Uprawniony z patentu: The Upjohn Company, Kalamazoo (Stany Zjed¬ noczone Ameryki) Sposób wytwarzania pochodnych prostaglandyny Przedmiotem wynalazku jest nowy sposób wy¬ twarzania organicznych zwiazków chemicznych oraz nowych produktów posrednich stosowanych w tym sposobie. Obejmuje on sililowanie odpowiedniej prostaglamdyny E, redukcje pochodnej sililowej prostagliandyny E do pochodnej sililowej prosta¬ glandyny F, a nastepnie aisiuniecie grupy sililowej przez hydrolize.Sposobem wedlug wynailazku kwasy i estry pro¬ staglandyny F wytwarza sie z lepsza wydajnoscia z punktu widzenia ilosci wystepujacego zazwyczaj produktu ubocznego, tj. kwasu lub estru prosta¬ glandyny F|3. W szczególnosci wynalazek dotyczy nowego sposobu wytwarzania optycznie czynnych zwiazków o ogólnym wzorze 1, w którym X ozna¬ cza grupe —CH2CH2— lub trans —CH=CH=, a zarówno Y jak i Z oznaczaja gruipe —CH2CH2— albo X oznacza grupe trans CH=CH—, Y oznacza grupe cis —CH=CH, a Z oznacza grupe —CH2CH2— lub cis —CH=CH—, R4 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa o 1 do 4 atomach wegla, tj. grupe metylowa, etylowa, propylowa, izopropylowa, bu- tylowa, izobutylowa, s-butylowa i t-butylowa, oraz zwiazków racemicznych o tym samym wzorze o- gólnyim i wzorze bedacym jego lustrzanym odbi¬ ciem.We wEonze 1, linia przerywana wskazuje na przy¬ laczenie podstawników do pierscienia cykdopenta- nu w konfiguracji alfa, tj. ponizej plaszczyzny tego pierscienia. Gru/ba linia wskazuje na przylaczenie 10 15 20 25 30 podstawników do pierscienia cyfelopentanu w kon¬ figuracji beta, tj. powyzej plaszczyzny tego pier¬ scienia. Stanowiaca lancuch boczny grupa hydro¬ ksylowa znajduje sie w konfiguracji S.Jesli R4 we wzorze 1 oznacza atom wodoru to wzór ten okresla 4 znane, optycznie czynne pro- sitaglandyny F (PGF). O ile X, Y i Z oznaczaja grupe —CH2CH2— zwiazek o wzorze 1 okresla drwaihydro-PGFia. Jesli X oznacza grupe trans —CH=CH— oraz Y i Z oznaczaja grupe —CH2CH2— wzór okresla PGFia. O ile X oznacza grupe trans -^CH=OH— oraz Y i Z oznaczaja grupe —CH2CH2— to wzór okresla PGFia. Gdy X oznacza grupe trans —CH=CH—, oznacza grupe cis —CH=CH— i Z oznacza grupe -^CH2CH2— to wzór 1 okresla PGF2a. Jesli X oznacza grupe trans -^CH=CH— oraz Z i Y oznaczaja grupe cis —OH—OH— to tak okreslony zwiazek jest znany jako PGF3a.Mozna zauwazyc, ze kazda z czasteczek tych czterech prostaglandyn F posiada kilka centrów asymetrii. Jak to zaznaczono, gdy R4 oznacza atom wodoru, wzór 1 okresla szczególna, optycznie czyn¬ na odmiane prostaglandyn F, uzyskiwanych z tka¬ nek pewnych ssaków, np. owczych gruczolów pe¬ cherzykowych, swinskiego pluca lub z ludzkiej pla¬ zmy nasiennej alibo przez redukcje grupy karbo- nyiowej i/lub wiazania podwójnego otrzymanych w ten sposób prostaglandyn (paltrz na przyklad Bergsitrom i in. Pharmacol. Rev. 20, 1 (1968) i cyto¬ wane tam odnosniki). 8113581135 2wiazki bedace lustrzanym odbiciem zwiazku o wzorze 1 oznaczaja enancjomery tych samych czte¬ rech prostaglandyn F. Mieszaniny racemiczne tych czterech prostaglandyn F zawieraja równa ilosc czasteczek obu enancjomerów; zwiazki racemiczne opisuje zatem dokladnie wzór 1 wraz z jego lu¬ strzanym odbiciem. Dla wygody przyjeto, ze ter¬ miny dwuhydro-PGFici, PGFia, PGF*x i PGFaa oznaczaja w dalszym opisie optycznie czynne od¬ miany prostaglandyny F o tej samej konfiguracji absolutnej co PGFia otrzymywana z tkanek, ssa¬ ków. W odniesieniu do mieszaniny racemicznej jed¬ nej z tych prostaglandyn F, przed nazwa prosta¬ glandyny uzywane bedzie okreslenie „racemiczna", a zatem beda to racemiczna dwuhydro-PGFia, ra¬ cemiczna PGFia, racemiczna PGFaa i racemiczna PGFja.Jesli R4 we wzorze 1 lub we wzorze 1 w pola¬ czeniu z jego lustrzanym odbiciem oznacza grupe alkilowa