PL80414B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: VEB Arzneimittelwerk Dresden, Radebeul (Nie¬ miecka Republika Demokratyczna) Sposób wytwarzania acylowych pochodnych steroidów nasercowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia acylowych pochodnych steroidów nasercowych, takich jak digitoksyna, gitoksyna, gitoksygenina, lanatozyd B, purpureaglikozyd B, digoksyna, lana¬ tozyd C, dezacetylolanatozyd C, strofantydyna, strofantydol, ouabaina, lanatozyd A, dezacetyloana- tozyd A, 7-/?-OH-digitoksygenina, 16-epigitoksyna, strofantyna, helwetykozyd, konwalatoksyna, stro- fantol, cymarol, helwetykozol, konwalatoksol i pro- scylarydyna, na drodze selektywnego acylowania.Steroidy nasercowe zawieraja mniejsza lub wie¬ ksza liczbe grup wodorotlenowych, które mozna acylowac za pomoca zdolnych do reakcji pochod¬ nych kwasowych (opis patentowy Niemieckiej Re¬ publiki Demokratycznej nr 47610 i opis patentowy Niemieckiej Republiki Federalnej DAS nr 1063160).Sposoby opisane w tych publikacjach umozliwiaja jednak wytwarzanie tylko niektórych sposród teo¬ retycznie mozliwych pochodnych acylowych na¬ sercowych glikozydów.Rodniki acylowe sa bowiem przylaczane do cza¬ steczki steroidu w pewnej okreslonej kolejnosci, zaleznej od podatnosci grup wodorotlenowych do reakcji i od przestrzennej budowy tej czasteczki, przy czym warunki reakcji acylowania nie maja wplywu na te kolejnosc. Tak na przyklad reakcja gitoksyny z bezwodnikiem kwasu octowego w sto¬ sunku molowym 1 ; 80, prowadzona w temperatu¬ rze 22°C w ciagu 10 minut, daje przewaznie po¬ chodna /?-acetylowa. Jezeli reakcje te prowadzi sie w ciagu 1 godziny, wówczas glównym produktem jest pochodna /?,16-dwuacetylowa, po uplywie 8 go¬ dzin otrzymuje sie- pochodna a,/?,16-trójacetylowa, zas po uplywie 21 godzin powstaja prawie ró^wne ilosci pochodnej a,/?,v,16-czteroaoetylowej i a,/?,<5,16- -czteroacetylowej.Z opisu patentowego Niemieckiej Republiki De¬ mokratycznej nr 47610 wiadomo, ze calkowite za- cetylowanie gitoksyny nastepuje, gdy utrzymuje sie ja w stanie wrzenia z bezwodnikiem kwasu octowego w ciagu 1 godziny. W wyniku bezpo¬ sredniego acetylowania, sposród 31 teoretycznie mozliwych acetylogitoksyn powstaje w godnych uwagi ilosciach tylko 6, zas pozostale nie powstaja wcale lub w nieznacznych tylko ilosciach.Reakcja steroidów nasercowych z czberooctano- boranem znana jest z opisu patentowego Niemiec¬ kiej Republiki Demokratycznej nr 58507. Wedlug tej metody z zastosowanych steroidów otrzymuje sie zawsze jedna lub dwie pochodne zawierajace bor, przy czym ich budowa nie zostala wyjasnio¬ na, to znaczy pozycje przylaczenia reszt zawiera¬ jacych bor nie sa znane.Wynalazek umozliwia selektywne acylowanie steroidów nasercowych i wytwarzanie dotychczas niedostepnych lub trudnodostepnych pochodnych acylowych tych steroidów. Sposób wedlug wyna¬ lazku polega na tym, ze steroidy nasercowe pod¬ daje sie reakcji z reaktywnymi kwasami tlenowy¬ mi boru lub arsenu lub z ich pochodnymi, otrzy- 804143 80414 4 mane estry acyluje sie czesciowo lub calkowicie w znany sposób, po czym przylaczone grupy za¬ wierajace bor lub arsen odszczepia sie.Sposobem wedlug wynalazku reakcje steroidów nasercowych, na przyklad gitoksyny, digitoksyny, digoksyny, lanatozydu B lub oubainy z reaktyw¬ nymi kwasami tlenowymi boru lub ich pochodny¬ mi, korzystnie z kwasem ortoborowym, kwasem metaborowym, kwasami poliborowymi lub z ich solami, estrami, bezwodnikami lub arylo-, alkilo-, dwuarylo- lub chlorowco-pochodnymi tych kwa¬ sów, prowadzi sie w stosunkach molowych 5 : 1— 1: 10 w temperaturze 0°C—300°C, ewentualnie w obecnosci rozpuszczalników, takich jak