Pierwszenstwo: 09.10.1973 (P. 165745) Zgloszenie ogloszono: 01.10.1974 Opis patentowy opublikowano: 30.12.1975 82686 KI. 49e,3/00 MKP* B23g3/00 Urzedu Patentowego MrttftJ Rflezpu^liiej Ludowi Twórcy wynalazku: Andrzej Samek, Zbigniew Kluz Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Krakowska, Kraków (Polska) Urzadzenie do obróbki gwintów Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do obróbki gwintów o zmiennym skoku, bedace oprzyrzadowa¬ niem specjalnym frezarki uniwersalnej poziomej.Gwinty o zmiennym skoku stosowane sa w urzadzeniach w przetwórstwie tworzyw sztucznych, jak równiez w urzadzeniach transportowych, od których wymagana jest zmienna predkosc transportowanego tworzywa.Znane sa rózne metody wykonywania gwintów o zmiennym skoku na obrabiarkach specjalnych lub uniwer¬ salnych tj. tokarko-kopiarkach lub tokarkach uniwersalnych przy zastosowaniu specjalnego oprzyrzadowania, przy zastosowaniu narzedzi jednoostrzowych. W metodach tych, w celu uksztaltowania wrebu gwintu, koniecz¬ nym jest, wiele kolejno nastepujacych po sobie przemieszczen narzedzia skrawajacego w ukladzie przedmiotu obrabianego. Wielokrotnosc przemieszczen wynika z procesu technologicznego obróbki gwintów narzedziem jednoostrzowym i decydujaco wplywa na dokladnosc ksztaltu wrebu gwintu, co pociaga za soba stosowanie narzedzi do obróbki zgrubnej i wykanczajacej, ze wzgledu na zuzycie ostrza, a tym samym utrate wielkosci wymiarowo-ksztaltowych. Ponadto w urzadzeniach, na których wykonywane sa gwinty o zmiennym skoku, podstawowa czescia decydujaca o zmianie skoku jest kopial. Kopia* ten musi byc wykonywany dla kazdego rodzaju nacinanego gwintu.Urzadzenie wedlug wynalazku przeznaczone jest do nacinania gwintów o zmiennym skoku wedlug scisle okreslonej funkcji potegowej wynikajacej z pracy podstawowego zespolu, którym jest linial uchylny. Wartosc skoku gwintu jest zmienna i regulowana od wartosci poczatkowej do wartosci koncowej na dlugosci nacinanego przedmiotu (czesci transportera, czesci wytlaczarki). Poczatkowy skok gwintu nacinanego uzyskuje sie przez nastawienie wymaganej wartosci przelozenia gitary skoku poczatkowego, natomiast wartosc skoku koncowego i dlugosc nacinanego gwintu uzyskuje sie przez nastawienie wartosci przelozen gitar: przesuwu przekladni zebat¬ kowej i odchylenia linialu. Zastosowanie trzech gitar zezwala na nastawienie zadanej wartosci parametrów nacina¬ nego gwintu na obrabianej czesci. Praca urzadzenia wedlug wynalazku oparta jest na ogólnej zasadzie wspólzalez¬ nosci przemieszczen poszczególnych par ukladu sprzezonych kinematycznie.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna przystosowac do kazdej frezarki uniwersalnej, w której sklad wcho¬ dza trzy podstawowe zespoly montowane oddzielnie na powierzchni stolu frezarki, a polaczone ze soba parami2 82686 kinematycznymi zezwalajacymi na przenoszenie ruchu. Cecha charakterystyczna urzadzenia stanowi to, ze od¬ chylajacy sie linial napedzany sruba pociagowa, poprzez przeklad nie, wal, mechanizm sumujacy i srube pocia¬ gowa powoduje przyspieszenie przenoszenia sie stolu frezarki, przez co uzyskuje sie zmiane nacinanego gwintu na dlugosci obrabianego przedmiotu, przy czym zmiana skoku nastepuje wedlug funkcji potegowej wynikajacej z pracy mechanizmu linialowego. Niezaleznie od tego wartosci.nacinanych skoków sa nastawiane na przeklad¬ niach gitarowych, a dlugosc nacinanego gwintu zwiazana jest z wartoscia przesuwania sie przekladni zebatkowej wzgledem linialu, która to wartosc nastawia sie na przekladni gitarowej.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest przykladowo na rysunku, który przedstawia schematycznie widok z góry Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z trzech podstawowych zespolów, stanowiacych oddzielne jedno¬ stki montazowe. Zespól napedowy stanowi zwarta konstrukcje o korpusie 6 odlewanym, w którym umieszczone walki sprzezone ze soba kolami zebatymi, lozyskowane sa w przewazajacej liczbie tocznie. Poza tym w kor¬ pusie 0 umieszczona jest przekladnia gitarowa 11 odchylania linialu, jak równiez przekladnia nawrotna zbudu wana na kolach zebatych stozkowych. Zespól napedowy posiada dwa wyjscia napedu. Jedno wyjscie stanowi wal napedowy 7 zespól wrzeciennika, który jest zarazem sruba pociagowa przesuwu przekladni zebatkowej w zespole linialu, a drugie wyjscie stanowi naped odchylania linialu. Drugim zespolem podstawowym jest zespól