.Zadanie polegalo na tym, aby w sposobie wy¬ twarzania oligowinyloorganosiloksanów opartym na polikondensacji hydrolitycznej organochlorosilanów o wzorze ogólnym R1 Rn SiCl2, gdzie R1 i Rn sa albo jednakowe i oznaczaja rodnik metylowy lub fenylowy, lub tez jeden z nich oznacza rodnik me* tylowy, a drugi rodnik fenylowy, z fenylotrójchló- rosilanem i organochlorosilanami, zawierajacymi rodnik winylowy, o wzorze ogólnym (CH2 — CH) Rm SiCl2 w którym R111 oznacza rodnik metylowy, fenylowy lub chlor, w temperaturze 20—80°C w srodowisku rozpuszczalnika organicznego, z nastep¬ nym oddzieleniem warstwy organicznej, stanowia¬ cej roztwór produktu polikondensacji hydrolitycz¬ nej w rozpuszczalniku organicznym, od warstwy wodnej i odpedzeniem rozpuszczalnika organiczne¬ go od produktu polikondensacji, zmienic stosunki wyjsciowych organochlorosilanów w taki sposób, aby otrzymac oligomery, dogodne, nadajace sie do impregnacji elementów i czlonów róznego rodzaju urzadzen elektrycznych. Sposób wytwarzania oligo¬ winyloorganosiloksanów wedlug wynalazku polega na tym, ze polikondensacji hydrolitycznej poddaje sie taka mieszanine, w której funkcyjnosc w sto¬ sunku do krzemu wynosi 2,25—2,45, stosunek CH2 = CH/Si wynosi 0,25—0,30, stosunek CH3/Si wynosi 0,45—0,60, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,25—0,50, a sumaryczny stosunek wszystkich rod¬ ników do krzemu (R/Si) wynosi 1,55—1,75.W celu wytworzenia oligowinyloorganosiloksa¬ nów, nie zawierajacych grup —OH i majacych 4 obnizona lepkosc i podwyzszona odpornosc ter¬ miczna, poleca sie prowadzic polikondensacje hy¬ drolityczna w obecnosci w wymienionej mieszani¬ nie reagentów wyjsciowych równiez organochloro- 5 silanów o wzorze ogólnym (RIV)3 SiCl, w którym RIV oznacza rodnik trójmetylowy, dwumetylowiny- lowy, dwumetylofenylowy lub metylofenylowinylo- wy, w ilosci nie wiekszej niz 10 procent molowych i przed odpedzeniem rozpuszczalnika organicznego io od produktu polikondensacji hydrolitycznej, ten ostatni poddaje sie obróbce w temperaturze 80— —100°C czynnikiem zasadowym, wzietym w ilosci 0,1—0,5% w stosunku do ciezaru produktu konden¬ sacji. 15 W wyniku obróbki produktu polikondensacji hydrolitycznej czynnikiem zasadowym, zachodzi je¬ go katalityczne przegrupowanie, przy czym zawar¬ tosc grup —OH w produkcie obniza sie do mini¬ mum (slady). 20 W opisany sposób otrzymuje sie oligowinyloor- ganosiloksany, skladajace sie z czlonów o wzorze 1 w którym R1 = RIH i oznacza grupe metylowa lub fenylowa lub tez jeden z wymienionych rodników oznacza grupe metylowa, a drugi fenylowa o wzo- 25 rze 2, w którym R111 oznacza rodnik metylowy fe¬ nylowy lub tlen, o wzorze C6H5 Si0ll5 i o wzorze (RIV)3 SiO05 w którym RIV oznacza rodnik trójme¬ tylowy, dwUmetylowinylowy, dwumetylofenylowy lub metylofenylowinylowy. 30 Podane powyzej oligowinyloorganosiloksany róz¬ nia sie od znanych stosunkiem czlonów, a w na¬ stepstwie, zawartoscia grup funkcyjnych. W oligo- winyloorganosiloksanach, otrzymywanych sposobem wedlug wynalazku, stosunek CH2 = CH/Si wynosi 35 0,25—0,30 stosunek CH3/Si wynosi 0,45—0,60, stosu¬ nek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,25—0,50, sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,55—1,75, a na 10 czlonów o wzorze (C6H5 Si015) przypada 7—28 czlonów o wzorze I, 7—15 40 czlonów o wzorze 2 i 0—2 czlonów o wzorze E [Riv/,siOo,5].Otrzymywane sposobem wedlug wynalazku oli¬ gowinyloorganosiloksany sa dogodne do impregna¬ cji elementów i czlonów róznych urzadzen elek- 45 trycznych bez koniecznosci stosowania rozpuszczal¬ ników. Nie zawieraja one w swoim skladzie latwo lotnych skladników.W ten sposób, stosowanie oligomerów otrzymy¬ wanych sposobem wedlug wynalazku upraszcza so znacznie technologie impregnacji i polepsza jakosc impregnowanych wyrobów. Impregnacje przy po¬ mocy tego rodzaju oligowinyloorganosiloksanów przeprowadza sie jednorazowo, co jest calkowicie wystarczajace dla zapewnienia wysokich wskazni- 55 ków (charakterystyk) impregnowanych wyrobów.Po impregnacji elementów i czlonów urzadzen elek¬ trycznych wymienione oligowinyloorganosiloksany ulegaja utwardzeniu, tworzac trwale trójwymiaro¬ we polimery, polepszajace elektryczne i mechanicz- 63 ne wlasnosci impregnowanych wyrobów, ich prze¬ wodnosc cieplna i odpornosc na zmiany tempera¬ tury.Oligomery wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku stosuje sie oprócz impregnacji, równiez do 65 smarowania i sklejania materialów i wyrobów elek-83 190 troizolacyjnych, do zalewania elementów i czlonów urzadzen elektrycznych, do wytwarzania powlok ochronnych i innych celów.W sposobie wytwarzania oligowinyloorganosilo- ksanów wedlug wynalazku jako materialy wyjscio- 5 we stosuje sie takie monomery jak dwumetylo-, dwufenylo-, metylofenylo-, metylowinylo-, fenylo- winylodwuchlorosilany, fenylo- i winylotrójchloro- silany, jak równiez trójmetylo-, dwumetylowinylo-, dwumetylofenylo- i metylofenylowinylochlorosilany. 