o 1 do 4 atomach wegla, wzór okresla esftory alkilowe tych czterech optycznie czynnych prostaglandyn F i tych czterech racemicznych pro¬ staglandyn F.Przykladami grup alkilowych o 1 do 4 atomach wegla sa grupy: metylowa, etylowa, propylowa, izo- propylowa, butylowa, izobutylowa, s-ibutylowa i t- ^butylowa.Jak to powyzej wspomniano, znane sa w chemii optycznie czynne dwuhydro-PGFia, PGFia, PGF2a i PGF3a o konfiguracji absolutnej przedstawionej ogólnym wzorem 1. Znane sa równiez odmiany ra¬ cemiczne PGF^ i PGF2a [patrz np. Jusit i in., J.Am. Chem. Soc. 91, 5364 (1969), Corey i in., J. Am.Chem Soc. 90, 3.245 (1968) i Schneider, Chemical Ctommunicaitioins (WieOka Brytania), 304 (1969)].Racemticizna dwuhydro- PGFia otrzymuje sie lat¬ wo przez katalityczne uwodornienie racemicznej PGFia lub racemicznej PGF2a, np. w obecnosci we- giLa drzewnego zawierajacego 5tyo palladu jako ka¬ talizatora w roztworze octanu etylu w temperatu¬ rze 25°C i w obecnosci wodoru pod cisnieniem 1 atmosfery. Racemiczna PGF3a otrzymuje sie latwo przez redukcje estru metyOiowego racemicznej PGF3 borowodorkiem sodu lub nowym sposobem wedlug wynalazku poprzedzajacym hydrolize.Ester metylowy racemiczny PGF3 równiez znany jest w chemii [patrz Axen i in., Chemical Comtmu- nLoation 602 (1970)].Znane sa takze estry alMlowe tych optycznie czynnych i racemicznych prostaglandyn F, badz otrzymuje sie je znanymi w chemii metodami, na przyklad w reakcji kwasu odpowiadajacego pro- staglandynie F o wzorze 1 (R4 oznacza atom wodo¬ ru) z wlasciwym dwuazoweglowodorem lub w re¬ akcji soli srebrowej tego kwasu z od(powiednim jodkiem alkilu.Rózne optycznie czynne i racemiczne prostaglan¬ dyny F oraz ich estry alkilowe objete ogólnym wzorem 1 jak i tym wzorem w polaczeniu z jego lustrzanym odbiciem, znajduja zastosowanie w far¬ macji; w szczególnosci odnosi sie to do PGF2a, (patrz np. Bergstrom i in., ibidem oraz cytowane tam odnosniki; Wiqvis.t i in., The Lancet, 889 (1970) i Karim i in., J. Obstet. Gynaec. Brit. Cwlth., 76, 769 (1969)]. Inne, powyzej wspomniane optycznie czynne i racemiczne prostaglandyny F oraz rózne estry alkilowe sa uzyteczne do tych samych celów, [patrz nip. Ramwell i in. Nature, 221, 1251 (1969)].Wiadomo, ze optycznie czynne i racemiczne pro- 5 stagiandyny F, jak i ich es-try alkilowe, objete ogólnym wzorem 1 oraz wzorem tym w polaczeniu z jego lustrzanym odbiciem otrzymuje sie przez re¬ dukcje grupy karibonylowej w odpowiedniej optycz¬ nie czynnej lub racemicznej prostaglandynde E o 10 ogólnym wzorze 2 (lub o tym wzorze w polacze¬ niu z jego lustrzanym odbiciem), w którym X, Y, Z i R4 maja wyzej podane znaczenie dla wzoru S.Te optycznie czynne i racemiczne reagenty znane sa lub otrzymuje sie je znanymi w chemi meto- 15 darni. Jak widac wzór 2 rózni sie od wzoru 1, tym, ze w pozycji 9 pierscienia posiada grupe karbonyIowa zamiast grupy alfa-hydroksylowej.Do tego rodzaju redukcji stosuje sie dowodny, znany czynnik redukujacy grupe karbonylowa, któ- 20 ry nie redukuje grupy estrowej lub kwasowej a redukuje wiazanie podwójne wegiel—wegiel o_ ile jest ono niepozadane. Przykladem takich czynni¬ ków sa: borowodorki metali, zwlaszcza sodu, pota¬ su i cynku, wodorek (trój-t^butóksylo) litowoglino- 25 wy trójalkoksylowe borowodorki metali, np. trój- metoksylborowodorek sodu, borowodorek litu, wo¬ dorek dwuizobuityloglinu oraz w przypadku re¬ dukcji wiazania podwójnego wegiel—wegiel a zwla*- szcza cis, bez trudnosci stosuje sie borowodory, np. 30 dwuizoamyloborowodór.Jedyny powazny problem przy wytwarzaniu pro¬ staglandyn F o ogólnym wzorze 1 (grupa a-hydro- ksylowa w pozycji 9) tymi znanymi metodami sta¬ nowi jednoczesne powstawanie odpowiednich izo- 35 merycznych prostaglandyn F|3 (grupa P-hydroksy- lowa w pozycji 