Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 82498 KI. 42g,1/01 MKP' G10I 1/00 CZYTELNIA Urzedu Palkowego Pi. 8| Br-w- 9| te,Vfej Twórcawynalazku: Tomasz Letowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Panstwowa Wyzsza Szkola Muzyczna, Warszawa (Polska) Sposób pomiaru zawartosci znieksztalcen nielinearnych w sygnalach akustycznych Wynalazek dotyczy sposobu pomiaru zawartosci znieksztalcen nielinearnych w róznego typu sygnalach akustycznych zwlaszcza w nagraniach muzycznych.Znane dotychczas sposoby pomiaru zawartosci znieksztalcen nielinearnych w sygnalach akustycznych polegaja na pomiarach wielkosci znieksztalcen harmonicznych, wielkosci znieksztalcen intermodulacyjnych, wielkosci znieksztalcen róznicowych itp. Sposoby te pozwalaja jedynie na pomiar wielkosci wybranych skladników znieksztalcen nielinearnych i to tylko w odniesieniu do pewnych, specyficznych sygnalów akustycznych takich jak ton, dwuton lub szum waskopasmowy. Rezultaty uzyskane powyzszymi metodami nie sa ponadto scisle skorelowane ze sluchowa ocena sluchaczy.Celem wynalazku jest sposób pomiaru znieksztalcen nielinearnych sygnalów akustycznych pozwalajacy na okreslenie stopnia znieksztalcenia dowolnego sygnalu akustycznego niezaleznie od przyczyn znieksztalcenia oraz zlozonosci sygnalu akustycznego i dajacy wyniki zgodnie ze sluchowa ocena sluchaczy.Istota wynalazku polega na naprzemiennym porównywaniu sluchowym sygnalu badanego sluchanego bezposrednio z tym samym sygnalem akustycznym przepuszczonym przez tor pomocniczy wprowadzajacy dodatkowe okreslone i regulowane znieksztalcenia nielinearne. Wielkosc znieksztalcen nielinearnych istniejacych w badanym sygnale okreslana jest za pomoca zastepczej wielkosci znieksztalcen tego samego typu co wprowadzane wtórze pomocniczym. Poszukiwana wielkosc zastepcza wyznaczana jest przez zwiekszenie wielkosci dodatkowo wprowadzanych znieksztalcen az do momentu wystapienia róznicy sluchowej pomiedzy porównywanymi sygnalami i odniesienie odczytanej w tym momencie wartosci dodatkowo wprowadzanych znieksztalcen do zaleznosci progu róznicy slyszalnosci znieksztalcen wprowadzanego typu od wielkosci tych znieksztalcen charakterystycznej dla badanego bodzca akustycznego. Z zaleznosci tej zostaje nastepnie odczyta¬ na poszukiwana wielkosc zastepcza. Do glównych zalet przedstawionego sposobu pomiaru znieksztalcen nielinearnych naleza: mozliwosc pomiaru calkowitej zawartosci znieksztalcen nielinearnych w dowolnych zlozonych sygnalach akustycznych, prostota pomiaru, zgodnosc uzyskiwanych wyników z wrazeniami slucho¬ wymi sluchaczy oraz mozliwosc kontroli stopnia znieksztalcenia w niestacjonarnych sygnalach akustycznych a zwlaszcza w nagraniach muzycznych.2 82 498 Uklad do realizacji sposobu przedstawiony jest na rysunku w przykladzie wykonania. Sygnal badany podawany jest na wejscie 1 ukladu pomiarowego skad przekazywany jest równoczesnie na polaczone równolegle tor idealny 2, którym jest odcinek przewodu ekranowanego i uklad pomocniczy 3, którym jest wzmacniacz nieliniowy o wzmocnieniu O dB wytwarzajacy regulowana zawartosc drugiej harmonicznej i którego pokretlo organu regulacyjnego wyskalowane jest w% znieksztalcen wprowadzonych przez uklad pomocniczy 3. Sygnal wyjsciowy odbierany jest przez znane sluchawki 5 na przemian z toru idealnego 2 i z ukladu pomocniczego 3 za posrednictwem przelacznika 4.Przebieg pomiaru jest szczególowo przedstawiony na ponizszym przykladzie. Sygnal, którego zawartosc znieksztalcen nielinearnych ma zostac okreslona nadawany jest na przemian poprzez tor idealny bedacy odcinkiem symetrycznej. lub niesymetrycznej linii ekranowanej oraz poprzez tor pomocniczy zawierajacy element — np. wzmacniacz nieliniowy —wprowadzajacy regulowane i okreslone znieksztalcenia pewnego, z góry zalozonego rodzaju na przyklad druga harmoniczna. Przelaczanie torów odbywac sie moze automatycznie wedlug pewnego ustalonego programu lub recznie przez osobe dokonujaca pomiaru. Sygnaly pojawiajace sie na wyjsciach^o6ychvu torów sa odsluchiwane za pomoca glosnika lub sluchawek i porównywane ze soba sluchowo.Osoba dokonujaca pomiaru zwieksza powoli — za pomoca organu regulacyjnego w elemencie nieliniowym — wiel¬ kosc dodatkowo wprowadzanych znieksztalcen w torze pomocniczym do momentu az zauwazy róznice sluchowa pomiedzy obydwoma porównywanymi sygnalami, a nastepnie odnosi odczytana w tym momencie z pokretla organu regulacyjnego wartosc dodatkowo wprowadzonych znieksztalcen do odpowiedniej krzywej psychofizycznej, charakterystycznej dla danego bodzca akustycznego, ujmujacej zaleznosc progu róznicy slyszalnosci znieksztalcen wprowadzonego typu od wielkosci tych znieksztalcen. Z krzywej tej odczytuje sie nastepnie wielkosc znieksztalcen typu dodatkowo wprowadzonego w torze pomocniczym równowazna slucho¬ wo calkowitej zawartosci znieksztalcen nielinearnych w badanym sygnale i przy jej pomocy okresla stopien znieksztalcenia sygnalu. PL