Pierwszenstwo: 25.05.1972 (P. 155581) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 81952 KI. 84c,17/G8T MKP E02d 17/08 Twórcawynalazku: Ryszard Wolman, Eugeniusz Olechowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Rozwoju Techniki i Projektowania Budownictwa „Warszawa", Warszawa (Polska) Rozpora przegubowa Przedmiotem wynalazku jest rozpora przegubowa zastosowana do rozpierania deskowan waskoprzestrzen- nych wykopów, zwlaszcza przy stosowaniu do tego celu prefabrykowanych elementów. Zadaniem rozpory jest podtrzymywanie deskowania wykopu w plaszczyznie pionowej w stanie napiecia i niedopuszczenie do obsuwa¬ nia sie gruntu do wnetrza wykopu.Dotychczas deskowania waskoprzestrzennych wykopów rozpierane sa rozporami sztywnymi z mozliwoscia ich wydluzania lub skracania za pomoca mechanizmu srubowego, w zaleznosci od szerokosci wykonywanego wykopu. Konce tego rodzaju rozpór sa sztywne i wymagaja ustawiania deskowania prostopadle do osi rozpory lub wbijania dodatkowych klinów miedzy stope rozpory i deskowanie w celu zabezpieczenia styku przed poslizgiem i zapewnienie osiowego przenoszenia sil przez rozpore, a w szczególnosci przez mechanizm srubowy.Praktycznie niemozliwe jest spelnienie tych warunków, co w konsekwencji powoduje zacieranie siemechanizmu srubowego i trudnosci podczas luzowania rozpór przy rozbieraniu'deskowan. Wystepuja równiez znaczne niedogodnosci przy wykonywaniu deskowan podczas prowadzenia wykopów niewielkimi lukami. Brak w kons¬ trukcji rozpory elastycznej regulacji w zakresie ustawiania plaszczyzny oporowej stopy równolegle do plaszczyz¬ ny deskowania powoduje koniecznosc prowadzenia wykopów dokladnie w linii prostej i zwieksza znacznie pracochlonnosc robót przy nie spelnieniu tego warunku. Poza tym w rozporach stosowanych .do waskoprzes¬ trzennych wykopów urzadzenie srubowe nie jest zabezpieczone przed zanieczyszczeniem ziemia i opadami atomsferycznymi.Celem wynalazku jest wyeliminowanie dotychczasowych niedogodnosci i wad, co uzyskano dzieki zastosowaniu w rozporze obrotowego przegubu umozliwiajacego stabilne opieranie stopy rozpory o deskowanie, niezaleznie od jego niewielkich odchylen w plaszczyznie pionowej i kierunku prowadzenia wykopu.Przykladowe wykonanie wynalazku w zastosowaniu do deskowan prefabrykowanych przedstawiono na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia rozpore przegubowa w przekroju podluznym, fig. 2 — w widoku podluznym od strony lacznika i fig. 3 — w widoku podczas rozpierania prefabrykowanych deskowan.Rozpora przegubowa wedlug wynalazku sklada sie z oporowego lozyska 1 z dwudzielna nakladka 2 przymocowana srubami 3 do lozyska. W lozysku 1 spoczywa kulisty czop 4, bedacy z jednej strony zakonczeniem sworzniowej sruby 5, która ma kolnierz 6 opierajacy sie o denko 7 oslonowej rury 8. Denko 7 od2 81 952 strony kulistego czopa 4 jest dociskane do kolnierza 6 ustalajaca, nakretka 9. Drugi koniec sworzniowej sruby 5 spoczywa w gwintowanej tulei 10, trwale zamocowanej w rozporowej rurze 11, na która nasunieta jest oslonowa rura .8 posiadajaca przymocowana trwale do zewnetrznej powierzchni prowadnice 12. Lozysko 1 ma z boku przytwierdzona nierozlacznie stozkowa obejme 13 ze sworzniem 14, do zawieszenia miedzy stozkami obejmy lacznika 15, który drugim koncem jest wsuniety w prowadnice 12. Podstawe lozyska 1 przymocowano trwale do uchwytu 16 slizgajacego sie podczas ustawiania rozpory po podrozporowej belce 17 z tym, ze istnieje mozliwosc blokady uchwytu 16 za pomoca przetyczki 18 w miejscach usytuowania otworów w podrozporowej belce 17. Deski 20 polaczone srubami 19 do podrozporowych belek 17 tworza prefabrykowane elementy przeznaczone do wielokrotnego uzycia. Zamiast uchwytu 16 do lozyska 1 moze byc przymocowana stopka w przypadku stosowania rozpory do deskowania wykopów bez uzycia prefabrykowanych elementów.- Zastosowanie rozpory wedlug wynalazku do deskowania wykopu wymaga ustalenia potrzebnej jej dlugosci za pomoca obracania rozporowej rury 11 powodujacego prace znanego polaczenia gwintowego sworzniowej sruby 5 z tuleja 10, co w nastepstwie powoduje wydluzenie lub skrócenie odcinka sworzniowej sruby 5 znajdujacego sie miedzy koncem rozporowej rury 11 a kulistym czopem 4. Podczas wykonywania tych czynnosci oslonowa rura 8 slizga sie po zewnetrznej powierzchni rozporowej rury 11, a kulisty czop 4 jest zabezpieczony przed obracaniem sie lacznie ze sworzniowa sruba 5 wokól jej osi za pomoca lacznika 15 wsunietego do prowadnicy 12, polaczonej trwale z oslonowa rura 8. Natomiast sworzniowa sruba 5 jest na stale polaczona z oslonowa rura 8 za pomoca ustalajacej nakretki 9 dociskajacej denko 7 do kolnierza 6, bedacego wypustem na sworzniowej srubie 5. W takim ukladzie czesci rozpory jest mozliwy obrót kulistego czopa 4 jedynie o kat do 5° we wszystkich polozeniach osiowych rozporowej rury 11, na skutek wykonania na wewnetrznych plaszczyznach obejmy 13, scietych stozków umozliwiajacych ruch lacznika 15 zawieszonego na sworzniu 14 lacznie z kulistym czopem 4. Dwudzielna nakladka 2 polaczona z oporowym lozyskiem 1 srubami 3 zapewnia latwa rozbieralnosc przegubu.Rozpora wedlug wynalazku na skutek zastosowania obrotowych przegubów ulatwia wykonywanie wykopów waskoprzestrzennych prowadzonych w linii prostej, jak równiez niewielkimi krzywiznami. Przy stosowaniu w wykopach rozpór przegubowych dopuszczalne sa równiez odchylenia pionowe do 5° w ukladaniu deskowan. Przegub zapewnia zawsze osiowe przenoszenie sil dzialajacych na rozpore, co zapobiega zacieraniu sie gwintu i poslizgom stopy rozpory, zwlaszcza przy stosowaniu deskowan tradycyjnych. PL PL