alkohole, ketony, chlorowcoweglowodory lub aminy. Nieo¬ czekiwanie tworza sie tylko odpowiednie estry bo¬ rowe okreslonych ugrupowan OH w steroidach na¬ sercowych. Reagujace w ten sposób grupy OH sa przewaznie ugrupowaniami 1,2- i 1,3-diolów, w któ¬ rych grupy OH sa wzgledem siebie w polozeniu cis lub moga byc w tym polozeniu, gdy wystepu¬ ja grupy hydroksyalkilowe. Te grupy wodorotle¬ nowe moga byc pierwszorzedowe, drugorzedowe lub trzeciorzedowe, moga byc podstawnikami w 5- lub 6-czlonowych izo- lub heterocyklicznych pier¬ scieniach lub w rodnikach alkilowych. I tak w przypadku gitoksyny najpierw acyluja sie nieocze¬ kiwanie grupy OH znajdujace sie w pozycjach 14 i 16, a nastepnie acyluja sie grupy OH w pozy¬ cjach wolne grupy OH, które mozna czesciowo lub cal¬ kowicie zacylowac przez reakcje z reaktywnymi pochodnymi kwasowymi, korzystnie z pochodnymi ewentualnie podstawionych alifatycznych, aryloali- fatycznych lub aromatycznych kwasów karboksylo- wych jak i z pochodnymi kwasu weglowego. Ze- stryfikowana gitoksyna zawiera na przyklad jesz¬ cze 2 wolne grupy OH w pozycjach y i <5, dajace sie zacylowac.Gitoksygenine, acetylo-gitoksyne-a, acetylo-gito- ksyne-/?, lanatozyd B, purpureaglikozyd B, digina- tyne, strofantydol, konwalatoksol lub strofantydy- ne mozna poddawac reakcji z kwasem fenyloboro- wym w stosunku molowym 1:1, otrzymujac estry 1,3-diolowe. 16-acetylogitoksyne, digitoksyne, lana¬ tozyd C, 16-epi-gitoksyne lub ouabaine poddaje sie w analogiczny sposób reakcji z kwasem fenylobo- rowym w stosunku molowym 1 : 10, otrzymujac przewaznie odpowiednie estry 1,2-diolowe. W po¬ równaniu ze zwiazkami macierzystymi wykazuja one znacznie wyzsza predkosc migracji w meto¬ dzie chromatografii podzialowej. Jezeli na przyklad gitoksygenine, gitoksyne, lanatozyd B, a- lub /?- -acetylo-gitoksyne, strofantydyne, strofantydol lub konwalatoksol poddaje sie reakcji z kwasem dwu- fenyloborowym w sposób opisany w przykladzie IV lub VIII, wówczas otrzymuje sie odpowiednie estry 1,3-diolowe, które w porównaniu ze zwiaz¬ kami macierzystymi wykazuja wieksza predkosc migracji w metodzie chromatografii podzialowej.Po odszczepieniu reszt kwasu fenyloborowego otrzymuje sie z powrotem zwiazki macierzyste.Z otrzymanych w ten sposób produktów mozna znanymi metodami, przez traktowanie woda, alko¬ holami, alkaliami, adsorbentami lub zasadowymi jonitami, odszczepic odpowiednie reszty kwasu bo¬ rowego, otrzymujac acylowe pochodne steroidów nasercowych, które zawieraja tylko te w drugiej operacji wprowadzone reszty acylowe. 5 Na przyklad z gitoksyny, po przeprowadzeniu reakcji wedlug wynalazku, otrzymuje sie pochod¬ na y,<5-dwuacetylowa, która jest niedostepna na drodze bezposredniego acetylowania. Reakcje ste¬ roidów nasercowych z reaktywnymi kwasami tle- 10 nowymi arsenu lub z ich pochodnymi, korzystnie z tlenkami arsenu, takimi jak trójtlenek arsenu i pieciotlenek arsenu, prowadzi sie w stosunkach molowych 5:1—1:10 w temperaturze 0°C—300°C, korzystnie w temperaturze 20°C—120°C. Na ogól 15 korzystne jest stosowanie rozpuszczalników lub mieszanin rozpuszczalników, które rozpuszczaja za¬ równo steroid jak i zwiazek arsenu. Jako rozpusz¬ czalnik stosuje sie miedzy innymi mieszanine pi¬ rydyna/woda. ,20 Wedlug wynalazku reakcja zachodzi tez przez stopienie skladników. Po tej reakcji nie osloniete grupy OH acyluje sie znanym sposobem czesciowo lub calkowicie, korzystnie reaktywnymi pochodny¬ mi ewentualnie podstawionych alifatycznych, ary- 25 loalifatycznych lub aromatycznych kwasów karbo- ksylowych lub pochodnymi kwasu weglowego. Na¬ stepnie odszczepia sie wprowadzone w pierwszej operacji reszty zawierajace