Jezeli przy poglebianiu iszybu natrafia¬ no na warstwy (Wodonosne ze znacznym przyplywem wody, to wchodzil w rachube dla 'prawidlowego przebiegu obudowy w istocie tylko sposób zamrazania. Sposób ten wymaga zbudowania szczególnego u- rzadizenia do wytwarzania zimna i prze^ prowadzenia rozlicznych rur, których u- trzytmywanie w ruchu powoduje znaczne koszty. Poniewaz bezpieczenstwo przebie¬ gu poglebiania zalezy od utrzymywania potrzebnej temperatury w glebokosci, to urzadzenie wytwarzania zimna winno byc nalezycie zaopatrzone w silniki zapasowe.Przy wiekszej glebokosci obudowy za¬ glebiajacej sie w warstwach wodonosnych stosowano juz w licznych przypadkach sposób poglebiania zapomoca kilkakrotnie stqpniowanych rzedów otworów wiertni- ozych wierconych w szybie. Bezposrednie zastosowanie tego znanego sposobu do po¬ glebiania szybów nie moze nastapic, po¬ niewaz niewielki przekrój sizybu nie daje moznosci urzadzenia tam (kilkakrotnie stop¬ niowanych rzedów otworów wiertniczych.Wedlug wynalazku poglebienie szybu w warstwach wodonosnych uskutecznila sie w ten sposób* ze dooklola szybu wierci sie szereg otworów swidrowych i urucho¬ mia sie je w rozmaitym stopniu.Przy uzywaniu pomp w otworach swi¬ drowych mozna naped pomp prowadzic zpowienzclmi ziemi. To jednakze bedzie oplacalo sie, tylko dp glebokosci miernych! poniewaz 'baftifco wielka liczba pomp nie moze byc praktycznie dostarczona do ro¬ bót tego rodzaju.Jest jednak sposób, aby to móc ulsjku- teczinic zwyklemi pampami wodnemi, W tym celu wierci sie z powierzchni ziemi otwory swidrowe i z isizybu przecznice, w których laczy sie otwory wywiercone z ru¬ rami ssaceini. Rury ssace przeprowadzone od rozmaitych otworów swidrowych jed¬ nego szeregu prowadza wtedy do wspól¬ nej) pompy. Wskutek tego potrzebna jest mala liczba pomp majacych wieksza sprawnosc i pracujacych wiecej ekono¬ micznie niz pompy w otworach swidrowych znacznie mniejsze. Przy tern urzadzeniu otwory swidroiwie moga byc wiercone tak¬ ze z przecznicy. Przy wiekszych gleboko¬ sciach oszczedza sie wskutek tej roboty wiercenia w porównaniu z prowadzeniem otworów Iz powierzchni ziemi. Poleca sie jednakze uskuteczniac wiercenie otworów z przecznicy znajdujacej sie nad przeczni¬ ca posiadajaca przewód rur ssawnych. Moz¬ na wtedy po wywierceniu otworu natych¬ miast przylaczyc przewód rur ssawnych a pompowanie wody zaskórnej nastepuje dalej ibeiz straty czasu, podczas kiedy w drugim przypadku ^winien byc przyjety je¬ szcze czas przy wierceniu otworów, aby móc uskutecznic pompowanie wody za¬ skórnej i dalsze poglebianie szybu. Wier¬ cenie otworów z przecznicy Vyzej polozo¬ nej umozliwia szybszy przebieg obudowy.Aby przyspieszyc wiercenie otworów swi¬ drowych w szybach poleca sie dalej roz¬ szerzyc przecznice Iw miejscach wiercenia wzwyz lub wdól, aby móc pracowac dluz- szemi kolumnami rur.Na rysunkach uwidocznione sa przykla¬ dy "wykonania wynalazku. Fig, 1 i 2 poka¬ zuja