Pierwszenstwo: 26.02.1973 (P. 160928) Zgloszenie ogloszono: 01.02.1974 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 82 871 KI. 5b,41/06 MKP E21c 41/06 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Folstiaj Bzec^c^iuej Ludowi) Twórcywynalazku: Zbigniew Danda, Konrad Wanielista, Kazimierz Krasiczynski, Jerzy Marczak, Marian Bochenek, Hieronim Kazimierski, Kazimierz Krzysik, Bogdan Brudecki Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) Sposób wybierania zalegajacych pod zwiezlym stropem zlóz rudy najkorzystniej od okolo 5 m do 15 m miazszosci ^zastosowaniem podsadzki plynnej Przedmiotem wynalazku jest sposób wybierania zlóz rudy najkorzystniej o miazszos'ci od okolo 5 m dó 15 m z zastosowaniem podsadzki plynnej do wypelnienia wyeksploatowanej przestrzeni i zalegajacych pod zwiezlym stropem, który zabezpieczony jest kotwiami podczas eksploatacji. * Znane sposoby wybierania zlóz z podsadzka stosuje sie wtedy, gdy istnieje koniecznosc ochrony stropu lub powierzchni, badz gdy stosowanie systemów zawalowych powoduje nadmierne zubazanie kopaliny wskutek mieszania sie z nia skal plonnych, ulegajacych zawalowi.Znane sposoby komorowe czy zabierakowe umozliwiajace wybieranie zloza o wskazanej wyzej grubosci powoduja znaczne straty zloza. Z kolei mozliwy do zastosowania znany system scianowy wybierania warstwami z podsadzka plynna wywoluje niewielkie straty zlozowe, ale wymaga wykonania wielu wyrobisk chodniko¬ wych, odstawiania urobku przenosnikami zgrzeblowymi oraz duzego i nienajlepiej wykorzystywanego frontu robót eksploatacyjnych. Poza tym piasek zalegajacy w spagu warstw wyzszych zubaza urobek i uniemozliwia zastosowanie ciezszego sprzetu do eksploatacji i odstawy urobku.Celem wynalazku jest umozliwienie wydajnego wybierania zlóz o miazszosci w granicach 5—15 m z niewiel¬ kimi stratami i zubozeniem. Cel ten osiagnieto w sposobie eksploatacji w którym dostep do zloza w polu eksploatacyjnym uzyskuje sie z wyrobisk korytarzowych wykonanych pod stropem i po spagu zloza, przy czym wyrobiska te sa wzgledem siebie równolegle i naprzemianlegle oraz polaczone poprzecznymi pochylniami.Zgodnie z wynalazkiem, eksploatacja polega na podziale zloza na co najmniej dwie warstwy i na uzyskiwaniu urobku z zabierek, przy czym wybieranie zabierek w warstwie dolnej poprzedzone jest wybieraniem zabierek w warstwie górnej. Taki sposób eksploatacji zapewnia bezpieczne wybieranie zloza w przypadku, gdy miedzy stropem wyrobisk korytarzowych w warstwie dolnej, a spagiem warstwy górnej zalega czesc zloza o grubosci zapewniajacej poruszanie sie ciezkich maszyn samojezdnych.W przypadku eksploatowania pokladu o grubosci, przy której istnieje mozliwosc przerwania ciaglosci spagu warstwy górnej, w odmianie sposobu wedlug wynalazku, wyrobiska korytarzowe w warstwie górnej laczy sie z wyrobiskami korytarzowymi w warstwie dolnej przy pomocy poprzecznych pochyln o nachyleniu korzyst-2 82 871 nie do 12° w taki sposób, ze pochylnie te sa prostopadle lub prawie prostopadle do podluznych osi wyrobisk korytarzowych prowadzonych pod stropem i po spagu zloza.W przypadku, gdy czesc przyspagowa zloza zbudowana jest ze skal, które utrudniaja utrzymywanie, zwlaszcza dlugotrwale, wyrobisk korytarzowych, zloze rozcina sie podwójnymi wyrobiskami drazonymi pod stropem zloza oraz pojedynczymi wyrobiskami po spagu. Wyrobiska te polaczone sa pochylniami poprzecznymi.Wyrobiska po spagu i pochylnie poprzeczne wykonywane sa sukcesywnie z wyprzedzeniem w stosunku do frontu wybierkowego. Wykonywanie wyrobisk po spagu i pochylni poprzecznych skukcesywnie z frontem wybierko¬ wym zwieksza bezpieczenstwo robót i ogranicza zakres koniecznego stosowania obudowy podporowej przez skrócenie zywotnosci tych wyrobisk. Takie rozciecie zloza zapewnia równiez uzyskiwanie duzego wydobycia juz podczas drazenia wyrobisk