arsen, dzialajac woda lub siarkowodorem, wzglednie chromatograficznie 33 lub obiema tymi metodami lacznie. Otrzymuje sie wtedy zwiazki zawierajace reszty acylowe wpro¬ wadzone tylko podczas drugiej operacji. Na przy¬ klad mozna w ten sposób wytworzyc 12-acetylodi- goksyne i 16-acetylogitoksyne, które na drodze 35 bezposredniego acetylowania powstaja w bardzo nieznacznych ilosciach. Wybór reaktywnych kwa¬ sów tlenowych boru lub arsenu lub ich pochod¬ nych zalezy od specyfiki ich dzialania przy two¬ rzeniu oslony dla grup OH. 40 Zwiazki boru oslaniaja przede wszystkim ugru¬ powania cis-l,3-diolowe, natomiast oslanianie ugru¬ powan cis-l,2-diolowych wymaga energiczniejszych warunków i odbywa sie zawsze dopiero po oslo¬ nieciu ewentualnie istniejacych ugrupowan cis-1,3- 45 -diolowych. Reakcje ze zwiazkami arsenu zaleca sie w przypadku wytwarzania pochodnych acylo- wych z wolnymi ugrupowaniami cis-l,2-diolowy- mi, gdyz zwiazki arsenu reaguja przede wszyst¬ kim z ugrupowaniami cis-l,2-diolowymi. Poza tym so trójtlenek arsenu z powodu niskiej ceny szczegól¬ nie nadaje sie do zastosowania przemyslowego.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wytwarza¬ nie dotychczas nieznanych lub trudnodostepnych acylowych pochodnych steroidów nasercowych. 55 Dzieki temu mozna modyfikowac w wielu kierun¬ kach dzialanie farmakologiczne steroidów, a tym samym ich stosowanie w lecznictwie. Na przyklad, dzieki wywolanej przez acylowanie grup OH zmia¬ nie rozpuszczalnosci w lipidach i/lub w wodzie, 60 uzyskuje sie lepsza resorpcje oraz reguluje czas dzialania steroidu, zwiazany ze zmiana szybkosci usuwania go z organizmu. Ponadto, uzyskane w pierwszej operacji sposobu wedlug wynalazku, po¬ chodne boru i arsenu nadaja sie do dalszej syn- 65 tezy, w której okreslone grupy OH powinny byc5 80414 6 oslaniane. Wynalazek blizej wyjasniono w nizej podanych przykladach.Przyklad I. 200 mg gitoksyny i 16,0 mg kwa¬ su ortoborowego (stosunek molowy 1:1) ogrzewa sie w 5 ml pirydyny i po 10 minutowym odsta¬ niu roztwór odparowuje sie do sucha, a pozosta¬ losc ogrzewa w ciagu 10 minut do temperatury 100°C. Otrzymuje sie 14,16-ester gitoksyny z kwa¬ sem borowym. Z ukladu chloroform/eter dwu-n- propylowy powstaja krysztaly o temperaturze top¬ nienia 323,5°C—325,5°C, analiza spektralna w pod¬ czerwieni: a) B—O 1410 cm-1 b) C=0 1745 cm-1 a) nieco intensywniejsze niz b).Dobra rozpuszczalnosc w chlorku metylenu, pi¬ rydynie; rozpuszczalnosc • 10% w chloroformie, czterowodorofuranie, dioksanie; rozpuszczalnosc 1% w octanie etylu; slaba rozpuszczalnosc w eterze dwu-n-propylowym, benzenie, cykloheksa- nonie, czterochlorku wegla, wodzie i amoniaku.W metanolu i acetonie rozpuszcza sie wiecej niz 10%, jednak zaraz po rozpuszczeniu wytraca sie krystaliczny osad. Trudnej rozpuszczalnosci gito¬ ksyny w stosowanych rozpuszczalnikach, niedogod¬ nej przy nanoszeniu w chromatografii na tlenku glinowym lub na zelu krzemionkowym, mozna uniknac stosujac 14,16-ester gitoksyny z kwasem borowym, który rozklada sie zupelnie na adsorben¬ cie, dajac czysta gitoksyne.Przyklad II. 200 mg gitoksyny i 31,2 mg kwasu fenyloborowego (stosunek molowy 1:1) pod¬ daje sie reakcji w sposób' opisany w przykladzie I.Otrzymuje sie 14,16-ester gitoksyny z kwasem fe- nyloborowym o temperaturze topnienia 170°C— 171°C. Jego rozpuszczalnosc jest zblizona do roz¬ puszczalnosci 14,16-estru gitoksyny z kwasem bo¬ rowym. W chromatografii adsorpcyjnej na zelu krzemionkowym nastepuje tylko czesciowy rozklad tego zwiazku do gitoksyny. Otrzymany 14,16-ester gitoksyny z kwasem fenyloborowym rozpuszcza sie w 6 ml pirydyny, traktuje 2 ml bezwodnika octo¬ wego i ogrzewa w ciagu 3 