9) przy czym zazwyczaj izomer F jest produktem dominujacym. Na przyklad, w wy¬ niku redukcji optycznie czynnej PGEi o konfigu¬ racji naturalnej przy uzyciu borowodorku sodu 40 otrzymuje sie 35 czesci PGF^ i 65 czesci PGFifL Podobnie, przez redukcje optycznie czynnej PGE2 o konfiguracji naturalnej przy uzyciu borowodorku sodu otrzymuje sie 42 czesci PGF2a i 58 czesci PGF2|3. Analogicznie, w wyniku redukcji racemicz- « nej PGE2 uzyskuje sie 45 czesci racemicznej PGF2a i 55 czesci PGF2(3, (patrz Schneider, ibidem). Wy¬ mienione produkty uboczne typu PGFfJ maja od¬ mienne wlasnosci farmakologiczne niz odpowiada¬ jace im zwiazki PGFa. Dlatego tez, mieszanine izo- 50 merów alfa i beta nie zawsze mozna stosowac za¬ miast czystych zwiazków alfa i te dwa izomery trzeba rozdzielac w przypadku zastosowania zwiaz¬ ku PGFa.Rozdzielanie przeprowadza sie latwo, niemniej 55 jednak .gdy pozadany jest zwiazek PGFa, to izo¬ mer PGFp traktuje sie jako niepozadany, odpadowy produkt uboczny. W przypadku zastosowania jako redukowanego suibstratu nizszego estru alkilowego PGE, np. estru metylowego PGE2 zamiast kwasu 60 PGE, obserwuje sie zazwyczaj nieznaczne zwieksze¬ nie stosunku ilosci PGFa do PGFp. JesM korzystne jest zaefbosowianie tego osltiatniego ester PGF hydott- lizuje wówczas do kwasu PGF. Wystepowanie e- strów PGF(5 w duzych ilosciach stanowi jednak es wciaz jeszcze powazny problem produkcyjny i eko-8119% 6 nomiczny, w wypadku zapotrzebowania na kwas lub ester typu PGFa.Obecnie stwierdzono, ze istnieje nowy, bardzo uzyteczny i ekonomiczny sposób wytwarzania zwia¬ zków PGFa o ogólnym wzorze 1 z odpowiednich zwiazków PGE. Zgodnie z tym sposobem proces prowadzi sie trójstopniowo: redukcja grupy kar- bonylowej pierscienia zwiazku o ogólnym wzorze 3, w którym X, Y i Z maja wyzej podane znacze¬ nie cUa wizoru 1, A oznacza grupe alkilowa o 1 do 4 atomach wegla, grupe fenylowa niepodsta- wiona lub podstawiona 1 lub 2 atomami fluoru, chloru lub grupe alkilowa o 1 do 4 atomach wegla albo grupe aryloaikilowa o 7 do 12 atoniach wegla i Ri oznacza atom wodoru lub grupe —Si—(A3 jesli R4 we wzorze 1 produktu ma oznaczac aitom wodoru albo grupe alkilowa o 1 do 4 atomach we¬ gla jesli R4 ma oznaczac te grupe alkilowa w pro¬ dukcie; hydroliza uzyskanego produktu redukcji; wydzielenie 9a-hydrotosy krwasu lub estai z mie¬ szaniny reakcyjnej po hydrolizie. Optycznie ozynne i racemiczne reagenty o wzorze 3 otrzymuje sie przez sLlilacje odpowiedniej prostaglandyny E o wzorze 2.. W wyniku redukcji otrzymuje sie równiez pro¬ dukt posredni o ogólnym wzorze 4, w którym X, Y, Z, A i Bi maja-wyzej podane znaczenie. Produkt stanowi zazwyczaj mieszanine izomerów alfa i beta i wówczas glównym skladnikiem jest izomer alfa.Jednak w pewnych przypadkach, produkt posredni o wzorze 4 jest calkowicie izomerem alfa.Dla jasnosci, sposób wedlug wynalazku dotycza¬ cy wytwarzania kwasu i estrów alkilowych o ogól¬ nym wzorze 1 bedzie omówiony osobno.Na schemacie 1 przedstawiono nowy sposób we¬ dlug wynalazku prowadzacy do wytworzenia zwiaz¬ ków o ogólnym wzorze 1, w którym R4 oznacza tfbam wodoru, tj. kwasów typu PGFa. Na schema¬ cie 2 przedstawiono nowy sposób wedlug wynalaz¬ ku, prowadzacy do wytworzenia zwiazków o ogól¬ nym wzorze 1, w którym R4 oznacza grupe alkilo¬ wa o i do 4 atomach wegla, tj. estrów alkilowych typu PGFa. Na schematach 1 i 2, symbole X, Y, Z i A maja wyzej podane znaczenie.Symbol A w grupie —Si—(A)j oznacza te sama lub rózne grupy. Na przyklad —Si^- czac grupe trójmetylosiliilowa, dwuonetylofenyiosili- lowa lub metylofenylóbenzylosiiliilowa. Na schema¬ cie 1, Rj oznacza atom wodoru Lub grupe —Si—(A)3, w której — A ma wyzej podane znaczenie. Na schemacie 2, R3 oznacza grupe alkilowa o 1 do 4 atomach