10 Jako rozpuszczalniki organiczne w sposobie we¬ dlug wynalazku stosuje sie miedzy innymi eter etylowy, benzen, toluen, ksylen, czterowodorofuran.Reakcje polikondensacji hydrolitycznej podanych powyzej organochlorosilanów prowadzi sie w róz- 15 nych srodowiskach: obojetnym, zasadowym i kwa¬ snym. Najkorzystniejsze jest prowadzenie reakcji w srodowisku kwasnym. Reakcje prowadzi sie w temperaturze od 20 do 80°C, korzystnie w tempe¬ raturze 60—70°C. 20 Jak podano powyzej w celu przegrupowania ka¬ talitycznego produktu polikondensacji stosuje sie czynniki zasadowe na przyklad KOH, NaOH, LiOH, K2C03, czwartorzedowe sole amoniowe i inne. Wy¬ mienione czynniki zasadowe stosuje sie zarówno w 25 postaci roztworów alkoholowych, na przyklad w alkoholu etylowym, metylowym i innych, jak rów¬ niez bez rozpuszczalników.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku oligowi- nyloorganosiloksany stosuje sie, jak to powyzej 30 podano, w celu impregnacji elementów i czlonów urzadzen elektrycznych, na przyklad uzwojen sto- janowych (nieruchomych) i wirnikowych maszyn elektrycznych, cewek transformatorów i tak dalej.Przed impregnacja wprowadza sie do podanych 35 oligomerów 0,5—2,5% wagowych inicjatorów utwar¬ dzania, takich jak organiczne nadtlenki: nadtlenek dwukumylu, nadtlenek dwu III rz. butylu, nadben- zoesan butylu i inne. Impregnacje wyrobów za po¬ moca oligowinyloorganosiloksanów prowadzi sie 40 wedlug róznych metod np. metoda cisnieniowa lub metoda wtlaczania pod cisnieniem, wypieraniem lub zanurzaniem, metoda strumieniowa lub kro¬ plowa itp. Po impregnacji oligomery, zawierajace dodatki wymienionych powyzej nadtlenków, utwar- 45 dzaja sie podczas nagrzewania w zakresie tempera¬ tur od 130°C do 200°C.Oligowinyloorganosiloksany, otrzymywane sposo¬ bem wedlug wynalazku wykazuja wysoka zdolnosc impregnacyjna i mala lepkosc w temperaturze im- 50 pregnacji. Po utwardzeniu wymienione oligomery tworza termoreaktywne polimery, wykazujace wy¬ sokie elektryczne, mechaniczne i cieplne wlasno¬ sci i zachowujace te wlasnosci az do temperatury 300°C. 55 Dla zilustrowania wynalazku podaje sie nastepu¬ jace przyklady otrzymywania oligowinyloorganosi¬ loksanów.Przyklad I. W kolbie trójszyjnej, zaopatrzo¬ nej w mieszadlo, termometr i wkraplacz umiesz- eo cza sie 1000 g wody i 250 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami z wkraplacza roz¬ twór 500 g organochlorosilanów (46,6 mol. °/o me¬ tylofenylodwuchlorosilanu, 11,7 mol. % dwufenylo- dwuchlorosilanu, 16,5 mol. % fenylotrójchlorosilanu 65 i 25,2 mol. % winylotrójchlorosilanu) w £50 g to^ luenu. Funkcyjnosc wedlug krzemu podanej mie¬ szaniny organpchlorosiloksanów wynosi 2,42.W czasie podawania roztworu organochloro¬ silanów temperature w kolbie utrzymuje sie w zakresie 65°C—70°C. Mieszanine reakcyjna mie¬ sza sie w ciagu 1 godziny w podanych temperatu¬ rach i oddziela sie nastepnie górna warstwe orga¬ niczna, stanowiaca roztwór produktu polikondensa¬ cji hydrolitycznej w toluenie, od kwasnej warstwy wodnej. Warstwe organiczna przemywa sie woda do uzyskania reakcji obojetnej wobec wskaznika uniwersalnego i suszy nad chlorkiem wapnia. Na¬ stepnie toluen i frakcje niskolotne odpedza sie od _ produktu polikondensacji hydrolitycznej. Odpedza¬ nie prowadzi sie pod cisnieniem (cisnienie konco¬ we 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.Otrzymuje sie 320 g oligomeru, w którym stosu- ' nek CH2 = CH/Si wynosi 0,25, stosunek CH3Si wy¬ nosi 0,46, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,28, su¬ maryczny stosunek wszystkich rodników do krze¬ mu (R/Si) wynosi 1,58, na 10 czlonów [C6H5Si0ll5] przypada 7 czlonów [(C6H5)2 SiO] i 15 czlonów [CH2 = CHSi015].Przy dodawaniu do otrzymanego produktu 1,5% wagowych aerosilanu lepkosc w temperaturze 20°C wynosi 35 stoksów, a w temperaturze 70°C wyno¬ si 1,5 stoksa.