wrzeciennika 4, w sklad którego wchodzi wrzeciennik oraz zespól gitar: skoku poczatkowego 9 nacinanego gwin¬ tu i przesuwu 8 przekladni zebatkowej 17. Calosc zespolu zamknieta jest w korpusie odlewanym, a umieszczone w nim poszczególne walki sprzezone sa kolami zebatymi. Zespól posiada jedno wejscie ruchu i dwa wyjscia, które jedno polaczone jest ze sruba 18 pociagowo stolu frezarki, a drugie z przekladnia zebatkowa zespolu linialu 7.Polaczenie kinematyczne dwóclr niezaleznych ruchów pochodzacych od walu napedowego i walu wycho¬ dzacego z przekladni zebatkowej uzyskuje sie dzieki zastosowaniu mechanizmu sumujacego, opartego na prze¬ kladni obiegowej. Trzecim zespolem glównym jest zespól linialu, w którym wyróznia sie mechanizm odchylania linialu, zaopatrzony w pare kinematyczna srubowa wal 7 oraz sprzeglo klowe zabudowane w korpusie odle¬ wanym, który to korpus swym przedluzeniem stanowi prowadnice pryzmowa przekladni zebatkowej. Przeklad¬ nia zebatkowa 17 umieszczona na korpusie suwliwie z jednej strony polaczona jest przy pomocy suwaka do linialu 15, a z drugiej strony posiada wyjscie walkiem 13, polaczonym zespolem wrzeciennika. Odchylny linial 15, po którym przesuwa sie suwak przekladni zebatkowej 17 mocowany jest z jednej strony przegubowo do korpusu zespolu, a z drugiej strony do nakretki umieszczonej na srubie pociagowej odchylajacej 14.Na stole frezarki 1 montowany jest przyrzad, w którym w klach mocowany jest obrabiany przedmiot 2, na powierzchni którego nacinany jest gwint o zmiennym skoku. Obrabiany przedmiot 2 z jednej strony podparty jest konikiem 3, a z drugiej strony klem osadzonym w gniezdzie wrzeciona 19 stanowiacego intergralna czesc wrzeciennika 4. Obrabiany przedmiot uzyskuje sie w stosunku do narzedzia skrawajacego zlozony ruch: obro¬ towy od walka napedowego 5 poprzez zespól napedowy 6, wal-srube 7, przekladnie gitarowa 8, mechanizm sumujacy 12, przekladnie gitarowa skoku poczatkowego 9 na wrzeciono robocze 19 wrzeciennika 4, oraz posu¬ wowy, bedacy suma ruchu jednostajnego i jednostajnie przyspieszonego od zespolu napedowego 6 dwoma dro¬ gami: przez wal-srube 7, przekladnie gitarowa 8, mechanizm sumujacy 12 na srube pociagowa 18 przesuwu stolu frezarki 1 i przez przekladnie gitarowa 11, srube pociagowa 14, linial 15, zebatke 16 przekladni zebatko¬ wej *1, wal 13, przekladnie zebata 10, mechanizm sumujacy 12 na srube pociagowa 18. Zsumowanie ruchów czesciowych nastepuje w mechanizmie sumujacym 12, dzieki czemu uzyskuje sie w efekcie przesuwanie przed¬ miotu obrabianego w stosunku do narzedzia skrawajacego ruchem jednostajnie przyspieszonym lub opóznionym zaleznie od kierunku odchylania linialu oznaczone strzalka fig. 1.Urzadzenie wedlug wynalazku uzyskuje naped od walka napedowego 5 bedacego integralna czescia frezar- ki, a stanowiacego czesc wyposazenia specjalnego napedu stolu obrotowego. Energia ruchu przekazywana jest od zespolu napedowego 6 urzadzenia, w którym rozdzielona jest na dwie czesci. Jedna czesc energii poprzez wal napedowy 7, bedacy równoczesnie sruba pociagowa, przekazywana jest do zespolu wrzeciennika 4 i równo¬ czesnie zuzyta jest na przesuwanie przekladni zebatkowej 17, a druga poprzez przekladnie gitarowa 8, wal napedowy, sprzeglo klowe, na pare kinematyczna srubowa, która polaczona przegubowo z jarmem powoduje odchylenia linialu. Energia ruchu przyjeta przez zespól wrzeciennika przekazywana jest przez przekladnie gitarowa przesuwu przekladni zebatkowej do mechanizmu sumujacego 12, w którym nastepuje rozdzial na dwie galezie. Pierwsza galez przekazuje energie ruchu na srube 18 pociagowa stolu frezarki, a druga galez poprzez przekladnie gitarowa 9 skoku poczatkowego nacinanego gwintu na wrzeciono robocze 19 urzadzenia. Energia ruchu wyzwolona w parze kinematycznej srubowej powodujaca odchylenie linialu przenoszona jest przez linial 15 na zebatke 16 przekladni zebatkowej 17 i dalej z przekladni zebatkowej przez wal 13 i zespól par kinematycznych zebatych 10 do mechanizmu sumujacego 12.82686 3 Rozwiazanie konstrukcyjne wedlug wynalazku oparte jsst na prostych elementach konstrukcyjnych nie wymagajacych przy wykonywaniu ich specjalnych obrabiarek, a praca urzadzenia przy wspólpracy czlonów kinematycznych oparta jest na przekazywaniu prostych ruchów obrotowych i prostoliniowych, zatem urzadzenie jako calosc jest proste w budowie i obsludze, nie wymagajace wysokokwalifikowanej obslugi. PL PL