poglebianie szybu zapomoca przecz¬ nic i to przekrój przez miejsce obudowy oraz rzut poziomy z przecznicami. Fig, 3 do 6 sa to dwa dalsze przyklady z szybi¬ kami pomocniczemi i pompami w nich u- stawionemi, które w slad za poglebianiem moga byc stopniowo ustawiane glebiej. Po¬ dlug fig, 7 i 8 wiercone sa przy poglebia¬ niu szybu otwory swidrowe ukosne wdól pochylone. Fig, 9 do 11 pokazuja wkoncu wykonanie, w którem odstep pionowy po¬ szczególnych przecznic od siebie jest zwiekszony zapomoca urzadzenia umie¬ szczonego w szybie i przez to zmniejszona jest liczba przecznic do pewnej glebokosci obudowy.Na fig. 1 uwidoczniono w zarysie miej¬ sce poglebienia szybu przebijaj acego trzy warisitwy wodonosne i idwie warstwy nieprze¬ puszczalne tak, aby warstwa ponizej leza¬ ca równiez nieprzepuszczalna mogla byc wydobywana. Przypuszcza sie dalej, ze i pod ta warstwa znajduje sie znów war¬ stwa wodonosna. 1 — 4 sa to warstwy wodonosne, 5 i 6 sa to warstwy nieprzepusziczialne, 7 jest to warstwa do wydobywania, 8 jest to szyb. dookola którego urzadzone isia wokolo otwo¬ ry swidrowe do opanowania wody w szy¬ bie, 9, 9 sa to otwory swidrowe pierwszego stopnia, 10, 10 otwory drugiego stopnia przylaczone do rur ssawne 12 i 13. Pom¬ py $sace sa dla przejrzystosci opuszczone.Normalny stan wody zaskórnej uwydatnio¬ ny jestlinja kreskowana 14, krzywa zwier¬ ciadla w]ody linja kreskowana 15. Linja ta dochodzi az dto warstwy nieprzepuszczal¬ nej 5. W niej samej przebite sa przeczni¬ ce 16, z których wykonywa sie wiercenie otworów swidrowych dla pierwszego stop¬ nia w poglebianej warstwie 2. Z tej przecz¬ nicy sa wiercone otwory swidrowe dla nastepnego stopnia, aby przyspieszyc po¬ glebianie. Gdyby woda w warstwie 2 by¬ la pod cisnieniem, poziom przecznicy 16 winien byc odpawiedniioi wybrany, W razie potrzeby Ipierwsize otwory poglebiane do warstwy 2 winny byc wiercone juz z przecznicy lezacej jeszcze w warstwie /. — 2 —Osiagniete krzywe zwierciadla wód uwy¬ datnione sa linjami kreskowanemi 17. W ten sarn sposób przebija sie warstwe 3.Aby zapobiec wtargnieciu wody z war- stwy 4 ptizez spód warstwy 7, majacej byc wydobywana, urzadzone sa w koncu otwo¬ ry swidrowe 18, powodujace obnizenie wo¬ dy zajsikórnej w warstwie 4 odpowiednio do litiji kreskowanej 19.Fig. 2 pokazuje w rzucie poziomym na¬ lezace do jednego stopnia przecznice, otwory swidrowe, przewody rurowe, pom¬ py i rozmieszczone w jednym obwodzie kolistym szesc otworów swidrowych. Je¬ zeli warunki wodne tego wymagaja, mozna wybic jeszcze wiecej otworów, które w tych okolicznosciach moga byc wywierco^ ne z prizecznicy glównej lub przecznic bocznych, aby zaoszczedzic na pracy pro¬ wadzenia przecznic.Otwory niewiercone z powierzchni mo¬ ga byc uzywane dla pomp uzytych w otwo¬ rach glebokich. Osiaga sie tedy te korzysc, ze pionofwe odstepy przecznic moga byc powiekszone. Polecaloby sie przy tern, aby pampy z otworów podnosily wod^ az do