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawieraja¬ cego 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w temperaturze 150°C wynosi 8,5 minuty.Przyklad II. Do kolby trójszyjnej, zaopatrzo¬ nej w mieszadlo, termometr i wkraplacz, wprowa¬ dza sie 1000 g wody i 250 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami z wkraplacza roz¬ twór 500 g organochlorosilanów (21,9 mol. % dwu- fenylodwuchlorosilanu, 24,5 mol. % fenylotrójchlo¬ rosilanu, 29,2 mol. % metylowinylodwuchlorosilanu, 21,9 mol. % dwumetylodwuchlorosilanu i 2,5 mol. % trójmetylochlorosilanu) w 250 g toluenu. Funk- cyjnosc w stosunku do krzemu wymienionej mie¬ szaniny organochlorosilanów wynosi 2,25.W trakcie podawania roztworu organochlorosila¬ nów temperature w kolbie utrzymuje sie w zakre¬ sie 65°C—70°C. Mieszanine reakcyjna miesza sie w ciagu 1 godziny w podanych temperaturach i oddziela sie nastepnie górna warstwe organiczna, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji w toluenie, od kwasnej warstwy wodnej. Warstwe organiczna przemywa sie woda do uzyskania reak¬ cji obojetnej wobec wskaznika uniwersalnego, po czym poddaje sie obróbce za pomoca 10% roztwo¬ ru potazu zracego w etanolu (0,5% KOH w stosun¬ ku do ciezaru produktu polikondensacji). Obróbke roztworem potazu zracego prowadzi sie w kolbie trójszyjnej, w temperaturze 80°C—83°C w ciagu 6 godzin.Nastepnie zasade zobojetnia sie równoczastecz- kowym roztworem dwumetylodwuchlorosilanu w toluenie. Po obróbce zasada, roztwór produktu po¬ likondensacji hydrolitycznej odsacza sie przez lejek Buchnera, suszy nad chlorkiem wapniowym i od¬ pedza rozpuszczalnik organiczny. Odpedzanie pro¬ wadzi sie pod cisnieniem (koncowe cisnienie wy¬ nosi 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.83 11 7 Otrzymano 295 g przezroczystego, bezbarwnego oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si wy¬ nosi 0,30, stosunek CH3/Si wynosi 0,50, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,46, sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,75, 5 a na 10 czlonów [C6H5Si0ll5] przypada 10 czlonów [(CH3)2SiO], 8 czlonów [(C6H5)2SiO], 12 czlonów [(CH2 = CH3SiO] i 1 czlon [(CH3)3SiOo,5]. Lepkosc oligomeru wynosi 5 stoksów w temperaturze 20°C, a 0,20 stoksów w temperaturze 70°C. Czas trwania 10 zelatynizacji oligomeru, zawierajacego 1,5% wago¬ wych nadtlenku dwukumylu, w temperaturze 150°C wynosi 2,3 minuty.Przyklad III. Do kolby trójszyjnej, zaopa¬ trzonej w mieszadlo, termometr i wkraplacz, wpro- 15 wadza sie 1000 g wody i 250 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami roztwór 500 g or- ganochlorosilanów (24,4 mol. % dwufenylodwuchlo- rosilanu, 24,4 mol. % fenylotrójchlorosilanu, 24,4 mol. % metylowinylodwuchlorosilanu, 24,4 mol. °/o 20 dwumetylodwuchlorosilanu i 2,4 mol. % trójmety- lochlorosilanu) w 250 g toluenu.Funkcyjnosc wedlug krzemu, podanej mieszaniny wynosi 2,25. W czasie podawania roztworu organo- chlorosilanów temperature w kolbie utrzymuje sie 25 w zakresie 65°C—70°C. Mieszanine reakcyjna mie¬ sza sie w ciagu 1 godziny w podanych temperatu¬ rach i oddziela sie nastepnie górna warstwa orga¬ niczna, stanowiaca roztwór produktu polikonden- sacji w toluenie, od kwasnej warstwy wodnej. 39 Warstwe organiczna przemywa sie woda do uzy¬ skania reakcji obojetnej wobec wskaznika uniwer¬ salnego, po czym poddaje sie obróbce 10% roztwo¬ rem sody zracej w metanolu (0,5% NaOH w sto¬ sunku do ciezaru produktu polikondensacji). 55 Obróbke za pomoca sody zracej prowadzi sie w kolbie trójszyjnej, zaopatrzonej w mieszadlo, ter¬ mometr i chlodnice zwrotna, w temperaturze 80°C—85°C w ciagu 7 godzin. Nastepnie zasada zo¬ bojetnia sie równoczasteczkowym roztworem dwu*- 40 metylodwuchlorosilanu w toluenie.Po obróbce zasada, roztwór produktu polikonden¬ sacji odsacza sie przez lejek Buchnera, suszy nad chlorkiem wapniowym i odpedza rozpuszczalnik organiczny. Odpedzanie prowadzi sie pod cisnie- 45 niem (koncowe cisnienie 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.Otrzymano 280 g przezroczystego, bezbarwnego oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si wyno¬ si 0,25, stosunek CH3/Si wynosi 0,5, stosunek CH2 = 50 = CH/C6H5 wynosi 0,33, sumaryczny stosunek wszy¬ stkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,72, a na 10 czlonów i[C6H5Si015] przypada 10 czlonów [(CH3)2SiO], 10 czlonów [(C6H5)2SiO], 10 czlonów [(CH2 = CH3SiO] i 1 czlon [(CH3)3SiOo,5]. 55 Lepkosc oligomeru wynosi 7 stoksów w tempe¬ raturze 20°C, a 0,4 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajacego 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tempe¬ raturze 150°C wynosi 5 minut. 