wegla.Zgodnie ze schematami 1 i 2, kwas typu PGE O ogólnym wzorze 5 i ester typu PGE o ogólnym wzorze 9 przeprowadza sie znanymi w chemii me¬ todami w pochodne sililowe o ogólnych wzorach odpowiednio 6 i 10. (Patrz na przyklad Pierce, SOylation of Organie Oomipounds, Pierse Chemical Oo.j Rockflord, III, 1968.) Stosujac zgodnie ze zna¬ nymi metodami wystarczajaco silny czynnik sili- lujacy, obie grupy hydroksylowe w reagentach typu PGE o ogólnym wzorze 6 lub 9, przeprowa¬ dza sie w grupy —O—Si-^A)3.Czynniki sffllujace sa znane i otrzymuje sie je znanymi w chemii metodami. (Patrz na przyklad Post, Silicones and Others Organie Silicon Com- pounds, ReinboM Pubidshing Corp., New York,N.Y. 1949). O ile reagentem jest kwas typu PGE o ogól¬ nym wzorze 5, zastosowanie nadmiaru czynnika si- 5 lilujacego i dluzszego czasu reakcji prowadzi rów¬ niez do przeksztalcenia grupy —GOOH w grupe —COO—Si—(A)3. Zgodnie ze sposobem wedlug. wynalazku, esfayfikaoja grupy COOH w kwasie typu PGE o wzorze 5 do grupy —COO—Si— 10 nie ma istotnego znaczenia.Zigodnie ze schematami 1 i 2, produkty przej¬ sciowe typu dwu- lub trójsil«ilowych pochodnych PGE o ogólnym wzorze 6 i dwusiMlowych pochod¬ nych o ogólnym wzorze 10 redukuje sie do odpo- 15 wiednich produktów przejsciowych typu pochod¬ nych sililowych PGF o ogólnym wzorze odpowied¬ nio 7 i 11. Tego rodzaju redukcje grupy karbonyio- wej w pierscieniu przeprowadza sde znanymi w chemii metodami dla redukcji tej grupy w zna- 20 nych zwiazkach typu PGE. (Patrz na przyklad Bergsferom i in. Arhiv Kemi, 19, 563, 1063 i Acta Chem. Scand. 16, 969, ,1962 oraz patent angielski nr 1 097 533). Uzytecznymi czynnikami redukujacy¬ mi sa wspomniane juz czynniki znajdujace zastio- 25 sowanie do redukcji PGEi i PGEj, na przyklad re¬ dukujace bezposrednio do mieszaniny PGFa i PGF0.Najkorzystniejsze do tego celu jest zastosowanie borowodorków metali, a zwlaszcza borowodorków sodu, potasu i cynku. 30 Zgodnie ze schematami 1 i 2, produkty posred¬ nie typu dwu- lub trójsililowych pochodnych PGF o ogólnym wzorze 7 i dwusililowych pochodnych PGF o ogólnym wzorze 11, hydroMzuje sie do odpo¬ wiednich kwasów typu PGF i estrów typu PGF 35 o ogólnych wzorach odpowiednio 8 i 12. Ttekie re¬ akcje hydrolizy przeprowadza sie znanymi meto¬ dami otrzymywania alkoholi i kwasów karboksy- lowych odpowiednio z eterów sililowyóh i estrów sililowych. (Patrz na przyklad Pierce, ibidem, zwla- 40 szcza str. 447).Wlasciwe srodowisko reakcji stanowi mieszanina wody z wystarczajaca do uzyskania homogenicznej mieszaniny reakcyjnej iloscia mieszajacego sie z woda rozcienczalnika organicznego. Hydrolize przy- 45 spiesza sie dodajac w katalitycznej ilosci kwas or¬ ganiczny lub nieorganiczny. Ozas trwania hydrolizy okresla w pewnej mierze temperatura reakcji. W temperaturze 25°C i w mieszaninie wody z meta¬ nolem reakcja przebiega zazwyczaj w ciagu kilku 50 godzin. W temperaturze 0°C hydroliza fowa na og6L ktiOka dni.Zgodnie ze schematami 1 i 2, kazdy z kwasów typu PGF o ogólnym wzorze 8i estrów typu PGF o ogólnym wzorze 12 stanowi zazwyczaj mieszani- 56 ne izomerów 9a i 90. Jak powyzej wspomniano, mieszaniny kwasów lub estrów typu PGFa i PGF0 otrzymuje sie równiez na drodze bezposredniej re¬ dukcji grupy karbonylowej odpowiednich kwasów lub estrów typu PGE. 60 Zupelnie nieoczekiwanie, mieszaniny zwiazków o ogólnych wzorach 8 i 12, wytwarzane sposobami przedstawionymi odpowiednio na schematach 1 i 2, zawieraja duza ilosc pozadanego izomeru alfa i mala ilosc mniej potrzebnego izomeru beta, w prze- es ciwienstwie do przypadku tezposredniej redukcji81135 kwasu typu PGE do kwasu typu PGF znanymi metodami. Z tego wzgledu, nowe sposoby bedace przedmiotem wynalazku oznaczaja znaczny postep w tej dziedzinie.W razie