godzin w temperaturze 100°C. Otrzymany 14,16-ester a,/?,y,<5-czteroacetylo- gitoksyny z kwasem fenyloborowym uwalnia sie od estrów kwasu fenyloborowego przez reakcje z 1,3-propanodiolem, otrzymujac «,/?,7,d-czteroacety- logitoksyne. Wydzielona z ukladu chloroform/cy- kloheksanon ma temperature topnienia 184°C— 186,5°C.Charakterystyczny wspólczynnik chromatogra¬ ficzny w ukladzie stanowiacym mieszanine eteru propylowego z czterowodorofuranem w stosunku objetosciowym 2 :1, nasycona formamidem, wyno¬ si Rf = 0,80. Zielona fluorescencja w ultrafiolecie, powstajaca po wywolaniu chromatogramu za po¬ moca odczynnika kwas trójchlorooctowy — chlo- roamina T, jest charakterystyczna dla zwiazku.Próba na cis-glikol i na migracje grup acetylo- wych wypada negatywnie. Podczas czesciowej hy¬ drolizy kwasnej powstaje y,<5-dwuacetylogitoksyge- nino-bis-digitoksozyd, y-acetylogitoksygenino-jedno- -digitoksozyd i gitoksygenina.Przyklad III. Z 200 mg gitoksyny i 93,6 mg kwasu fenyloborowego (stosunek molowy 1:3), po¬ stepujac w sposób opisany w przykladzie I, otrzy¬ muje sie 14,16,3'",4'"-ester gitoksyny z kwasem fe¬ nyloborowym o temperaturze topnienia 173—176°C.Przyklad IV. 200 mg gitoksyny i 312 mg kwasu fenyloborowego (stosunek molowy 1:10) poddaje sie reakcji w sposób opisany w przykla¬ dzie I. Acetyluje sie za pomoca 2 ml bezwodnika octowego w 6 ml pirydyny w ciagu 4 godzin w temperaturze 100°C. Otrzymany 14,16,3'",4'"-ester- -y,<5-dwuacetylogitoksyny z kwasem fenyloborowym topi sie w temperaturze 212°C—217°C (dlugie igly z cykloheksanonu). Rozpuszczalnosc: w CHC13 do¬ bra, we wrzacym cykloheksanonie okolo 5%. Ana¬ liza spektralna w podczerwieni: C—O (octan): 1265 cm^-1 B—O (octan) ; 1355 cm—1 (bardzo silna) C=0 (octan): 1752 cm—* (slaba).Przyklad VI. 40 mg gitoksyny i 3,2 mg kwa¬ su ortoborowego rozpuszcza sie w 2 ml pirydyny i po dodaniu 2 ml bezwodnika kwasu octowego zostawia mieszanine w ciagu 7 dni w temperatu¬ rze pokojowej. Produkt reakcji sklada sie z 50% a,/?,y,<5-czteroacetylogitoksyny (Rf = 0,76, uklad jak w przykladzie V); 35% a,f},y- + ia,^-trójacetylogi- toksyny (Rf = 0,62) i 15% a,/?-dwuacetylogitoksyny (Rf = 0,41).Przyklad VII. 100 mg lanatozydu B i 12,2 mg kwasu fenyloborowego (stosunek molowy 1:1) w pirydynie poddaje sie reakcji w temperaturze po¬ kojowej, otrzymujac 14,16-ester lanatozydu B z kwasem fenyloborowym. Po 6 godzinach dodaje sie 3,5 ml bezwodnika octowego i ogrzewa do tem¬ peratury 60°C—90°C w ciagu 2 godzin. Po odparo¬ waniu roztworu do sucha pod zmniejszonym ci¬ snieniem otrzymuje sie 14,16-ester 2',3',4',6',y,<$-sze- scioacetylolanatozydu B z kwasem fenyloborowym (w nazwie cyfry ze znakiem ' oznaczaja atomy wegla w reszcie glukozowej).Odszczepienie reszt kwasu borowego za pomoca 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 Przyklad V. Otrzymany wedlug przykladuIV 14,16,3'",4"'-ester y,<5-dwuacetylogitoksyny z kwasem fenyloborowym poddaje sie obróbce chromatogra- 25 ficznej na 100 g zelu krzemionkowego. Nastepuje odszczepienie reszt kwasu fenyloborowego i utwo¬ rzenie y/5-dwuacetylogitoksyny. Z ukladu aceton/ /cykloheksan otrzymuje sie igly o temperaturze topnienia 253°C—259°C. Analiza spektralna w pod- 30 czerwieni: a) C—O (aceton): 1255 cm—1 (silne) b) C=0 (aceton) : 1742 cm—i (silne) .b) jest nieco intensywniejsze niz a).Rf = 0,17 (uklad wedlug przykladu II). Zielona 35 fluorescencja w ultrafiolecie po wywolaniu chro¬ matogramu za pomoca odczynnika kwas trójchlo- rooctowy — chloroamina T. Próba na cis-glikol pozytywna, próba na migracje grup acetylowych negatywna. Czesciowa hydroliza kwasna dostarcza 40 takich samych produktów jak podane w przykla¬ dzie II.7 80414 8 glikolu-l,3-propylenowego w acetonie prowadzi do 2',3',4'6',y,<5-szescioacetylolanatozydu B. Z ukladu cykloheksan/aceton otrzymuje sie igly o tempera¬ turze topnienia 221°C—225°C. Produkt jest dobrze rozpuszczalny w acetonie, chloroformie, benzenie, octanie etylu, rozpuszczalny w metanolu, nieroz¬ puszczalny w cykloheksanie, eterze naftowym, ete¬ rze propylowym. Analiza spektralna w podczer¬ wieni a) C—O (octan) 1250 cm—1 b) C=0 (octan) 1750 cm-* * Ciezar czasteczkowy obliczony : 1237,3 znaleziony : 1230,0 Grupy acetylowe w czasteczce obliczone: 7,0 znalezione : 7,1 Hydroliza kwasna daje gitoksygenine, a nie daje 16-acetylogitoksygeniny.Przyklad VIII. 200 mg lanatozydu B i 244 mg kwasu fenyloborowego (stosunek molowy 1 : 10) w pirydynie poddaje sie reakcji w temperaturze po¬ kojowej, otrzymujac mieszanine 14,16-estru i 4',6', 14,16-estru lanatozydu B z kwasem fenyloboro- wym. Po 6 godzinach roztwór reakcyjny odparo¬ wuje sie pod zmniejszonym cisnieniem i otrzyma¬ na pozostalosc poddaje sie reakcji z 7 ml bezwod¬ nika octowego w pirydynie w ciagu 4 godzin w temperaturze 90°C. Po odparowaniu do sucha pod zmniejszonym cisnieniem otrzymuje sie mieszani¬ ne 14,16-estru 2',3',4',6',y,<5-szescioacetylolanatozydu B i 4',6',14,16^estru. 2',3',},^-czteroacetylolanatozydu* B z kwasem fenyloborowym.Odszczepienia reszt kwasu fenyloborowego z mieszaniny dokonuje sie tak, jak opisano w przy¬ kladzie VII, otrzymujac mieszanine 2',3',y,<5-cztero- acetylolanatozydu B i opisanego w przykladzie VII 2/,3',4',6',y,<5-szescioacetylolanatozydu B w stosunku 35 : 65. Czteroacetylolanatozyd B wyosobniony me¬ toda chromatografii cienkowarstwowej ma tem¬ perature topnienia 210°C—216°C.Analiza spektralna w podczerwieni a) C—0 (octan) 1250 cm—1 b) C=0 (octan) 1745 cm-1 Ciezar czasteczkowy obliczony : 1153,2 znaleziony : 1170,0 Grupy acetylowe w czasteczce obliczone : 5,0 znalezione : 5,2 Przyklad IX. 150 mg lanatozydu B i 9,3 mg kwasu ortoborowego w pirydynie poddaje sie re¬ akcji w temperaturze pokojowej, otrzymujac 14,16- -ester lanatozydu B z kwasem borowym. Po 1 go¬ dzinie dodaje sie 10,5 ml bezwodnika octowego i mieszanine reakcyjna pozostawia w ciagu 11 dni w'temperaturze pokojowej. Po odszczepieniu reszt kwasu borowego, przez wielokrotne odparowywa¬ nie z metanolem, otrzymuje sie trzy zwiazki: 1. piecioacetylolanatozyd B (26,5%; RF = 0,69) w ukladzie stanowiacym mieszanine eteru propylowe¬ go z czterowodorofuranem w stosunku objetoscio¬ wym 2 : 3, nasycona formamidem, 2. szescioacetylolanatozyd B (38,5%; RF = 0,80), 3. piecioacetylolanatozyd B (34,8%; RF = 0,89).Przyklad X. 400 mg digoksyny i 624 mg 5 kwasu fenyloborowego rozpuszcza sie w 12 ml pi¬ rydyny i po 10 minutach odparowuje do sucha, a pozostalosc ogrzewa we wrzacej lazni wodnej w ciagu 10 minut pod cisnieniem zmniejszonym (za pomoca strumieniowej pompy wodnej i za porno- io ca pompy olejowej). Pozostalosc rozpuszcza sie w 12 ml pirydyny, zadaje 4 ml bezwodnika octowego i pozostawia w ciagu 4 godzin w temperaturze 23°C. Reakcje przerywa sie przez dodanie 10 ml metanolu i po usunieciu reszt kwasu fenyloboro- 15 wego, znanym sposobem przez reakcje z glikolem- -1,3 propylenowym, otrzymuje sie surowa 12-ace- tylodigoksyne. W czystej postaci otrzymuje sie ja metoda chromatografii na zelu krzemionkowym. ^digoksyny= 45 w ukladzie stanowiacym rniesza- 20 nine eteru dwu-n-propylowego z czterowodorofu- ranem w stosunku objetosciowym 2:1, nasycona formamidem. Po wywolaniu chromatogramu pa¬ pierowego odczynnikiem kwas trójchlorooctowy — chloroamina T wystepuje ciemnozólta fluorescen- 25 eja.Przyklad XL 1 g 16-epi-gitoksyny, 1,55 g kwasu