60 Przyklad IV. Do kolby trójszyjnej, zaopa¬ trzonej w mieszadlo, termometr i wkraplacz wpro¬ wadza sie 1000 g wody i 250 g benzenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami roztwór 500 g orga- nochlorosilanów (30 mol, °/o dwumetylodwuchloro- 65 8 silanu, 25 mol. % dwufenylodwuchlorosilanu, 20 mol. % fenylotrójchlorosilanu, 25 mol. % winylo- trójchlorosilanu i 1 mol. % trójmetylochlorosilanu) w 250 g benzenu. Funkcyjnosc w stosunku do krze¬ mu wymienionej mieszaniny wynosi 2,45. W trak¬ cie podawania roztworu ¦ organochlorosilanów tem¬ perature w kolbie utrzymuje sie w zakresie 70°C— —72°C.Mieszanine reakcyjna miesza sie w ciagu 1 go¬ dziny w podanych temperaturach, a nastepnie od¬ dziela sie górna warstwe organiczna, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji hydrolitycznej w benzenie, od kwasnej warstwy wodnej. Warstwe organiczna przemywa sie woda do uzyskania od¬ czynu obojetnego, po czym poddaje sie obróbce 10% roztworem potazu zracego w etanolu (0,2% KOH w stosunku do ciezaru produktu polikonden¬ sacji). Obróbke potazem zracym prowadzi sie w aparaturze opisanej w przykladzie II, w tempera¬ turze 95°C—100°C w ciagu 9 godzin.Nastepnie zasade zobojetnia sie ekwimolarnym roztworem dwumetylodwuchlorosilanu w benzenie.Po obróbce zasada, roztwór produktu polikonden¬ sacji hydrolitycznej odsacza sie przez lejek Buch¬ nera, suszy nad chlorkiem wapniowym i odpedza rozpuszczalnik organiczny. Odpedzanie prowadzi sie pod cisnieniem (koncowe cisnienie wynosi 3— —5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.Otrzymano 310 g przezroczystego, bezbarwnego oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si wynosi 0,30, stosunek CH3/Si wynosi 0,60, stosunek CH2 = = CH/C6H5 wynosi 0,36, sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,55, a na 10 czlonów [C6H5Si015] przypada 12,5 czlonów [(CH2 = CH)CH3SiO], 15 czlonów {(CH3)2SiO], 12,5 czlonów {(C6H5)2SiO] i 0,5 czlonu ,[(CH3)3SiOo,5].Lepkosc oligomeru wynosi 14,5 stoksa w tempe¬ raturze 20°C i 1,7 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C wynosi 2,4 minuty.Przyklad V. Do kolby trójszyjnej, zaopatrzo¬ nej w mieszadlo, termometr i wkraplacz wprowa¬ dza sie 800 g wody, 200 g potazu zracego i 200 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami roztwór 400 g organochlorosilanów (25 mol. % me- tylofenylodwuchlorosilanu, 20 mol. % dwufenylo¬ dwuchlorosilanu, 25 mol. % fenylotrójchlorosilanu, 30 mol. % metylowinylodwuchlorosilanu i 2,5 mol. % metylofenylowinylochlorosilanu) w 200 g tolu¬ enu. Funkcyjnosc wobec krzemu podanej miesza¬ niny organochlorosilanów wynosi 2,25. Proces po¬ likondensacji hydrolitycznej prowadzi sie w srodo¬ wisku obojetnym w temperaturze 65°C—67°C i mieszanine reakcyjna miesza sie w ciagu 1 go¬ dziny.Nastepnie oddziela sie górna warstwe Organicz¬ na, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji hydrolitycznej w toluenie, do warstwy wodnej.Warstwe organiczna przemywa sie woda, po czym poddaje sie obróbce 10% roztworem potazu zracego w etanolu (0,3% KOH w stosunku do ciezaru pro¬ duktu polikondensacji). Obróbke roztworem potazu zracego prowadzi sie w aparaturze opisanej w83190 przykladzie II, w temperaturze 80°C—90°C w cia¬ gu 7 godzin.Nastepnie zasade zobojetnia sie ekwimolarnym roztworem dwumetylodwuchlorosilanu w toluenie.Po obróbce zasada roztwór produktu polikondensa¬ cji hydrolitycznej odsacza sie przez lejek Buchne¬ ra, suszy nad chlorkiem wapniowym i odpedza sie organiczny rozpuszczalnik.Odpedzanie prowadzi sie pod cisnieniem (konco¬ we cisnienie 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C. Otrzymano 232 g oligomeru, w którym sto¬ sunek CH2 = CH/Si wynosi 0,30, stosunek CH3/Si Wynosi 0,55, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,33, sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krze¬ mu (R/Si) wynosi 1,75, a na 10 czlonów [C6H5Si0ll5] przypada 12 czlonów [(CH2 = CH/CH3SiO], 8 czlo¬ nów [(C6H5)2SiO], 10 czlonów [(C6H5)CH3SiO] i 1 czlon [(C6H5) (CH2 = CH)CH3SiO0,5].Lepkosc oligomeru wynosi 16,7 stoksów w tem¬ peraturze 20°C i 1,50 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C wynosi 3,2 minuty.Przyklad VI. Do .kolby trójszyjnej, zaopa¬ trzonej w mieszadlo, termometr i wkraplacz wpro¬ wadza sie 1000 g wody i 250 g ksylenu.W trakcie mieszania dodaje sie kroplami roztwór 500 g organochlorosilanów (25 mol. % dwumetylo¬ dwuchlorosilanu, 25 mol. % dwufenylodwuchlorosi- lanu, 25 mol. % fenylotrójchlorosilanu, 25/mol. % winylotrójchlorosilanu i 2,5 mol. % dwumetylofe- nylochlorosilanu) w 