przecznicy, przez która przeprowadzony jest poziomo ich przewód wodny az do szybu. Tam zaJbiera wode wieksiza pompa ii wytlacza wode z szybu.Dobór glebokosci poszczególnych wien¬ ców studzien, t. j, szeregów otworów swi¬ drowych i urzadzenie glebszych lub plyt- szydh stopni, jednego pod drugimi, jest spra¬ wa oplacalnosci. Urzadzenie glebsze wy¬ maga krótszych przecznic, dopuszcza sie jednak, ze przy postepuj acem 'poglebianiu krzywa zwierciadla wody zaskórnej opada zewnatrz stopni górnych, które sie wiec wylaczau Poniewaz dla ciaglego utrzymy¬ wania pewnego stanu (stanu trwalosci) w przyplywie wody zaskórnej winna byc wy¬ dobyta calkowicie pewna ilosc wody, wy¬ dobywac sie bedzie ja w tym razie cze¬ sciowo z wieksizej glebokosci i dlatego z wiekszym nakladem sily. Jezeli miejsce obudowy ma wode zaskórna bez znaczne¬ go doplywu, to wypompowuje sie ja stop¬ niowo calkowicie, odstep poislzczególnych stopni nie potrzebuje wskutek tego byc tak duzy. Aby osiagnac (pomyslniejsize krzywe opadanie zwierciadla wody, czyli poziomu poglebienia, nalezy otwory stopni lezacych jednego pod drugim przestawiac wzgle¬ dem siebie. Beda wtedy stosowane przecz¬ nice a, c, e i t. d. z jednej strony i przecz¬ nic b, d, f i t. d. z drugiej strony jedna pod druga; otwór z przecznica c wierci sie z przecznicy a dla d, z b i t. dL Jezeli przy poglebianiu islzyba sciany maja byc natychmiast bez przerw wylozo¬ ne betonowemu blokami formowemi, nie mozna prowadzic przecznic. Z drugiej stro¬ ny przy niepomyslnych warunkach geolo¬ gicznych przy licznem przebijaniu przecz¬ nic czesito moze byc spowodowane lub za¬ poczatkowane pewne poruszanie sie skal doprowadzajace zczasem szyb do niebez pieczenstwa zawalenia sie.Te niedogodnosci usuwa sie podlug wy¬ nalazku przez to, ze obsluguje sie otwory wywiercione w wiencu dookola miejsca obu¬ dowy bez zuzytkowania przecznic w po¬ kladach przepuszczajacych wiode wylaczh nie pompami ustawianemi stopniowo gle¬ biej. Przy zwyklych pompach urzadza sie je w isjzybiikach pomocniczych. Szybiki po¬ mocnicze prowadzi sie najpierw az do po¬ ziomu wody zaskórnej zapomoca cembro¬ win drewnianych. Wtedy wierci sie w kaz¬ dy z szybików pomocniczych otwór swi¬ drowy, w który w zwykly sposób naisypu- je isiie zwir. Kazdy szybik otrzymuje po¬ szczególna pompe stojaca na dnie i wydo¬ bywajaca wode ssana przewodami tlocza- cetmi az do powierzchni. Przez ciagle pom¬ powanie obniza sie po pewnym czasie zwierciadlo wody zaskórnej tak dalece, ze jedna z pomp moze byc unieruchomio¬ na i odpowiedni 'Sizybik pomocniczy moze byc poprowadzony glebiej. Uwolniony ka¬ wal rury ssacej odsrubowuje sie przytem, 3a pompe wraz z rura ustawia sie glebiej i znów uruchamia, *W tetn sposób poglebia sia wszystkie szybiki' pomocnicze jeden po drugim, ustawia sie * odpowiednie pompy glebiej, az zostanie osiagniete niezbedne obnizenie wody zaskóraej.Fig. 3 pokazuje przekrój i fig, 4 rzut poziomy miejsca obudowy sizybu, w którem na 22 metrach poidl poziomem napotyka sie skaly 21, podczas kiedy powyzej znaj¬ duja sie dyluwialne warstwy piaskowe 22, które od 7 metrów (poziom 23) pod naj- wyzszem miejscem terenu maija wode za- skóma. 