potrzeby, -pozadany kwas typu PGFa 5 lufo ester typu PGFa oddziela sie znanymi meto¬ dami od kwasu typu PGF0 lub estru typu PGF|3, w mieszaninach zwiazków o ogólnym wzorze 8 i 12.Do rozdzielania izomerów korzystne zastosowanie znajduja znane metody rodzielania kwasów lub io estrów typu PGFa i PGF0, uzyskiwanych przez bezposrednia redukcje grupy karbonylowej odpo¬ wiedniego estru lub kwasu typu PGE. (Patrz na przyklad Schneider, ibidem; Bergatrom i in., Airkiv Kemi, 19, 563, 1963 i Acta Chem. Scand., 16, 569, 15 1962; patent angielski nr 1 097 533; Gransitrom i in., J. Biol. Chem. 240, 457, 1965 i Green i in., J. Lipid Research, 5 117, 1964).Sposób wedlug wynalazku objasniaja nastepuja¬ ceprzyklady: 20 Przyklad I. Roztwór 0,50 g FGEa w 10 ml dwuchlorometanu miesza sie z nadmiarem dwuazo- metanu w roztworze eterowym. Reakcje prowadzi sie w ciagu 10 minut w temperaturze 25°C i mie¬ szanine reakcyjna odparowuje sie do sucha w po- 25 zostalosc, ester metylowy, rozpuszcza sie w 25 ml bezwodnego tetrahydrofuranu. Chroniac od wilgoci, dodaje sie 5 ml heksametyilodwusilazanu i 1 ml trójmetyilocMorosilanoi i uzyskana metna, biala mieszanine utrzymuje sie w temperaturze 25°C 30 w ciagu 16 godzin.Mieszanine odparowuje sie nastepnie w tempera¬ turze 50°C pod zmniejszonym cisnieniem i jako pozostalosc otrzymuje sie osad i olej. Do tej mie¬ szaniny dodaje sie dwukrotnie po 25 ml benzenu 35 i odparowuje pod zmniejszonym "Cisnieniem. Pozo¬ stalosc rozpuszcza sie w 135 ml metanolu i roz¬ twór chlodzi sie do temperatury 0°C. Chroniac od wilgoci oraz utrzymujac temperature 0°C, w ciagu 2 minut dodaje sie roztwór 0,50 g borowodorku so- 40 du w 25 mi metanolu o temperaturze —fr^C. Uzy¬ skana mieszanine miesza sie w ciagu 10 minut w temperaturze 0°C, dodaje sie 2 ml acetonu L po¬ nownie miesza w ciagu 10 minut.Nastepnie dodaje sie. 0,8 ml kwasu octowego w i mieszanine odparowuje pod zmniejszonym cisnie¬ niem do objetosci 10 ml. Mieszanine rozciencza sie 25 ml nasyconego, wodnego roztworu chlorku sodu d trzykrotnie ekstrahuje octanem etylu. Polaczone ekstrakty octanu etylu suszy sie i odparowuje. Po- 50 zostalosc rozpuszcza sie w 25 ml metanolu i roz¬ ciencza 10 md wody. Mieszanine podgrzewa sie na¬ stepnie do temperatury 25°C w ciagu 16 godzin i zateza pod zmniejszonym cisnieniem w celu usu¬ nieciametanolu, M Uzyskana pozostalosc ponownie trzykrotnie eks¬ trahuje sie octanem etylu. Polaczone ekstrakty su¬ szy sie i odparowuje, a pozostalosc rozdziela chro¬ matograficznie na 50 g zelu krzemionkowego (Menok Darmstadt) eluujac kolejno 250 ml 50°/o roztworu 60 octanu etylu w Skellysolye B (mieszanina izome¬ rycznych heksanów), 250 ml 75% roztworu octanu etylu w Skellysolye B, 750 ml octanu etylu i 250 ml octanu etylu zawierajacego 10% metanolu. Po od¬ parowaniu eluatów octanu etylu otrzymuje sie *& 0,375 g estru metylowego PGF2a. W wyndku odpa¬ rowania eluatów octan etylu — metanol otrzymuje sie mieszanine estrów metylowych PGF2a i PGF2|3, zawierajaca 20% wagowych estru metylowego PGF2a.Przyklad II. Roztwór 16,0 g PGE2 w 150 ml dwuchlorometanu miesza sie z nadmiarem dwuazo- metanu w roztworze eterowym.Reakcje prowadzi sie w ciagu 10 minut w tem¬ peraturze 25°C i do zóltego roztworu dodaje sie kilka kropli kwasu octowego w celu rozlozenia nadmiernej ilosci dwuazometanu. Uzyskany roz¬ twór odparowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem i pozostajacy ester metylowy rozpuszcza w 300 ml bezwodnego tetrahydrofuranu. Chroniac od wilgoci, wprowadza sie 50 ml heksametylodwusilazanu i 10 ml trójmetylocMorosiianu oraz uzyskana miesza¬ nine miesza sie powoli w ciagu 20 godzin w tempe¬ raiturze 25°C.Metna, biala mieszanine odparowuje sie nastep¬ nie w temperaturze 50°C pod zmniejszonym cisnie¬ niem