250 g ksylenu.Funkcyjnosc w stosunku do krzemu podanej mie¬ szaniny organochlorosilanów wynosi 2,25. Proces polikondensacji hydrolitycznej prowadzi sie w tem¬ peraturze 73°C—75°C i mieszanine reakcyjna pod¬ daje sie mieszaniu w ciagu 1 godziny. Nastepnie oddziela sie górna warstwe organiczna, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji hydrolitycznej w ksylenie, od kwasnej warstwy wodnej. Warstwe organiczna przemywa sie woda do uzyskania reak¬ cji obojetnej, po czym poddaje sie obróbce wegla¬ nem potasowym w ilosci 0,5% w stosunku do cie¬ zaru produktu kondensacji. Obróbke te prowadzi sie w aparaturze, opisanej w przykladzie II, w temperaturze 80°C—90°C, w ciagu 5 godzin.Nastepnie roztwór produktu reakcji przemywa sie woda, odsacza przez lejek Buchnera, suszy nad chlorkiem wapniowym i odpedza rozpuszczalnik organiczny. Odpedzanie prowadzi sie pod cisnie¬ niem (koncowe cisnienie 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.Otrzymano 300 g oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si Wynosi 0,25, stosunek CH3/Si wynosi 0,50, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,33, suma¬ ryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,55, a na 10 czlonów [C6H5Si0ll5] przypada 10 czlonów ,[(C6H5)2SiO], 10 czlonów [CgH5Si0ll5] przypada 10 czlonów [C6H5)2SiO], 10 czlonów [(CH3)2SiO], 10 czlonów [CH2 = CHSi0ll5] i 1 czlon [(C6H5/CH3)2SiOo,5]. Lepkosc oligomeru wynosi 21,6 stoksów w temperaturze 20°C i 2,5 sto¬ ksów w temperaturze 70°C. Czas trwania zelatyni¬ zacji oligomeru, zawierajacego 1,5% wagowych 10 nadtlenku dwukumylu, w temperaturze 150°C wy¬ nosi 11,4 minuty.Przyklad VII. Do kolby trójszyjnej, zaopa¬ trzonej w mieszadlo, termometr i wkraplacz wpro- 5 wadza sie 1000 g wody i 250 g toluenu.W trakcie mieszania dodaje sie kroplami roztwór 500 g organochlorosilanów (15 mol. % metylofeny- lodwuchlorosilanu, 15 mol. % dwufenylodwuchlo- rosilanu, 40 mol. % fenylotrójchlorosilanu i 30 mol. 10 % metylowinylodwuchlorosilanu) w 250 g toluenu.Funkcyjnosc w stosunku do krzemu podanej mie¬ szaniny organochlorosilanów wynosi 2,40. W trak¬ cie podawania roztworu organochlorosilanów tem¬ perature w kolbie utrzymuje sie w zakresie 68°C— 15 —70°C. Mieszanine reakcyjna miesza sie w ciagu 1,5 godziny w podanych temperaturach i nastepnie oddziela sie górna warstwe organiczna, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji hydrolitycznej w toluenie, od kwasnej warstwy wodnej. Warstwe 20 organiczna przemywa sie woda do uzyskania reak¬ cji obojetnej i suszy nad chlorkiem wapniowym.Nastepnie odpedza sie od produktu polikondensacji hydrolitycznej rozpuszczalnik organiczny. Odpedza¬ nie prowadzi sie pod cisnieniem (koncowe cisnie- 25 nie 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.Otrzymano 285 g bezbarwnego, przezroczystego oligomeru w którym stosunek CH2 = CH/Si wynosi 0,30, stosunek CH3/Si wynosi 0,45, stosunek CH2 = = CH/C6H5 wynosi 0,35, sumaryczny stosunek 30 wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,60, a na 10 czlonów (CgHsSiOj^) przypada 7,5 czlonów [(CH2 = CH)CH,SiO], 3,75 czlonów [(C6H5)CH3SiO] i 3,75 czlonów [(C6H5)2SiO]. Lepkosc oligomeru wy¬ nosi 18 stoksów w temperaturze 20°C i 1,7 stoksa 35 w temperaturze 70°C. Czas trwania zelatynizacji oligomeru zawierajacego 1,5% wagowych nadtlen¬ ku dwukumylu, w temperaturze 150°C wynosi 2,5 minuty.Przyklad VIII. Do kolby trójszyjnej, zaopa- 40 trzonej w mieszadlo, termometr i wkraplacz wpro¬ wadza sie 800 g wody i 200 g ksylenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami roztwór 400 g or¬ ganochlorosilanów (25 mol. % metylofenylodwuchlo- rosilanu, 15 mol. % dwufenylodwuchlorosilanu, 45 30 mol. % fenylotrójchlorosilanu, 30 mol. % mety¬ lowinylodwuchlorosilanu i 2,5 mol. % dwumetylo- fenylochlorosilanu) w 200 g ksylenu/ Funkcyjnosc w stosunku do krzemu podanej mieszaniny orga¬ nochlorosilanów wynosi 2,30. Proces polikondensa- 50 cji hydrolitycznej prowadzi sie w temperaturze 20°C—25°C i mieszaniu mieszaniny reakcyjnej w ciagu 2 godzin.Nastepnie oddziela sie górna warstwe organicz¬ na, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji 55 hydrolitycznej, od kwasnej warstwy wodnej. War¬ stwe organiczna przemywa sie woda do uzyskania reakcji obojetnej, po czym poddaje sie obróbce 10% roztworem wodorotlenku litowego w etanolu (0,1% LiOH w stosunku do ciezaru produktu poli- 60 kondensacji). Obróbke za pomoca roztworu wodo¬ rotlenku litowego prowadzi sie w aparaturze, opi¬ sanej