fenyloborowego (stosunek molowy 1 : 10) i 30 ml pirydyny poddaje sie reakcji w sposób 30 opisany' w przykladzie I, otrzymujac 3"',4'"-ester 16-epigitoksyny z kwasem fenyloborowym. Produkt rozpuszcza sie w 30 ml pirydyny, zadaje 1,0 ml bezwodnika octowego i pozostawia na okres 4 go¬ dzin w temperaturze 26°C. Z zacetylowanego pro- 35 duktu usuwa sie kwas fenyloborowy przez reakcje z glikolem 1,3-propylenowym i przez chromatogra¬ fie na zelu krzemionkowym uzyskuje sie czysta 16-acetylo-16-epi-gitoksyne. Temperatura topnie¬ nia produktu przekrystalizowanego z mieszaniny 40 acetonu z eterem etylowym wynosi 240—243°C.C43H66015 (822,96) C H obliczono: 62,70% 8,08% znaleziono: 62,62% 8,05% Analiza spektralna w podczerwieni (KBr) 45 OH 3570, 3430 cm-1 C=0 1760, 1730, 1700 cm-1 C=C 1620 cm-1 C—O 1245 cm-1 Rf(16-epi-gitoksyny = l)=7 50 du X). Czesciowa hydroliza kwasna daje 16-ace- tylo-I6-epi-gitoksygenine, -jedno- i -bis-digitokso- zyd.Przyklad XII. 1 g gitoksyny, 1,56 g kwasu 55 fenyloborowego i 30 ml pirydyny poddaje sie re¬ akcji wedlug przykladu I. Pozostalosc miesza sie z 30 ml pirydyny i poddaje reakcji z 10 ml bez¬ wodnika octowego w ciagu 17 godzin w tempera¬ turze pokojowej. Po usunieciu reszt kwasu feny- 80 loborowego przez reakcje z glikolem 1,3-propyle¬ nowym rozdziela sie mieszanine y- i <5-acetylogi- toksyny metoda chromatografii kolumnowej w na¬ syconym formamidem ukladzie zawierajacym sproszkowana celuloze i 30% mieszaniny sklada- 95 jacej sie z mieszaniny eteru izopropylowego z80414 9 czterowodorofuranem w stosunku objetosciowym 3 : 2, nasyconej formamidem. 10 Wskazniki °* (gitoksyny - l) (w ukladzie wedlug przy- Lkladu X) próba na cis- -glikol migracja grup acetylowych czesciowa hydro¬ liza kwasna .y-acetylo- -gitoksyna 2,1 — pozytywna negatywna y-acetylo-gi- toksygenino- bis-, -jedno- digitoksozyd, gitoksygenina <5-acetylo- -gitoksyna 1,6 pozytywna negatywna <5-acetylogi- toksygenino- bis-, -jedno- digitoksozyd, gitoksygenina 1 i Przyklad XIII. 1 g digoksyny rozpuszcza sie w 100 ml pirydyny, traktuje 1% wodnym roztwo¬ rem trójtlenku arsenu w ilosci 25,4 ml (stosunek molowy digoksyaia : trójtlenek arsenu = 1:1) i od¬ parowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem do su¬ cha. Pozostalosc ogrzewa sie w ciagu 10 minut we wrzacej lazni wodnej pod cisnieniem obnizonym (za pomoca strumieniowej pompy wodnej) i 10 mi¬ nut pod cisnieniem obnizonym za pomoca pompy olejowej, po czym dodaje sie 30 ml pirydyny i 10 ml bezwodnika octowego i pozostawia w tem¬ peraturze 22°C. Po 6 godzinach reakcje przerywa sie przez dodanie metanolu i po odparowaniu roz¬ puszcza pozostalosc w chloroformie i przemywa woda. Metoda chromatografii uzyskuje sie czysta 12-acetylodigoksyne. Rfdigoksyny = 4,5 w ukladzie stanowiacym mieszanine eteru dwu-n-propylowe- go w czterowodorofuranu w stosunku objetoscio¬ wym 2:1, nasyconej formamidem.Barwa fluorescencyjna plam w ultrafiolecie, po wywolaniu chromatogramu za pomoca odczynnika kwas trójchlorooctowy — chlorpamina T, jest ciemnozólta.Przyklad XIV. 1 g gitoksyny poddaje sie re¬ akcji wedlug przykladu XIII z 127 l°/o ml wodne¬ go roztworu trójtlenku arsenu (stosunek molowy 1: 5). Otrzymuje sie 16-aoetylogitoksyne.Rfgitoksyny= 27 (w ukladzie wedlug przykla¬ du I). Barwa fluorescencyjna (porównaj przyklad XIII) ciemnoniebieska. Chromatograficzna próba porównawcza z autentyczna 16-acetylogitoksyna wykazuje identycznosc.Przyklad XV. 1 g digitoksyny poddaje sie reakcji wedlug przykladu XVI z 26,5 ml roztworu trójtlenku arsenu (stosunek molowy 1:1). Otrzy¬ muje sie y-acetylodigitoksyne i <5-acetylodigitoksy- ne.Rfdigitoksyny= 1»7 wzglednie 1,4 (w ukladzie we¬ dlug .przykladu XIII.Barwa fluorescencyjna (porównaj przyklad XIII) w obu przypadkach zólta.Przyklad XVI. 2,5 g 16-epi-gitoksyny roz¬ puszcza sie w 25 ml pirydyny, zadaje l°/o roztwo¬ rem AS2O3 w ilosci 190 ml (stosunek molowy 1:3) 10 15 20 i odparowuje do sucha, ogrzewajac zawartosc w ciagu 15 minut w temperaturze 110—120°C pod ci¬ snieniem okolo 1 mm Hg. Pozostalosc zadaje sie 20 ml bezwodnika octowego i ogrzewa do wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 1 godziny. Bez¬ wodnik octowy oddestylowuje sie pod zmniejszo¬ nym cisnieniem, a z pozostalosci usuwa sie po¬ wstale produkty uboczne i AS2O3 metoda dwu¬ kierunkowej chromatografii podzialowej w ukla¬ dzie metanol/woda/chloroform/eter naftowy 9:6: 5:5. Otrzymuje sie 16-acetylo-epi-gitoksyne.Okreslenie grup acetylowych w czasteczce obliczone : 5,2% znalezione: 4,5%.Chromatografia cienkowarstwowa w ukladzie chlo¬ rek metylenu/metanol 9:1 na zelu krzemionko¬ wym Merck'a Rf = 0,25.Przyklad XVTiri g helwetykozolu rozpuszcza sie w 1 ml pirydyny, zadaje 1% roztworem AS2O3 w ilosci 26 ml i jak w przykladzie XVI odparowu¬ je sie do sucha i ogrzewa w temperaturze 110°C.Pozostalosc zadaje sie 10 ml bezwodnika octowego, ogrzewa do wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciar gu 1 godziny i oddestylowuje bezwodnik octowy pod zmniejszonym cisnieniem. Powstaly 19-acety- lohelwetykozyd oddziela sie od nieznacznej ilosci produktów ubocznych metoda chromatografii na zelu krzemionkowym (1: 30), za pomoca chlorofor¬ mu i 2% do 6% metanolu.Okreslenie grup acetylowych obliczono : 7,46% acetylu znazielono : 7,87% acetylu.Chromatografia cienkowarstwowa w ukladzie we¬ dlug przykladu XVI daje wynik Rf 19-acetylohelwetykozolu = 0,3 Rf helwetykozolu = 0,13 Hydroliza kwasna: digitoksoza i 19-acetylostrofan¬ tydoi.Chromatografia cienkowarstwowa w ukladzie we¬ dlug przykladu XVI daje wynik Rf strofantydolu = 0,45 Rf 19-acetylostrofantydolu = 0,5 Przyklad XVIII. 0,1 g konwalatoksyny roz¬ puszcza sie w 1 ml pirydyny, zadaje 1% roztwo¬ rem AS2O3 w ilosci 3,6 ml i przerabia dalej w spo¬ sób opisany w przykladzie XVI, Sucha pozostalosc zadaje sie 6 ml pirydyny i 1 ml bezwodnika octo¬ wego i pozostawia sie w ciagu 20 godzin. Powsta¬ la 4/-acetylokonwalatoksyne oddziela sie od 2 sub¬ stancji ubocznych metoda preparatywnej chroma¬ tografii cienkowarstwowej. Chromatografia cien¬ kowarstwowa w ukladzie wedlug przykladu XIX daje wynik; Rf 4'-acetylokonwalatoksyny = 0,17 55 Rf konwalatoksyny = 0,04 Okreslenie grup acetylowych obliczono : 7,2% znaleziono : 7,2%.Przyklad XIX. 1 g gitoksyny poddaje sie re- 60 akcji w sposób opisany w przykladzie XVI, ale za¬ miast roztworu trójchlorku arsenu stosuje sie 29 ml 1% roztworu pieciotlenku arsenu (stosunek molowy gitoksyna: pieciotlenek arsenu 1 : 1). Po oczyszczeniu metoda chromatograficzna otrzymuje 65 sie 16-acetylo-gitoksyne. 30 35 40 45 5080414 ii 12 Przyklad XX. Roztwór 250 mg trójtlenku arsenu w 50 ml wody i 100 ml pirydyny dodaje, sie do roztworu 1 g gitoksyny w 25 ml pirydyny i odparowuje do sucha pod zmniejszonym cisnie¬ niem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 30 ml pirydyny, dodaje 2,7 ml izocyjanianu fenylu i pozostawia na okres 1 godziny. Po obróbce chemicznej wedlug przykladu XIII i po obróbce chromatograficznej na zelu krzemionkowym otrzymuje sie czysty fe- nylouretan-16-gitoksy^y. Rfgitoksyny = 5° dzie wedlug przykladu XIII). Barwa fluorescencyj¬ na (porównaj przyklad I): ciemnoniebieska. Próba na ugrupowania cis-glikolowe: pozytywna. Próba na migracje grup acylowych: negatywna. Czescio¬ wa hydroliza kwasna daje feinyiouretan 16-gito- ksygeniny oraz jego bis- i