24 jest to szyb do poglebiania, 25, 25 sa to szybiki pomocnicze, 26, 26 sa to przewody rurowe podnoszace wiode wydo¬ byta do zlobu 27, 28, 28 sa to pompy, 29, 29 sa to krzywe zwierciadla wody zaskór- nej. Na rysunku pokazano, jak krzywe opuszczaja sie coraz glebiej i odpowiednio ustawia sie pompy 28 po dalsizem pogle¬ bieniu teizybików pomocniczych 25. Rury otworów swidrowych 30 od samego poczat¬ ku sa tak dlugie, ze zaglebiaja sie czescio¬ wo w skale 21. Odpowiednio dlo stopniowe¬ go obnizania zwierciadla wody zaskórnej osiagnietego ptizez otwory swidrowe szyb 24 moze byc stopniowo poglebiany, az dno szybu osiagnie skal 21. Aby pomagac otworom wywierconym naokolo, moga, tez byc przebite w szybie 24 jeden lub kilka otworów swidrowych 31. Obsluguje sie je pompa ssaca 32, która przy obnizaniu sie wody zaskórnej tustawia równiez glebiej i która tloczy wiode wydobyta przewodem 33 do zlobu 27.Jezeli uzyte sa pompy odpowiednie do otworów swidrowych, to znaczy pompy, które wskutek rodizaju swej budowy izmaj- duja pomieszczenie wewnatrz rur otworu swidrowego, to fcposób poglebiania upra¬ szcza sie, gdyz wystarczy ustawic gle¬ biej pompy tego rodzaju w slad na osia- gnietem obnizeniem poziomu wody. Zby¬ teczne jest wiec djalsze poglebiaihae szybi¬ ków pomocniczych, bez których mozna sie zupelnie obyc. Równiez i pompa podczas dalszego opuszczania czasami potrzebuje byc uruchomiana.Ten sposób zastosowany jest wtedy, kiedy przewiercane wanstwy wiodonosne iznajduja sie w pokladach scislych. Przy klad tego wykonania pokazuja fig. 5 i 6. 34 i 35 sa to poklady skal, miedzy które- mi jest poklad wodonosny 36. Wtedy prze¬ bija sie z szybu 24 wewnatrz zwiezlego po¬ kladu 34 przecznice 35, 35, na koncu któ¬ rych wybija sie szybiki pomocnicze 25, 25.Obnizenie poziomu wodfy zaskónnej pr y stosowaniu tych szybików pomocniczych odbywa sie wtedy odpowiednio (w sposób objasniony jprzy fig. 3.Jezeli jest obawa, ze prowadzenie przecznicy mogloby spowodowac porusze¬ nie sie skal dookola szybu i szczególnie przy obudowie szybów spowodowac póz¬ niejsze niebezpieczenstwa dla iszybu, to podlug wynalazku mozna wiercic otwory swidrowe sluzace do obnizenia poziomu wody od srodka szybu ukosnie nazeiw- natrz. Przytem nalezy utrzymac pochyle¬ nie otworów mozliwie male. Przytem trzeba zauwazyc, ze pompami ssacemi wo¬ da moze byc ssana najwyzej z 6 metrów glebokosci i to liczac od pompy wdól w kierunku pionowym. Otworami pochylem! czerpie sie ^ode na wystarczajacej odle¬ glosci od szybu i oJsiaga sie z pewnoscia te sama glebokosc obnizenia poziomu przy otworach pionowych urzadzonych zewnatrz szybu.Fig. 7 i 8 pokazuja odpowiedni przy¬ klad wykonania obudowy szybu w prze¬ kroju i w rzucie poziomym, 36 jest to szyb, 37 — 40 sa to szeregi otworów swidrowych wiercone pochylo z szybu 36. Otwory jednego szeregu przyla¬ czone sa db przewodu ssacego 41. 