przygotowawczych, przy dostatecznym wykorzystaniu ciezkich maszyn przodko¬ wych.W przypadku kiedy wyrobiska korytarzowe wykonuje sie wylacznie w warstwie przystropowej, dostep do *'•' warstwy dolnej uzyskuje sie przez jednostronne polaczenie spagu wyrobiska eksploatacyjnego w warstwie dolnej ze spagiem wyrobiska korytarzowego w warstwie górnej. Spag zabierki dolnej nachylony jest pod katem korzystnie do 12° do spagu zloza na odcinku do okolo 60 m, a nastepnie pokrywa sie ze spagiem zloza.Podsadzanie odbywa sie po rozwieszeniu miedzy stropem i spagienrfzloza przepony zbudowanej z siatki i plótna podsadzkowego.Tamowanie wyeksploatowanej przestrzeni w wyzej omówionych wariantach realizacji wynalazku polega na umocowaniu do stropu i rozlozeniu na spagu przepony zbudowanej z siatki i plótna podsadzkowego, która opiera sie o niewyeksploatowana calizne, przy czym tylko w przeswicie wyrobisk korytarzowych w warstwie dolnej tamuje sie przy pomocy znanych tam podsadzkowych o konstrukcji sztywnej. Taki sposób wybierania zloza pozwala na prowadzenie eksploatacji przy niewielkiej powierzchni odkrytego stropu oraz na wydajne i latwe otamowanie wysokiej wyeksploatowanej przestrzeni. Poza tym opuszczone plótno i siatka zabezpieczaja ociosy przed opadaniem bryl i podwyzszaja bezpieczenstwo pracy w zabierce dolnej. Dodatkowa zaleta sa niskie straty eksploatacyjne zblizone do strat w warstwowych systemach scianowych z podsadzka plynna, zas zubozenie jest mniejsze niz w tych systemach, przy wysokiej wydajnosci i wydobyciu jak w znanych systemach komorowo-filarowych i komorowych.Wynalazek jest blizej przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w przekroju poziomym, czesc pola eksploatowanego dwoma warstwami, fig. 2 — przekrój pionowy tej czesci pola eksploatacyjnego, fig. 3 — widok w miejscu zabudowania tamy sztywnej, fig. 4 — widok w miejscu odwiercania otworów strzalo¬ wych w warstwie górnej, fig. 5 —widok tego samego miejsca po odstrzeleniu calizny, fig. 6 —widok po odstrzeleniu calizny w warstwie dolnej, fig. 7 —sposób zabudowania przepony ze spagu warstwy górnej fig. 8 —widok z boku na przepone po jej zmontowaniu, fig. 9 przedstawia w przekroju poziomym czesc pola eksploatowanego wedlug odmiany wynalazku, fig. .10 i 11 — przekrój pionowy tej czesci pola eksploatacyjnego, fig. 12 —wybieranie warstwy górnej wedlug drugiej odmiany w widoku z góry, fig. 13 —wybieranie warstwy dolnej wedlug drugiej odmiany w widoku z góry, fig. 14 i 15,— widok w przekroju pionowym tych dwóch miejsc.Eksploatacja sposobem wedlug wynalazku przebiega nastepujaco. Po odwierceniu, zaladowaniu i odstrzele¬ niu w zabierce górnej 1 otworów strzalowych 2 uzyskuje sie urobek 3 na spagu 4 zabierki górnej 1. Nastepnie zabezpiecza sie strop 5 w zabierce 1 przy pomocy kotwi 6. Po wybraniu urobku 2 wierci sie otwory strzalowe 7 ze spagu 4 do spagu 8 zabierki dolnej 9. Otwory te sa równolegle do skarpy 10 zabierki 9.Mozliwa jest równiez odmiana technologii, w której otwory strzalowe 7 wierci sie w skarpie 10 ze spagu 8 zloza. Po odstrzeleniu otworów strzalowych 7 i wybraniu urobku 11 ze spagu 8 zabierki 9, wierci sie nastepne otwory 7 i odstrzeliwuje sie je sukcesywnie az do wyeksploatowania warstwy dolnej. Po zbudowaniu tam podsadzkowych 12 w wyrobiskach korytarzowych 13, sluzacych do odstawy urobku z zabierek 9 w warstwie dolnej i polaczonych poprzecznymi pochylniami 18 z wyrobiskami korytarzowymi 17 w warstwie górnej podwiesza sie przepone zbudowana z siatki 14 oraz z plótna podsadzkowego 15 do stropu 5 i podsadza wyeksploatowana przestrzen 16.W drugiej odmianie tamowanie polega na rozwieszeniu miedzy stropem 5 i spagiem 8 przepony zbudowanej z siatki 14 i plótna 15. Odprowadzenie wody podsadzkowej odbywa sie przy pomocy lutni wodnych 19 lub scieków umieszczonych w wygrodzonych chodnikach wodnych 20. PL