w przykladzie II, w temperaturze 80°C— —90°C, w ciagu 6 godzin.Nastepnie zasade zobojetnia sie ekwimolarnym 65 roztworem dwumetylodwuchlorosilanu w ksylenie.83 190 11 12 Po obróbce zasada roztwór produktu polikonden- sacji hydrolitycznej odsacza sie przez lejek Buch¬ nera, suszy nad chlorkiem wapniowym i odpedza sie rozpuszczalnik organiczny. Odpedzanie prowa¬ dzi sie pod cisnieniem (koncowe cisnienie 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.Otrzymano 244 g oligomeru, w którym stosunek CH2 =CH/Si wynosi 0,30, stosunek CH3/Si wynosi 0,55, stosunek CH2 = CH/CeH5 wynosi 0,35, suma¬ ryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,70, a na 10 czlonów [C3H5Si015] przypada 10 czlonów [(CH2 = CH)CH3SiO], 5 czlo¬ nów [(C6H5)2SiO], 8,6 czlonów [(C6H5)CH3SiO] i 0,85 czlonów (CH3/2C6H5SiO0,5].Lepkosc oligomeru wynosi 19,3 stoksów w tem¬ peraturze 20°C i 1,5 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C, wynosi 4,7 minuty.Przyklad IX. Do kolby trójszyjnej, zaopatrzo¬ nej w mieszadlo, termometr i wkraplacz, wprowa¬ dza sie 1000 g wody i 250 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami roztwór 500 g or- ganochlorosilanów (25 mol. % dwumetylodwuchlo- rosilanu, 15 mol. % fenylowinylodwuchlorosilanu i 2,5 mol. % trójchlorosilanu) w 250 g toluenu.Funkcyjnosc w stosunku do krzemu podanej mie¬ szaniny organochlorosilanów wynosi 2,25. Proces polikondensacji hydrolitycznej prowadzi sie w tem¬ peraturze 20°C—25°C i mieszaniu mieszaniny reak¬ cyjnej w ciagu 1,5 godziny.Nastepnie oddziela sie górna warstwe organiczna, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji hy¬ drolitycznej, od kwasnej warstwy wodnej. Warst¬ we organiczna przemywa sie woda do uzyskania reakcji obojetnej, po czym poddaje sie obróbce 10% roztworem potazu zracego w etanolu (0,4% KOH w stosunku do ciezaru produktu polikonden¬ sacji). Obróbke za pomoca roztworu potazu zracego prowadzi sie w aparaturze, opisanej w przykladzie II, w temperaturze 85°C—95°C w ciagu 5 godzin.Nastepnie zasade zobojetnia sie ekwimolarnym roz¬ tworem dwumetylodwuchlorosilanu w toluenie. Po obróbce zasade, roztwór produktu polikondensacji hydrolitycznej odsacza sie przez lejek Buchnera, suszy nad chlorkiem wapniowym i odpedza roz¬ puszczalnik organiczny. Odpedzanie prowadzi sie pod cisnieniem (koncowe cisnienie 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C.Otrzymano 270 g oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si wynosi 0,35, stosunek CH3/Si wynosi 0,50, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,39, suma¬ ryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,75, a na 10 czlonów [C^SiO^] przypada 14 czlonów [C6H5(CH2 = CH/SiO], 6 czlo¬ nów [(C6H5)2SiO], 10 czlonów [(CH3)2SiO] i 1 czlon [(CH3)3SiQ05]. Lepkosc oligomeru wynosi 13,1 sto¬ ksa w temperaturze 20°C i 1,1 stoksa w tempera¬ turze 70°C. Czas trwania zelatynizacji oligomeru zawierajacego 1,5% wagowych nadtlenku dwuku¬ mylu, w temperaturze 150°C wynosi 3,6 minuty.Przyklad X. Do kolby trój szyjnej, zaopatrzo¬ nej w mieszadlo, termometr i wkraplacz, wprowa¬ dza sie 800 g wody i 200 g toluenu. W trakcie mie¬ szania dodaje sie kroplami roztwór 400 g organo¬ chlorosilanów <25 mol. % dwumetylodwuchlorosi¬ lanu, 25 mol. % dwufenylodwuchlorosilanu, 25 mol. % fenylotrójchlorosilanu, 25 mol. % fenylowinylo¬ dwuchlorosilanu i 5 mol. % trójmetylochlorosilanu) 5 w 200 g toluenu.Funkcyjnosc w stosunku do krzemu podanej mie¬ szaniny organochlorosilanów wynosi 2,25. Proces polikondensacji hydrolitycznej prowadzi sie w tem¬ peraturze 65°C—70°C i mieszaniu mieszaniny reak- l) cyjnej w ciagu 1 godziny. Nastepnie oddziela sie górna warstwe organiczna, stanowiaca roztwór pro¬ duktu polikondensacji hydrolitycznej, od kwasnej warstwy wodnej.Warstwe wodna przemywa sie woda do uzyska- 15 nia reakcji obojetnej, po czym poddaje sie obróbce 10% roztworem potazu zracego w metanolu (0,5% KOH w stosunku do ciezaru produktu polikonden¬ sacji). Obróbke za pomoca potazu zracego prowa¬ dzi sie w kolbie trój szyjnej, zaopatrzonej w mie- 20 szadlo, termometr i chlodnice zwrotna, w tempe¬ raturze 90°C—100°C w ciagu 4 godzin.Nastepnie zasade zobojetnia sie ekwimolarnym roztworem dwumetylodwuchlorosilanu w toluenie.Po obróbce zasada roztwór produktu polikonden- 25 sacji hydrolitycznej odsacza sie przez lejek Buch¬ nera, suszy nad chlorkiem wapniowym i odpedza rozpuszczalnik organiczny. Odpedzanie prowadzi sie pod cisnieniem (koncowe cisnienie 3—5 mm slupa rteci) w temperaturze 