42 jest to pompa ssaca umieszczona we wnece wy¬ dobywajaca wodle rura tloczaca 43. Sku¬ tek takiego urzadzenia jest tego rodzaju, __ 4 ...ze sie osiaga obnizenie wody zaskórnej po^. dlug krzywej 46 w porównaniu do normal¬ nego isttanu 45.Jezeli jest dosyc miejsca na dnie szy¬ bu, to moze byc urzadzony przewód pier¬ scieniowy dla przylaczenia otworów z pompa ssaca na samem dnie szybu.Przy spiosobie obudowy podlug fig. 1 pionowy odstep poszczególnych przecznic zalezny jest od obnizenia wody i mozliwy do osiagniecia przez jeden szereg otworów swidrowych. Normalnie nie bedzie to prze¬ kraczalo 4 — 5 metrów.Podlug wynalazku mozna pierwszy od¬ step przecznic powiekszyc w ten sposób, ze w szybie samym podczas ^poglebiania wier¬ cenie otworów swidrowych wyprzedza po¬ glebianie szybu. W ten sposób mozna przy prowadzeniu sizenegu otworów poglebiac sizyb i prizekroczyc istotnie 4 — 5 metrów.Dopiero jezeli krzywa obnizenia poziomu dochodzi zbyt blisko szybu, pcnowadzi sie nowe przecznice z szeregiem otworów i powtarza sie potem sposób powyzsizy. W tym celu uzywane sa poza pionoweimi otworami w szybie takze otwory ukosne wiercone wewnatrz szybu.Fig. 9 i 10 pokazujja w przekroju i w rzucie poziomym przyklad wykonania. 47 jest to szyb z urzadzeniem do odwod¬ nienia z szeregiem otworów swidrowych 48, zapomoca których iszyb poglebia sie do pokladów wodonosnych Itak dalece, az sie osiagnie polozenie i iobnizenie wody odpo¬ wiednio do linji 49. Wtedy przebija sie z szybu 47 przeczmice 50 najpierw tak dale- kp, alby mozna wiercic pierwsze otwory 51, zas otwory wiercone zgóry nalezy przyla¬ czyc. W danyin raaie przypuszcza sie, ze dwa otwory Jsa wystarczajace, aby osila- gnac obnizenie pofeiamu wjody 49 i dalsze przebicie przecznicy 50, tak, ze iotwory 52 moga byc wywiercone wziglednie przyla¬ czone. Przy wiekszym naplywie wjody be¬ dzie potrzeba wykonac wieksza liczbe przecznic i szereg otworów 51. Wtedy na ws(zelki przypadek moze byc sporzadzone przedluzenie przecznicy az do drugiego szeregu otworów i na koncu otworów $3.Podlug fig. 10 wykonane ..jsa wszystikie otwory ma jednej stronie sizybu w przeczni¬ cach ksztaltu litery T i przylaczone przez ulozone przewody ssace dio wspólnej pom¬ py. Przez szereg otworów 53 obniza sie wtedly wode az do linji 54.Przy dalszem poglebianiu szybu uru¬ chomia sie znów otwory 48 i wierci sie je glebiej odpowiednio do postepu poglebia¬ nia. Poniewaz pompy otworów 48 stale isa w ruchu, naplyw Wody do szybu jest maly i mozna w ten sposób obnizyc wode zaiskór- na o znaczna odleglosc az do linji 55. Te¬ raz przebija sie nowe przecznice 56 i pro¬ wadzi sie znów przy stosowaniu posred¬ nich otworów pomocniczych szereg otwo¬ rów swidrowych 57. W ten sposób mozna dalej postepowac najprzemian i osiagnac