az do uzyskania konsystencji syropu. Do tego syropu dodaje sie dwukrotnie 200 ml bezwodnego benzenu i za kazdym razem •mieszanine odparowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc roz¬ puszcza sie nastepnie w 2500 ml metanolu, schlo¬ dzonego uprzednio do temperatury 5°C. Uzyskany roztwór chlodzi sie do temperatury 0°C, miesza i dodaje sie do niego roztwór 46 g borowodorku sodu w 2500 iml metanolu, ochlodzonego do tempe¬ ratury —10°C. Roztwór ten wprowadza sie por¬ cjami w ciagu 10 minut z taka szybkoscia aby tem¬ peratura mieszaniny reakcyjnej wzrosla do 10°C.Cala mieszanine miesza sie jeszcze w ciagu 10 minut w temperaturze 10°C. Nastepnie, dodaje sie 50 ml acetonu i miesza w ciagu nastepnych 10 mi¬ nut. Dodaje sie 75 ml kwasu octowego i miesza¬ nine zateza sie -pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze 40 clo 50°C do objetosci 1000 ml.Wprowadza sie 200 ml wody i mieszanine miesza sie w ciagu 3 godzin w temperaturze 25°C, a na¬ stepnie odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem w celu usuniecia metanolu. Uzyskana pozostalosc czterokrotnie ekstrahuje sie octanem etylu.Polaczone ekstrakty przemywa sie wodnym, nasy¬ conym roztworem chlorku sodu, suszy nad bezwod¬ nym siarczanem magnezu i odparowuje pod zmniej¬ szonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w malej ilosci benzenu i roztwór rozdziela chromato- graificznie na 1 kg zelu krzemionkowego, nasyco¬ nego 50% roztworem octanu etylu w Skellysolye B.Eluuje sde kolejno: A) 5 1 50% roztworu octanu etylu w Skellysolye B; B) 5 1 75% roztworu octanu etylu w Skellysolye B; C) 2 1 octanu etylu; D).,l 1 octanu etylu; E) 1 L octanu etylu; F) 10 1 octanu etylu; G) 1 1 octanu etylu; H) 1 1 10% roztworu metanolu w octanie etylu i 4 1 10% roztworu me¬ tanolu w octanie etylu. Eluaty zbiera sie i odpa¬ rowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Po odparo¬ waniu elaiatu F otrzymuje sie 9,67 g eslru mety¬ lowego PGFaot.Pozostalosc z eluatu E oraz laczna pozostalosc eluatów D i G osobno rozdziela sie chromatogra¬ ficznie opisanym sposobem z zastosowaniem pro¬ porcjonalnie mniejszych ilosci zelu krzemionkowe-9 81135 10 go i rozpuszczalników. W ten sposób otrzymuje sie dodatkowo 1,73 g estru metylowego PGF2.Powtarzajac sposób postepowania podany w przy¬ kladach I i II, lecz z zastosowaniem estru metylo¬ wego dwuhydro-PGEi, estru metylowego PGEi i estru metylowego PGE3 zamiast estru metylowe¬ go PGE2, otrzymuje sie mieszaniny estrów metylo¬ wych PGF, zawierajace w glównej mierze, odpo¬ wiednio ester metylowy dwunydro-PGFia, ester me¬ tylowy . PGFta i ester metylowy PGtfoa. Estry PGFa wydziela sie z mieszaniny produktów reduk¬ cji sposobami opisanymi w przykladach I i II.Równiez, powtarzajac sposoby postepowania po¬ dane w przykladach I i II, lecz z zastosowaniem estru metylowego racemicznej dwuhydro-PGE!, estru metylowego racemicznej PGEi, estru metylo¬ wego racemicznej PGE2 i estru metylowego race¬ micznej PGE3 zamiast estru metylowego PGE2, otrzymuje sie mieszaniny estrów metylowych race¬ micznej PGF zawierajace w glównej mierze, odpo¬ wiednio ester metylowy dwuhydro-PGFia, ester me¬ tylowy racemicznej PGFia, ester metylowy race¬ micznej PGF2a i ester metylowy racemicznej PGF3 Estry PGF wydziela sie z mieszaniny produktów redukcji wedlug przykladów I i II.Powtarzajac sposoby postepowania podane w przykladach I i II, kazdy z estrów etylowych, pro¬ pylowych, butylowych, izobutyiLowych, s-foutyio- wych i tnbutylowych, dwuhydro-PGEi, racemicznej dwuhydro-PGEi, PGEi, racemicznej PGElf PGE2, racemicznej PGE2, PGE3 i racemicznej PGE3 prze¬ prowadza sie w odpowiednie mieszaniny estrów PGF, zawierajace w glównej mierze ester PGFa.Kazdy z tych estrów. PGFa wydziela sie z miesza¬ niny