100°C. 30 Otrzymano 260 g bezbarwnego, przezroczystego oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si wy¬ nosi 0,25, stosunek CH3/Si wynosi 0,25, stosunek CH3/Si wynosi 0,50 stosunek CH2 = CH/C6H5 wy¬ nosi 0,25, sumaryczny stosunek wszystkich rodni- 35 ków do krzemu (R/Si) wynosi 1,72, a na 10 czlonów [C6H5Si01)5] przypada 10 czlonów [(C6H5(CH2 = = CH)SiO], 10 czlonów [(CH3)2SiO], 10 czlonów [(C6H5)2SiO], i 2 czlony [(CH3)3SiO0)5].Lepkosc oligomeru wynosi 16,8 stoksów w tem- 40 peraturze 20°C i 1,8 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C wynosi 10,3 minuty.Przyklad XI. Do kolby trójszyjnej, zaopa- 45 trzonej w mieszadlo, termometr i wkraplacz, wpro¬ wadza sie 1500 g wody, 600 g potazu zracego i 200 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami 400 g organochlorosilanów (25 mol. % metylofeny- lodwuchlorosilanu, 25 mol. % dwufenylodwuchlo- 50 rosilanu, 25 mol. % fenylotrójchlorosilanu i 25 mol. % metylowinylodwuchlorosilanu) w 200 g toluenu.Funkcyjnosc w stosunku do krzemu podanej mie¬ szaniny organochlorosilanów wynosi 2,25. Proces polikondensacji hydrolitycznej prowadzi sie w sro- 55 dowisku zasadowym w temperaturze 25°C—30°C i mieszaniu mieszaniny reakcyjnej w ciagu 2 go¬ dzin.Nastepnie oddziela sie górna warstwe organicz¬ na, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji 60 hydrolitycznej w toluenie, od warstwy wodnej.Warstwe organiczna przemywa sie woda do uzy¬ skania reakcji obojetnej i suszy nad chlorkiem wapniowym. Nastepnie odpedza sie od produktu polikondensacji hydrolitycznej, rozpuszczalnik or- 65 ganiczny. Odpedzanie prowadzi sie pod cisnieniem83190 13 (koncowe cisnienie 3—5 mm slupa rteci) w tem¬ peraturze 100°C.Otrzymano 228 g oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si wynosi 0,25, stosunek CH3/Si wynosi 0,50, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,25, suma¬ ryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si wynosi 1,75, a na 10 czlonów [C6H5Si01(5J przypada 10 czlonów [(CH2 = CH)CH3SiO], 10 czlo¬ nów [(CeHsJCHgSiO] i 10 czlonów [(C6H5)2SiO].Lepkosc oligomeru wynosi 19,7 stoksów w tem¬ peraturze 20°C i 1,9 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go l,5°/o wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C wynosi 13,2 minuty.Przyklad XII. Do kolby trójszyjnej, zaopa¬ trzonej w mieszadlo termometr i wkraplacz, wpro¬ wadza sie 1000 g wody i 250 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami 500 g organochloro- silanów (25 mol. % metylofenylodwuchlorosilanu, 20 mol. % dwufenylodwuchlorosilanu, 25 mol. % fenylotrójchlorosilanu i 30 mol. % metylowinylo- dwuchlorosilanu) w 250 g toluenu. Funkcyjnosc w stosunku do krzemu podanej mieszaniny organo- chlorosilanów wynosi 2,25.Proces polikondensacji hydrolitycznej prowadzi sie w temperaturze 70°C—72°C i mieszaniu mie¬ szaniny reakcyjnej w ciagu 1 godziny. Nastepnie oddziela sie górna warstwe organiczna, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji hydrolitycznej w toluenie, od kwasnej warstwy wodnej. Warstwe wodna przemywa sie woda i suszy, po czym od¬ pedza sie organiczny rozpuszczalnik analogicznie, jak opisano w przykladzie XI. Otrzymuje sie 315 g przezroczystego, bezbarwnego oligomeru, w którym stosunek CH2 = CH/Si wynosi 0,30, stosunek CH3/Si wynosi 0,55, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,33, sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krzemu (R/Si) wynosi 1,75, a na 10 czlonów [C6H5Si0ll5] przypada 12 czlonów. [(CH2 = CH)CH3 SiO], 8 czlonów ,[(C6H5)2SiO] i 10 czlonów [(C6H5) CH3SiO].Lepkosc oligomeru wynosi 13,1 stoksów w tem¬ peraturze 20°C i 0,83 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C wynosi 2,8 minuty.Przyklad XIII. Do kolby trójszyjnej, zaopa¬ trzonej w mieszadlo termometr i wkraplacz, wpro¬ wadza sie 1000 g wody i 250 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami 500 g organochloro- silanów (25 mol. °/o dwumetylodwuchlorosilanu, 20 mol. % dwufenylodwuchlorosilanu, 25 mol. % feny¬ lotrójchlorosilanu i 30 mol. % fenylowinylodwu- chlorosilanu) w 250 g toluenu. Funkcyjnosc w sto¬ sunku do krzemu podanej mieszaniny organochlo- rosilanów wynosi 2,25. Proces polikondensacji hy¬ drolitycznej prowadzi sie w temperaturze 40— —45°C i mieszaniu mieszaniny reakcyjnej w ciagu 1,5 godziny.Nastepnie oddziela sie górna warstwe organicz¬ na, stanowiaca roztwór produktu polikondensacji hydrolitycznej w toluenie, od kwasnej warstwy wodnej. Warstwe organiczna przemywa sie woda i