mono-digitoksozyd.Przyklad XXI. 780 mg gitoksyny rozpuszcza sie w 5 ml pirydyny i zadaje Wo roztworem wod¬ nym AS2O3 w ilosci 10 ml. Mieszanine odparowu¬ je sie do sucha pod zmniejszonym cisnieniem i ogrzewa w temperaturze 110°C w ciagu 15 mi¬ nut pod cisnieniem 1 tora. Utworzony ester gito¬ ksyny z kwasem arsenawym latwo rozpuszcza sie w chloroformie. Temperatura topnienia produktu 239°C (niekorygowana). W analizie spektralnej w podczerwieni gitoksyno-ester kwasu arsenawego wykazuje charakterystyczne dla dwuhydroksyarse- ninów oscylacje (pasmo) przy 615 cm—1.Przyklad XXII. Postepujac w sposób analo¬ giczny do opisanego w przykladzie XXI z 780 mg digoksyny i 10 ml 1% roztworu AS2O3 wytwarza sie ester, digoksyny z kwasem arsenawym. W prze¬ ciwienstwie do digoksyny zwiazek ten latwo roz¬ puszcza sie w chloroformie. Temperatura topnie¬ nia produktu 230°C (niekorygowana). W analizie spektralnej w podczerwieni digoksynó-ester, kwa¬ su arsenawego wykazuje charakterystyczne dla dwuhydroksyarseninów oscylacje (pasmo) przy 615 cm—1. PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania acylowych pochodnych steroidów nasercowych, takich jak digitoksyna, gi- toksyna, gitoksygenina, lanatozyd B, purpureagli- kozyd B, digoksyna, lanatozyd C, dezacetylolana- tozyd C, strofantydyna, strofantydol, oubaina, la¬ natozyd A, dezacetylolanatozyd A, 7-/ff-OH-digito- 10 15 20 30 35 40 45 ksygenina, 16-epigitoksyna, strofantyna, helwety- kozyd, konwalatoksyna, strofantol, cymarol, hel- wetykozol, konwalatoksol i proscylarydyna, przez selektywne acylowanie steroidów, znamienny tym, ze steroidy nasercowe poddaje sie reakcji z reak¬ tywnymi kwasami tlenowymi boru lub arsenu albo z ich pochodnymi i otrzymane estry w znany spo¬ sób acyluje sie czesciowo lub calkowicie, po czym przylaczone reszty zawierajace bor lub arsen od- szczepia sie.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze steroidy nasercowe poddaje sie reakcji z reaktyw¬ nymi kwasami tlenowymi boru lub z ich pochod¬ nymi, korzystnie z kwasem prtoborowym, kwasem metaborowym, kwasami poliborowymi lub z so¬ lami, estrami, bezwodnikami lub aryloalkilo-, dwuarylo- i chlorowcopochodnymi tych kwasów, w stosunku molowym 5 ; 1—1: 10 w temperaturze 0°C—300°C, ewentualnie w obecnosci rozpuszczal¬ ników, takich jak aminy, chlorowcoweglowodory, ketony lub alkohole, po czym wolne grupy wodo¬ rotlenowe otrzymanych estrów borowych acyluje sie czesciowo lub calkowicie w znany sposób re¬ aktywnymi pochodnymi kwasowymi, korzystnie ewentualnie podstawionymi alifatycznymi, arylo- alifatycznymi lub aromatycznymi kwasami karbo- ksylowymi lub pochodnymi kwasu weglowego, a nastepnie odszczepia sie przylaczone odpowiednie grupy estrów borowych.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze steroidy nasercowe poddaje sie reakcji z reaktyw¬ nymi kwasami tlenowymi arsenu lub z ich pochod¬ nymi, korzystnie z tlenkami arsenu, takimi jak trójtlenek arsenu lub pieciotlenek arsenu, w sto¬ sunku molowym 5 :1—1:10 w temperaturze 0°C— 300°C, korzystnie w temperaturze 20°C—120°C, ewentualnie w obecnosci rozpuszczalników lub mieszanin rozpuszczalników, korzystnie pirydyna/ /woda, po czym wolne grupy wodorotlenowe otrzy¬ manych estrów acyluje sie czesciowo lub calkowi¬ cie w znany sposób reaktywnymi pochodnymi kwasowymi, korzystnie ewentualnie podstawiony¬ mi alifatycznymi, aryloalifatycznymi lub aroma¬ tycznymi kwasami karboksylowymi lub pochodny¬ mi kwasu weglowego, a nastepnie przez dzialanie woda lub siarkowodorem wzglednie chromatogra¬ ficznie albo stosujac obie te metody odszczepia sie przylaczone grupy zawierajace arsen. D.N. Zakl. Nr 7, zam. 775 Cena 10 zl PL PL