produktów redukcji jak w przykladach I i II.Powtarzajac sposoby postepowania podane w przykladach I i II, lecz wytwarzajac estry dwu(trój- fenyHosiililowe i dwu tylowych, etylowych, propylowych, izopropylowych, butylowych, izobutyiowych, s^butytlowych i t-bu¬ tylowych dwuhyidro-PGEi, racemicznej dwuhydro- -PGE!, PGEi, racemicznej PGEi, PGE2, racemicznej PGE2, PGE3 i racemicznej PGE3, otrzymuje sie mie¬ szaniny estrów PGF, zawierajace w glównej mie¬ rze estry PGFa. Kazdy z tych estrów PGFa wy¬ dziela sie z mieszaniny produktów reakcji jak w przykladach I i. II.Powtarzajac sposób postepowania podany w przykladach I i II lecz z zastosowaniem borowo¬ dorku potasu, borowodorku cynku, wodorku trój-t- -butoksylitowoglinowego, trójmetoksyborowodorku sodu, borowodorku litu i wodorku dwuizobutylo- glinu zamiast borowodorku sodu, otrzymuje sie mieszaniny estrów metylowych PGF2 zawierajace w glównej mierze ester metylowy PGFa, który wy¬ dziela sie z mieszaniny produktów redukcji jak w przykladach I i II.Przyklad III. Do zabezpieczonego przed wil¬ gocia i utrzymanego w atmosferze azotu roztworu 0,400 g PGE2 w 40 ml tetrahydrofuranu dodaje sie w temperaturze 25°C 8 ml heksametylodwusijlazanu i 1,6 ml trójmetyilochlorosilanu. Uzyskana, metna zawiesine miesza sie w atmosferze azotu w ciagu 16 godzin w temperaturze 25°C a potem odparo¬ wuje pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc dwukrotnie rozpuszcza sie w toluenie i za kazdym razem odparowuje w temperaturze 50°C pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 105 ml metanolu, chroni od wilgoci i do tego roztworu o temperaturze 0°C dodaje porcjami, w ciagu 1 minuty, roztwór 0,40 g borowodorku sodu w 20 ml metanolu o temperaturze 0°C. Uzyskana mieszanine utrzymuje sie w tej temperaturze w ciagu 20 minut i dodaje 2 ml acetonu. Nastepnie wprowadza sie 0,5 ml kwasu octowego i pod zmniejszonym cisnieniem odparowuje metanol. Po¬ zostalosc miesza sie z 5 ml wody, zakwasza 3n- -kwasem solnym do pH2, nasyca chlorkiem sodu i czterokrotnie ekstrahuje octanem etylu.Polaczone ekstrakty przemywa sie wodnym, na¬ syconym roztworem chlorku sodu, suszy i odparo¬ wuje. Pozostalosc rozpuszcza sie w 10 ml metanolu.Roztwór rozciencza sie 3 ml wody i mieszanine utrzymuje w temperaturze 5°C w ciagu 100 go¬ dzin. Mieszanine odparowuje sie nastepnie pod zmniejszonym cisnieniem i wodna pozostalosc na¬ syca chlorkiem sodu i ekstrahuje octanem etylu.Po wysuszeniu i odparowaniu ekstraktu, otrzy¬ muje sie pozostalosc, która rozdziela sie chromato¬ graficznie na 50 g przemytego kwasem zelu krze¬ mionkowego (SiMcar CC4) i eluuje sie kolejno 250 ml 50% roztworu octanu etylu w Skellysolve B, 250 ml 75% octanem etylu w Skellysolve B, 750 ml octanu etylu i 500 md octanu etylu zawierajacego 5% metanolu. Od momentu gdy czolo rozpuszczal¬ nika osiagnie dno kolumny zbiera sie frakcje po 50 iml. Frakcje 16 do 28 laczy sie i po odparowa¬ niu otrzymuje sie 0,289 g PGF2a. Po odparowaniu frakcji 29 otrzymuje sie 0,013 g PGF2a zawieraja¬ cej sladowe ilosci PGF^. Frakcje 30 do 34 laczy sie i po odparowaniu otrzymuje sie 0,059 g PGF2|3 za¬ wierajacej 15% PGF^.Przyklad IV. Do roztworu 10,0 g PGE* w 200 ml bezwodnego tetrahydrofuranu dodaje sie mieszajac, w temperaturze 25°C 40 ml heksamety- lodwusilazanu i nastepnie 10 ml trójmetyilochlo¬ rosilanu. .Mieszanine zabezpiecza sie przed doste¬ pem wilgoci i miesza powoli w temperaturze 25°C w ciagu 16 godzin.Mieszanine odparowuje sie w temperaturze 50ÓC pod zmniejszonym cisnieniem, az do uzyskania kon¬ systencji syropu. Syrop rozciencza sie nastepnie dwukrotnie kilkoma objetosciami benzenu i kazdo¬ razowo odparowuje w temperaturze 50°C pod zmniejszonym cisnieniem. Uzyskana pozostalosc rozpuszcza sie w 1600 mi