suszy, po czym odpedza sie rozpuszczalnik orga¬ niczny, analogicznie, jak opisano w przykladzie XI. 14 Otrzymuje sie 320 g oligomeru, w którym stosu¬ nek CH2 = CH/Si wynosi 0,30, stosunek CH3/Si wy¬ nosi 0,50, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,316, sumaryczny stosunek wszystkich rodników do krze¬ mu (R/Si) wynosi 1,75, a na 10 czlonów [CgHgSiO^s] przypada 12 czlonów [C6H5(CH2 = CH)SiO], 8 czlo¬ nów [(C6H5)2SiO] i 10 czlonów [(CH3)2SiO].Lepkosc oligomeru wynosi 18,7 stoksów w tem¬ peraturze 20°C i 1,97 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C wynosi 15,4 minut.Przyklad XIV. Do kolby trójszyjnej, zaopa¬ trzonej w mieszadlo, termometr i wkraplacz, wpro¬ wadza sie 800 g wody i 200 g toluenu. W trakcie mieszania dodaje sie kroplami 400 g organochloro- silanów (20 mol. % metylofenylochlorosilanu 20 mol. % dwufenylodwuchlorosilanu, 30 mol. % fe¬ nylotrójchlorosilanu i 30 mol. % metylowinylodwu- chlorosilanu) w 200 g toluenu. Funkcyjnosc w sto¬ sunku do krzemu podanej mieszaniny organochlo- rosilanów wynosi 2,30. Proces polikondensacji hy¬ drolitycznej prowadzi sie w temperaturze 35°C— —40°C i mieszaniu mieszaniny reakcyjnej w ciagu 2 godzin. Nastepnie oddziela sie górna warstwe or¬ ganiczna, stanowiaca roztwór produktu polikonden¬ sacji hydrolitycznej w toluenie, od kwasnej warst¬ wy wodnej. Warstwe organiczna przemywa sie wo¬ da i suszy, po czym odpedza sie rozpuszczalnik or¬ ganiczny, analogicznie, jak opisano w przykla¬ dzie XI.Otrzymuje sie 220 g oligomeru, w którym stosu¬ nek CH2 = CH/Si wynosi 0,30, stosunek CH3/Si wy¬ nosi 0,50, stosunek CH2 = CH/C6H5 wynosi 0,33, su¬ maryczny stosunek wszystkich rodników do krze¬ mu (R/Si) wynosi 1,70, a na 10 czlonów [C6H5Si015] przypada 10 czlonów [(CH2 = CH3)SiO], 6,6 czlo¬ nów {(C6H5)2SiO] i 6,6 czlonów [(C6H5)CH3SiO].Lepkosc oligomeru wynosi 19,1 stoksów w tem¬ peraturze 20°C i 1,98 stoksa w temperaturze 70°C.Czas trwania zelatynizacji oligomeru, zawierajace¬ go 1,5% wagowych nadtlenku dwukumylu, w tem¬ peraturze 150°C wynosi 5,8 minut.Ponizej, przytoczono w tabeli niektóre wlasnosci izolacyjnego uzwojenia twornikowego silnika elek¬ trycznego pradu stalego do impregnacji którego stosowano oligowinyloorganosiloksan, wytworzony sposobem opisanym w przykladzie II. Przed im¬ pregnacja do wymienionego oligomeru dodano nadtlenek dwukumylu w ilosci 1,5% w stosunku do ciezaru oligomeru.W celu porównania przytoczono w tabeli wlasno¬ sci takiego samego uzwojenia, impregnowanego jednym z szeroko stosowanych w swiatowej prak¬ tyce lakierów silikonowych, stanowiacy 50% roz¬ twór zywicy polimetylofenylosiloksanowej w ksyle¬ nie z dodatkiem 2% wagowych naftenianu kobaltu jako katalizatora utwardzania.Impregnacje zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku prowadzi sie dowolna z wymienionych powyzej metod. W szczególnosci, stosowano meto¬ de impregnacji prózniowo-cisnieniowej. Tempera¬ tura impregnacji wynosila 70°C. Po impregnacji ze¬ stawy impregnacyjne utwardzono w zakresie tem¬ peratur od 130°C do 290°C. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6015 83 190 Tablica 1 16 1 Nazwa wskazników 1 Ilosc impregnacji metoda wtlaczania pod cisnie¬ niem 1 Wypelnianie uzwojenia zestawem impregnacyj¬ nym w % 1 Opór wlasciwy objetosciowy izolacji Q cm a) w temperaturze 20°C—23°C b) po przechowywaniu w wodzie w ciagu 72 go¬ dzin w temperaturze 20°C—23°C c) po przechowywaniu w atmosferze o 95—98% wilgotnosci wzglednej w temperaturze 20°C— —23°C w ciagu 240 godzin 1 Nagrzewanie uzwojen przy jednakowym nateze¬ niu pradu w % Wielkosci wskazników 1 izolacyjne uzwojenie twornikowe silnika elek¬ trycznego, impregnowa¬ ne zestawem na bazie oligomeru, wytworzone¬ go weglug przykladu II. 2 Jednorazowa impregnacja 220—250 1016 6.1011 3.1013 94—95 izolacyjne uzwojenie twornikowe silnika elek¬ trycznego, impregnowa¬ ne zestawem na bazie znanego lakieru silikonowego 3 Dwukrotna impregnacja 100 1016 4.109 5.1011 100 W przytoczonej tabeli wypelnienie uzwojenia ze¬ stawem impregnacyjnym na bazie lakieru silikono¬ wego, jak równiez nagrzewanie uzwojenia impre¬ gnowanego wymienionym zestawem przy przeply¬ wie pradu, przyjeto umownie za 100%.Z tabeli wynika, ze nawet przy jednokrotnej im¬ pregnacji, wlasnosci izolacyjne uzwojenia tworni- kowego, impregnowanego zestawem na bazie oligo¬ meru, wytworzonego wedlug przykladu II, znacz¬ nie przewyzszaja wlasnosci analogicznego uzwoje¬ nia, impregnowanego zestawem na bazie znanego lakieru silikonowego. PL PL