obnizenie wody az Ido dowolnej glebokosci.Otwór swidrowy wyprzedzajacy dno 'szybu uzywa sie takze, jezeli rozchodzi sie o przebicie pokladów nieprzepuszczaja- cych wody, pod fctóremi znajduje sie woda pod znacznem cisnieniem. Otwór wiercony w szybie przebija Wtedy pierwsza warstwe wodonosna i woda moze byc odlpompowa- na tak (dalece, ze sie prowadzi na dolnej granicy warstwy nieprzepuszczajacej wo¬ dy przecznica, jak poprzednio (fig. 1). Aze¬ by przy przejsciu przez warstwe nieprzepu¬ szczalna woda nie mogla swobodnie dostac sie do dolnej czesci szybu, poleca sie wier¬ cic otwory z pomostu znajdujacego sie na poziomie zwierciadla wody w tszybie. Rura wiertnicza moze wtedy byc tak dluga, ze woda nie bedzie mogla wylewac sie. Aby zapobiec, by woda lwzdluz zewnetrznej strony miry wiertniczej nie wybrala sobie dnogil do szybu, ustawia sie dookola rury wiertniczej is|pólsrodkowa rure nasadzona tuz ,na dnie szybu. Odstep pomiedzy oby¬ dwiema rurami zapelnia sie woda az do po¬ ziomu zwierciadla wody. Woda ta wywiera -- 5 —priz^wcisiiiende na wode dzialajaca zdolu i zapobiega tem przerwaniu -wody.Fig. U potazuje odpowiedni przyklad wykonania 47 jest to szyb z otworami 48; 58 ies»t to iduio szybu i 59 rura nasadzona siegajapa ponad linje 61, odpowiadajaca cisnieniu wody ponizej warstwy nieprze- pwszc^ajacej wody 60 (obnizony poziom wiody). 62 przedstawia wtedy teoretyczna krzywa obnizenia wody. Powyzej takowej mocna wtedy rozpoczac przecznice w spo^ sób objasniony przy \fig. 9 i 10.Sposób prowadzenia szybów moze byc zastosowany i przy innych robotach prowa¬ dzonych prlzy poglebianiu.Ppniewaz jpo ukonczeniu szybu woda znpw pczybedlzie do szybu, to niezbedne jest obudowac go wodoszczelnie. Podlug wynalazfciu wykonywa sie obudowe wodo¬ szczelna w ten sposób, ze sciany szybu wyklada sie bebomowemi plytami formowa- neini, naklada sfe na te plyty warstwe u- szczelniajaca i potem Isporzadza si,e wylo¬ zenie ostateczne.Przy obudowie poleca sie betonowe ipiy^y formowanie zaopatrzyc u góry i na j#djn^ ^tronie w Uinpwate krawedzie oraiz u dplu ii na drugiej stronie w odpowiednie zlcifriki l^k, ze plyty pp ustawianiu wzajem¬ nie $te rogpileraja, t. j. nie potrzebuja zad¬ nego dalsizego (usztywnienia i przy wytwa¬ rzaniu warstwy uszczelniajacej przedsta¬ wiaja powierzdmie walcowa wszedzie do¬ stepna. Potem smaruje sae kleiwem i na- ktejda warsjtwe tektury wodoszczelnej, pjrzyczem stosoyme brzegi pasóiw tektury preykry^j-a brzegi pajsów sasiednich. Na¬ lezy Ipleic p^sy tektury po liniji slimakowej tede, ze na tern samem miejscu obwodu gór¬ ny bc^eg pa^sa tektury napotka dolny brzeg fejca. juz nalepiojnego, Warstwy tek- tuj^ 4$j|ia codzaju klaidzte sie przynajmniej dwiC fefe ^Y ie4wj* flia drugiej i sporza- dfflt V$$8t ^lasca^a obudowe szybu w ja- W S^yfe^K zwyklych wymiatów wystarcza betonowe plyty formowane grubosci okolo 5 cm. Wlasciwa obu¬ dowa szybu bedzie miala okolo 3/4 m gru¬ bosci. PL