metanolu, schlodzonego uprzednio do temperatury 5°C. Roztwór ten chlodzi sie do temperatury —10°C i szybko wprowadza roz¬ twór 28 g borowodorku sodu w 1600 ml metanolu, schlodzonego uprzednio do temperatury —10oC.Jednoczesnie roztwór miesza sie energicznie i chlo¬ dzi, tak aby utrzyimac temperature mieszaniny re¬ akcyjnej ponizej 5°C. Reakcje prowadzi sie w at¬ mosferze azotu. Uzyskana mieszanine miesza sie jeszcze w ciagu 10 minut, a nastepnie dodaje 30 ml acetonu, ponownie miesza w ciagu 10 minut dodaje sie 42 ml kwasu octowego.Zobojetniony roztwór zateza sie w temperaturze 50°C pod zmniejszonym cisnieniem do objetosci 700 ml i po dodaniu 130 ml wody, mieszanine po- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6011 81135 12 zostawia sie na okres 4 godzin w temperaturze 25°C. W celu usuniecia metanolu, mieszanine za- teza sie pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc zakwasza sie 2n kwasem solnym do pH 2,5 i czte¬ rokrotnie ekstrahuje octanem etylu. Polaczone eks- traikty dwa razy przemywa sie wodnym, nasyconym roztworem chlorku sodu, suszy nad bezwodnym siarczanem magnezu i odparowuje pod zmniejszo¬ nym cisnieniem.Pozostalosc rozpuszcza sie w malej ilosci dwu- chlorometanu i roztwór rozdziela sie chromatogra¬ ficznie na 700 g przemytego kwasem zelu krze- mionkowego (Silicar CC4), nasyconego 50*/o roz¬ tworem octanu etylu w Skellysolve B. Eluuje sie kolejno 3500 ml 50*/t roztworu octanu etylu w StDellysolve B, 7000 ml 75f/# octanu etylu w Skelly- solve B, 3t500 ml octanu etylu i 3500 ml 5f/t roz¬ tworu metanolu w Skellysolve B oraz zbiera sie frakcje po 700 ml. Frakcje 8 do 15 laczy sie i po odparowaniu otrzymuje sie 6,66 g PGF2a. Po od¬ parowaniu polaczonych frakcji 21 do 25 otrzymuje sie krystaliczna pozostalosc, z której po krystali¬ zacji uzyskuje sie 1,37 g PGFjp. Lug macierzysty z tej krystalizacji odparowuje sie, a pozostalosc laczy z pozostaloscia po odparowaniu frakcji 16 do 20. Polaczone pozostalosci rozdziela sie w ten sam sposób z zastosowaniem proporcjonalnie mniejszych ilosci zelu krzemionkowego i rozpuszczalników i o- trzymuje sie dodatkowo 1,24 g PGF3a.Powtarzajac sposób postepowania podany w przy¬ kladach lii i IV, lecz z zastosowaniem kwasu dwu- hydro-PGEii kwasu PGEi i kwasu PGE3 zamiast kwasu PGEi, otrzymuje sie mieszaniny PGF za¬ wierajace w glównej mierze, odpowiednio dwuhy- dro-PGFia, PGFia i PGF^a, które wydziela sie z tych mieszanin jak w przykladach III i IV.Równiez powtarzajac sposób postepowania podany w przykladach III, IV, lecz z zastosowaniem race- micznej dwuhydro-PGEi, racemicznej PGEi, race- mtczflej PGEi i racemicznej PGE3 zamiast PGEa, otrzymuje sie mieszaniny racemicznych PGF, za¬ wierajace w glównej mierze, odpowiednio race- miczna dwuhydro-PGFia, racemiczna PGFia, race- miczna PGF^a i racemiczna PGFjcl Kazdy z tych zwiazków wydziela sie z mieszaniny produktów redukcji jak w przykladach III i IV.Powtarzajac sposób postepowania podany w przy¬ kladach III i IV ale z wytworzeniem etero-estrów trójfenylosililowych i trójbenzylosililowych dwuhy- dro-PGEi, racemicznej dwuhydro-PGEi, PGEi, race¬ micznej PGEi, PGEa, racemicznej PGEi, PGE3 i ra¬ cemicznej PGE3, otrzymuje sie mieszaniny PGF za¬ wierajace w glównej mierze odpowiednie PGF, które wydziela sie z mieszaniny produktów reduk- 5 cji jak w przykladach III i IV.Powtarzajac sposób postepowania podany w przy¬ kladach III i IV, lecz z zastosowaniem borowodor¬ ku potasu, bromowodorku cynku, wodorku trój-t- ^butoksy/litowogliinowego trójmetoksyborowodorku sodu, borowodorku litu i wodorku dwuizobutylogli- nu zamiast borowodorku sodu, otrzymuje sie mie¬ szaniny PGFi zawierajace w glównej mierze PGF2, które wydziela sie z mieszaniny produktów reduk¬ cji jak w przykladach III i IV. PL PL